https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Martin+Hilvers 2026-04-18T14:57:35Z Gebruikersbijdragen MediaWiki 1.30.0 https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Hardschuim-en-gips_methode&diff=51589 2024-05-19T17:14:22Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Heuvels en bergen<br /> |Volgende= Tunnels<br /> |VorigeMenu= Landschapsbouw<br /> |Auteur= Dick van der Knaap<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> Dit artikel beschrijft de '''hardschuim-en-gips methode''' voor het maken van bergen en heuvels op een modelbaan. Met medewerking van Paul Smits (smits66), naar een verslag op het Beneluxspoor.net-forum (zie 'Meer informatie'). <br /> <br /> ===De start===<br /> Begonnen wordt om de grondplaat met hardschuim te bekleden. Daarna worden daarop met houtlijm stroken hardschuim (polyfoam) geplakt. Dat schuim wordt in de Duitse bladen vaak ''Styrodur'' genoemd en hier bij de Nederlandse bouwmarkt heet het ''Roofmate''. Piepschuim, waar op dezelfde wijze een berg van kan worden gebouwd, is minder gemakkelijk te bewerken. Het heeft tevens als nadeel dat het veel meer hinderlijk statisch afval geeft.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-02.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-03.jpg <br /> |Grootte= 350px<br /> |Grootte2= 350px<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Volgnummer2= 02<br /> |Omschrijving= Stapelen<br /> |Omschrijving2= En maar stapelen....<br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> De volgende stap is het in model brengen van de bergen. Daarvoor zijn diverse gereedschappen te gebruiken, zoals ijzerzaag-blad, houtrasp, grove vijl, stanleymes en dergelijke.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-04.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-05.jpg <br /> |Grootte= 350px<br /> |Grootte2= 350px<br /> |Volgnummer= 03<br /> |Volgnummer2= 04<br /> |Omschrijving= De grondvorm is er<br /> |Omschrijving2= Close-up van de linkerzijde <br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> Wanneer de berg in model is, wordt deze geschuurd met schuurpapier (korrel 100).<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= BergenSmits66-06.jpg<br /> |Grootte= 350px<br /> |Volgnummer= 05<br /> |Omschrijving= Een eerste indruk hoe het later wordt <br /> |Maker= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> ===Gips aanbrengen===<br /> Gips aanbrengen kan op twee manieren:<br /> # eerst horrengaas over het hardschuim spannen. De berg kan dan nog wat in model worden gebracht<br /> # gips rechtstreeks op het hardschuim smeren<br /> <br /> Er wordt een dikke gipsbrij gebruikt. In plaats daarvan kan ook een flexibel vulmiddel worden gebruikt.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-07.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-08.jpg <br /> |Grootte= 315px<br /> |Grootte2= 315px<br /> |Volgnummer= 06<br /> |Volgnummer2= 07<br /> |Omschrijving= Het hoekige verdwijnt langzaam<br /> |Omschrijving2= De vorm komt er in<br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> Vervolgens wordt de aangemaakte gips of het vulmiddel er overheen gegoten. Laat het gewoon de berg aflopen. Maak het vulmiddel of gips zodanig aan, dat het net vloeibaar is.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-10.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-11.jpg <br /> |Grootte= 350px<br /> |Grootte2= 350px<br /> |Volgnummer= 08<br /> |Volgnummer2= 09<br /> |Omschrijving= De 'stucadoor' aan het werk<br /> |Omschrijving2= Vakmanschap is meesterschap <br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> Dit is het eindresultaat. De berg moet nog worden afgewerkt (schilderen, bestrooien, struikgewas aanbrengen).<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-12.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-13.jpg <br /> |Grootte= 350px<br /> |Grootte2= 350px<br /> |Volgnummer= 10<br /> |Volgnummer2= 11<br /> |Omschrijving= De rechterzijde zit in het gips<br /> |Omschrijving2= en de linkerzijde nu ook<br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> De berg op de foto's is nog niet droog, aan het oppervlak wordt niets gedaan. Na opdrogen is het mat en ruw, het is dan verder goed af te werken. Eerst schilderen in een basiskleur (bruin+grijs+zwart), dan bestrooien, boompjes en struiken plaatsen enzovoort.<br /> <br /> Als alternatief kan ook een wateroplosbare acrylverf of gewoon waterverf aan het gips of het vulmiddel worden toegevoegd. Dat heeft twee bedoelingen: <br /> # Een afgebroken stukje of beschadiging valt later niet zo op door het felle wit. <br /> # Doordat de uithardende laag in meerdere, kleinere porties, wordt opgebracht, zal er een zekere kleurschakering ontstaan.<br /> <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= BergenSmits66-14.jpg<br /> |Grootte= 350px<br /> |Volgnummer= 12<br /> |Omschrijving= Nu wachten tot het gips uitgehard is... <br /> |Maker= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> Deze bergen (heuvels) stellen het gebergte voor zoals in het Zwarte Woud, niet het rotsgebergte, zoals dat in het Zwitsers hooggebergte voorkomt.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= BergenSmits66-15.jpg<br /> |Grootte= 350px<br /> |Volgnummer= 13<br /> |Omschrijving= Foto genomen uit de Schwarzwaldexpress <br /> |Maker= Tis Spat<br /> }}<br /> <br /> Tip: maak er ook een achtergrondwand bij, dat geeft nog wat dieptewerking, zeker bij een diorama.<br /> <br /> Laat het gips of vulmiddel doorlopen, zodat het ook als ondergrond voor eventuele bebouwing naast het spoor wordt gebruikt. De bebouwing van de baan gaat daardoor perfect over in het landschap. Dat gebeurt met opzet, zodat de contouren van de huisjes later terug te vinden zijn. Daardoor kan er een mooie overgang tussen de huisjes en het landschap worden gemaakt. <br /> <br /> Het is inderdaad een snelle manier van bergen bouwen, zij het dat de bergen niet hoog kunnen zijn. Daarvoor kan een andere techniek toegepast worden, ook dat kan met hardschuim.<br /> <br /> De foto's van het schilderwerk:<br /> {{Afbeelding 3 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-16.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-17.jpg <br /> |Bestand3= BergenSmits66-18.jpg<br /> |Grootte= 315px<br /> |Grootte2= 315px<br /> |Grootte3= 315px<br /> |Volgnummer= 14<br /> |Volgnummer2= 15<br /> |Volgnummer3= 16<br /> |Omschrijving= Met de eerste kleur erop<br /> |Omschrijving2= Het oogt al direct beter<br /> |Omschrijving3= De basis is gereed<br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> |Maker3= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> Dit ziet er te gladjes uit. Probeer wat structuur in de rotsen te brengen met b.v. een palletmes, als het gips al een beetje is uitgehard. <br /> <br /> Opvallend in de foto's is, dat het gips veel te nat is. Dan krijgt het een te gladde structuur; met een beetje minder water wordt het gips of vulmiddel wat dikker. Dat ziet er gelijk al beter uit, doordat de structuur wat meer hoekig wordt. Bijmengen van een schep gedroogde aarde, in de verhouding 1:4, levert al direct een grijze gipslaag op. Moeten het echter geen rotsen voorstellen, maar meer heuvels die door de regen en wind geërodeerd zijn (in de natuur ook glad), dan is een gladde structuur juist weer wél gewenst.<br /> <br /> Wanneer de rots droog is, na een paar dagen, kan deze worden ingewassen met zeer verdunde waterverf, totdat de rots de gewenste kleur heeft.<br /> <br /> De laatste wassing gebeurt met verdunde Oost-Indische inkt voor de accenten. Een handige volgorde is eerst de rots (ondergrond), dan de aarde (gedroogde grond uit het plantsoen op houtpoeder van de schuurmachine, ''geen zaagsel'', tenslotte de beplanting (gras/onkruid).<br /> <br /> Dat houtpoeder is donkerder te maken met staalwol+azijn. Dus geen verf!<br /> <br /> De groengeschilderde vlakken worden bestrooid met een mengsel van drie kleuren groen, bruin en wat grijs. Er worden wat boompjes op vastgeprikt. De rails moeten als laatste worden gelegd.<br /> <br /> Als proef werd er meteen een trein op gezet om te kijken hoe dat eruit ziet.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-19.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-20.jpg <br /> |Grootte= 350px<br /> |Grootte2= 350px<br /> |Volgnummer= 17<br /> |Volgnummer2= 18<br /> |Omschrijving= Een trein er voor, om te zien hoe het staat<br /> |Omschrijving2= Ziet er goed uit<br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> ===De afwerking===<br /> Het grove werk is nu klaar, alleen nog de puntjes op de I zetten.<br /> <br /> Het spoor moet nog van ballast worden voorzien, er moeten wat meer struikjes bij komen. Een observatiepost voor wild, nog wat herten op de berg en meer van dergelijke kleine details, maken het geheel echt af.<br /> <br /> Het geheel is nog niet af, maar geeft al wel een idee hoe dit diorama er uiteindelijk gaat uitzien.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= BergenSmits66-21.jpg<br /> |Grootte= 350px<br /> |Volgnummer= 19<br /> |Omschrijving= Scenery aanbrengen <br /> |Maker= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> <br /> Hier wat foto's van enkele treinen, helaas is de belichting niet zo goed, maar het gaat om het idee.<br /> {{Afbeelding 3 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-22.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-23.jpg <br /> |Bestand3= BergenSmits66-24.jpg<br /> |Grootte= 315px<br /> |Grootte2= 315px<br /> |Grootte3= 315px<br /> |Volgnummer= 20<br /> |Volgnummer2= 21<br /> |Volgnummer3= 22<br /> |Omschrijving= Of het nu een antieke trein is<br /> |Omschrijving2= of een modernere <br /> |Omschrijving3= het ziet er prima uit <br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> |Maker3= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> {{Afbeelding 3 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-25.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-26.jpg <br /> |Bestand3= BergenSmits66-27.jpg<br /> |Grootte= 315px<br /> |Grootte2= 315px<br /> |Grootte3= 315px<br /> |Volgnummer= 23<br /> |Volgnummer2= 24<br /> |Volgnummer3= 25<br /> |Omschrijving= Zegt u zelf..<br /> |Omschrijving2= is het geen plaatje?<br /> |Omschrijving3= Nu nog een achtergrondplaat aanbrengen<br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> |Maker3= Paul Smits<br /> }}(Klik op de foto om vergroot weer te geven)<br /> <br /> Of toch meer zo:<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= BergenSmits66-28.jpg<br /> |Grootte= 350px<br /> |Volgnummer= 26<br /> |Omschrijving= Wat bomen op de voorgrond maken het helemaal af<br /> |Maker= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Bebouwing<br /> |Linknaam= Bebouwing<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Bovenleiding<br /> |Linknaam= Bovenleiding<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Een realistisch ontwerp<br /> |Linknaam= Een realistisch ontwerp<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Seinen, overwegen en verlichting<br /> |Linknaam= Seinen, overwegen en verlichting<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Beneluxspoor.net:<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 29<br /> |ExtraInfo= over het maken van bergen.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Heuvels en bergen<br /> |Volgende= Tunnels<br /> |VorigeMenu= Landschapsbouw<br /> }}<br /> [[Categorie: Alles|H]]<br /> [[Categorie: Artikel|Hardschuim-en-gips methode]]<br /> [[Categorie: Ontwerp modelbaan|H]]<br /> [[Categorie: Praktijk|H]]<br /> [[Categorie: Scenery|H]]<br /> [[Categorie: Technieken|H]]<br /> [[Categorie: Dick van der Knaap|H]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Hardschuim-en-gips_methode&diff=51588 2024-05-19T17:00:42Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Heuvels en bergen<br /> |Volgende= Tunnels<br /> |VorigeMenu= Landschapsbouw<br /> |Auteur= Dick van der Knaap<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> Dit artikel beschrijft de '''hardschuim-en-gips methode''' voor het maken van bergen en heuvels op een modelbaan. Met medewerking van Paul Smits (smits66), naar een verslag op het Beneluxspoor.net-forum (zie 'Meer informatie'). <br /> <br /> ===De start===<br /> Begonnen wordt om de grondplaat met hardschuim te bekleden. Daarna worden daarop met houtlijm stroken hardschuim (polyfoam) geplakt. Dat schuim wordt in de Duitse bladen vaak ''Styrodur'' genoemd en hier bij de Nederlandse bouwmarkt heet het ''Roofmate''. Piepschuim, waar op dezelfde wijze een berg van kan worden gebouwd, is minder gemakkelijk te bewerken. Het heeft tevens als nadeel dat het veel meer hinderlijk statisch afval geeft.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-02.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-03.jpg <br /> |Grootte= 350px<br /> |Grootte2= 350px<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Volgnummer2= 02<br /> |Omschrijving= Stapelen<br /> |Omschrijving2= En maar stapelen....<br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> De volgende stap is het in model brengen van de bergen. Daarvoor zijn diverse gereedschappen te gebruiken, zoals ijzerzaag-blad, houtrasp, grove vijl, stanleymes en dergelijke.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-04.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-05.jpg <br /> |Grootte= 350px<br /> |Grootte2= 350px<br /> |Volgnummer= 03<br /> |Volgnummer2= 04<br /> |Omschrijving= De grondvorm is er<br /> |Omschrijving2= Close-up van de linkerzijde <br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> Wanneer de berg in model is, wordt deze geschuurd met schuurpapier (korrel 100).<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= BergenSmits66-06.jpg<br /> |Grootte= 350px<br /> |Volgnummer= 05<br /> |Omschrijving= Een eerste indruk hoe het later wordt <br /> |Maker= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> ===Gips aanbrengen===<br /> Gips aanbrengen kan op twee manieren:<br /> # eerst horrengaas over het hardschuim spannen. De berg kan dan nog wat in model worden gebracht<br /> # gips rechtstreeks op het hardschuim smeren<br /> <br /> Er wordt een dikke gipsbrij gebruikt. In plaats daarvan kan ook een flexibel vulmiddel worden gebruikt.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-07.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-08.jpg <br /> |Grootte= 315px<br /> |Grootte2= 315px<br /> |Volgnummer= 06<br /> |Volgnummer2= 07<br /> |Omschrijving= Het hoekige verdwijnt langzaam<br /> |Omschrijving2= De vorm komt er in<br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> Vervolgens wordt de aangemaakte gips of het vulmiddel er overheen gegoten. Laat het gewoon de berg aflopen. Maak het vulmiddel of gips zodanig aan, dat het net vloeibaar is.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-10.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-11.jpg <br /> |Grootte= 350px<br /> |Grootte2= 350px<br /> |Volgnummer= 08<br /> |Volgnummer2= 09<br /> |Omschrijving= De 'stucadoor' aan het werk<br /> |Omschrijving2= Vakmanschap is meesterschap <br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> Dit is het eindresultaat. De berg moet nog worden afgewerkt (schilderen, bestrooien, struikgewas aanbrengen).<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-12.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-13.jpg <br /> |Grootte= 350px<br /> |Grootte2= 350px<br /> |Volgnummer= 10<br /> |Volgnummer2= 11<br /> |Omschrijving= De rechterzijde zit in het gips<br /> |Omschrijving2= en de linkerzijde nu ook<br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> De berg op de foto's is nog niet droog, aan het oppervlak wordt niets gedaan. Na opdrogen is het mat en ruw, het is dan verder goed af te werken. Eerst schilderen in een basiskleur (bruin+grijs+zwart), dan bestrooien, boompjes en struiken plaatsen enzovoort.<br /> <br /> Als alternatief kan ook een wateroplosbare acrylverf of gewoon waterverf aan het gips of het vulmiddel worden toegevoegd. Dat heeft twee bedoelingen: <br /> # Een afgebroken stukje of beschadiging valt later niet zo op door het felle wit. <br /> # Doordat de uithardende laag in meerdere, kleinere porties, wordt opgebracht, zal er een zekere kleurschakering ontstaan.<br /> <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= BergenSmits66-14.jpg<br /> |Grootte= 350px<br /> |Volgnummer= 12<br /> |Omschrijving= Nu wachten tot het gips uitgehard is... <br /> |Maker= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> Deze bergen (heuvels) stellen het gebergte voor zoals in het Zwarte Woud, niet het rotsgebergte, zoals dat in het Zwitsers hooggebergte voorkomt.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= BergenSmits66-15.jpg<br /> |Grootte= 350px<br /> |Volgnummer= 13<br /> |Omschrijving= Foto genomen uit de Schwarzwaldexpress <br /> |Maker= Tis Spat<br /> }}<br /> <br /> Tip: maak er ook een achtergrondwand bij, dat geeft nog wat dieptewerking, zeker bij een diorama.<br /> <br /> Laat het gips of vulmiddel doorlopen, zodat het ook als ondergrond voor eventuele bebouwing naast het spoor wordt gebruikt. De bebouwing van de baan gaat daardoor perfect over in het landschap. Dat gebeurt met opzet, zodat de contouren van de huisjes later terug te vinden zijn. Daardoor kan er een mooie overgang tussen de huisjes en het landschap worden gemaakt. <br /> <br /> Het is inderdaad een snelle manier van bergen bouwen, zij het dat de bergen niet hoog kunnen zijn. Daarvoor kan een andere techniek toegepast worden, ook dat kan met hardschuim.<br /> <br /> De foto's van het schilderwerk:<br /> {{Afbeelding 3 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-16.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-17.jpg <br /> |Bestand3= BergenSmits66-18.jpg<br /> |Grootte= 315px<br /> |Grootte2= 315px<br /> |Grootte3= 315px<br /> |Volgnummer= 14<br /> |Volgnummer2= 15<br /> |Volgnummer3= 16<br /> |Omschrijving= Met de eerste kleur erop<br /> |Omschrijving2= Het oogt al direct beter<br /> |Omschrijving3= De basis is gereed<br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> |Maker3= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> Dit ziet er te gladjes uit. Probeer wat structuur in de rotsen te brengen met b.v. een palletmes, als het gips al een beetje is uitgehard. <br /> <br /> Opvallend in de foto's is, dat het gips veel te nat is. Dan krijgt het een te gladde struktuur; met een beetje minder water wordt het gips of vulmiddel wat dikker. Dat ziet er gelijk al beter uit, doordat de struktuur wat meer hoekig wordt. Bijmengen van een schep gedroogde aarde, in de verhouding 1:4, levert al direct een grijze gipslaag op. Moeten het echter geen rotsen voorstellen, maar meer heuvels die door de regen en wind geërodeerd zijn (in de natuur ook glad), dan is een gladde structuur juist weer wél gewenst.<br /> <br /> Wanneer de rots droog is, na een paar dagen, kan deze worden ingewassen met zeer verdunde waterverf, totdat de rots de gewenste kleur heeft.<br /> <br /> De laatste wassing gebeurt met verdunde Oost-Indische inkt voor de accenten. Een handige volgorde is eerst de rots (ondergrond), dan de aarde (gedroogde grond uit het plantsoen op houtpoeder van de schuurmachine, ''geen zaagsel'', tenslotte de beplanting (gras/onkruid).<br /> <br /> Dat houtpoeder is donkerder te maken met staalwol+azijn. Dus geen verf!<br /> <br /> De groengeschilderde vlakken worden bestrooid met een mengsel van drie kleuren groen, bruin en wat grijs. Er worden wat boompjes op vastgeprikt. De rails moeten als laatste worden gelegd.<br /> <br /> Als proef werd er meteen een trein op gezet om te kijken hoe dat eruit ziet.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-19.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-20.jpg <br /> |Grootte= 350px<br /> |Grootte2= 350px<br /> |Volgnummer= 17<br /> |Volgnummer2= 18<br /> |Omschrijving= Een trein er voor, om te zien hoe het staat<br /> |Omschrijving2= Ziet er goed uit<br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> ===De afwerking===<br /> Het grove werk is nu klaar, alleen nog de puntjes op de I zetten.<br /> <br /> Het spoor moet nog van ballast worden voorzien, er moeten wat meer struikjes bij komen. Een observatiepost voor wild, nog wat herten op de berg en meer van dergelijke kleine details, maken het geheel echt af.<br /> <br /> Het geheel is nog niet af, maar geeft al wel een idee hoe dit diorama er uiteindelijk gaat uitzien.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= BergenSmits66-21.jpg<br /> |Grootte= 350px<br /> |Volgnummer= 19<br /> |Omschrijving= Scenery aanbrengen <br /> |Maker= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> <br /> Hier wat foto's van enkele treinen, helaas is de belichting niet zo goed, maar het gaat om het idee.<br /> {{Afbeelding 3 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-22.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-23.jpg <br /> |Bestand3= BergenSmits66-24.jpg<br /> |Grootte= 315px<br /> |Grootte2= 315px<br /> |Grootte3= 315px<br /> |Volgnummer= 20<br /> |Volgnummer2= 21<br /> |Volgnummer3= 22<br /> |Omschrijving= Of het nu een antieke trein is<br /> |Omschrijving2= of een modernere <br /> |Omschrijving3= het ziet er prima uit <br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> |Maker3= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> {{Afbeelding 3 naast elkaar<br /> |Bestand= BergenSmits66-25.jpg<br /> |Bestand2= BergenSmits66-26.jpg <br /> |Bestand3= BergenSmits66-27.jpg<br /> |Grootte= 315px<br /> |Grootte2= 315px<br /> |Grootte3= 315px<br /> |Volgnummer= 23<br /> |Volgnummer2= 24<br /> |Volgnummer3= 25<br /> |Omschrijving= Zegt u zelf..<br /> |Omschrijving2= is het geen plaatje?<br /> |Omschrijving3= Nu nog een achtergrondplaat aanbrengen<br /> |Maker= Paul Smits<br /> |Maker2= Paul Smits<br /> |Maker3= Paul Smits<br /> }}(Klik op de foto om vergroot weer te geven)<br /> <br /> Of toch meer zo:<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= BergenSmits66-28.jpg<br /> |Grootte= 350px<br /> |Volgnummer= 26<br /> |Omschrijving= Wat bomen op de voorgrond maken het helemaal af<br /> |Maker= Paul Smits<br /> }}<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Bebouwing<br /> |Linknaam= Bebouwing<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Bovenleiding<br /> |Linknaam= Bovenleiding<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Een realistisch ontwerp<br /> |Linknaam= Een realistisch ontwerp<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Seinen, overwegen en verlichting<br /> |Linknaam= Seinen, overwegen en verlichting<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Beneluxspoor.net:<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 29<br /> |ExtraInfo= over het maken van bergen.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Heuvels en bergen<br /> |Volgende= Tunnels<br /> |VorigeMenu= Landschapsbouw<br /> }}<br /> [[Categorie: Alles|H]]<br /> [[Categorie: Artikel|Hardschuim-en-gips methode]]<br /> [[Categorie: Ontwerp modelbaan|H]]<br /> [[Categorie: Praktijk|H]]<br /> [[Categorie: Scenery|H]]<br /> [[Categorie: Technieken|H]]<br /> [[Categorie: Dick van der Knaap|H]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Heuvels_en_bergen&diff=51587 2024-05-19T16:44:08Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Inleiding landschap<br /> |Volgende= Hardschuim-en-gips methode<br /> |VorigeMenu= Landschapsbouw<br /> |Auteur= Dick van der Knaap<br /> |Auteur2= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> ===Bergen op de modelbaan? Vergeet het maar===<br /> Vertaald naar hoogteverschillen op schaal is het normaliter onmogelijk om binnen normale modelspoor-proporties realistische '''heuvels en bergen''' te maken. Wel is het mogelijk om realistische hellingen en hoogteverschillen te maken, of om de illusie van berghellingen te wekken. Bij een foto is immers ook maar een deel van de werkelijkheid te zien. En een modelbaan is een ultieme poging om de werkelijkheid te vangen in een 3D afbeelding.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Schaalverhouding-01.gif<br /> |Grootte= 550px<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Schaalhoogten&lt;br /&gt;Tekening gemaakt in schaal 1:160 (N)<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> Op een modelspoorbaan naar Nederlands voorbeeld op de juiste schaalhoogte blijken de dijken of heuvels in Utrecht of Drenthe ineens 'bergachtige' afmetingen te hebben. En dat zijn nog niet eens de heuvels in Limburg, die al zo hoog zijn dat ze op schaal niet na te bouwen zijn op een modelspoorbaan.<br /> <br /> De Vaalserberg, eigenlijk nog maar een heuvel, is 323 meter hoog. In schaal N zou dat betekenen dat er een berg van 323/160 = 2 m hoog moet komen, terwijl diezelfde berg in schaal H0 323/87 = 3,7 m hoog moet zijn (ten opzichte van zeeniveau = 0 m NAP). De klim naar de top, vanaf ca 200 m+NAP, levert een hoogteverschil van 123 meter op (dat is in schaal H0 1,4 meter), maar dat is dan wel over een horizontale afstand van 2600 meter, wat in schaal H0 neerkomt op 29,89 meter.<br /> <br /> Voor een berg van 1500 meter hoogte tov zeeniveau, is op een modelbaan dan in schaal N al meer dan 9 meter hoogte nodig (zie: tekening 01) en in schaal H0 ruim 17 meter. Ofwel; complete bergen uitbeelden op schaal is onmogelijk.<br /> <br /> Wel kunnen er gedeelten van bergen worden uitgebeeld, zoals een stuk bergwand. Bekijk dan het tafereel door de ogen van een fotograaf en zet vervolgens daar een vergrootglas op. Let daarbij vooral op bijzonderheden. Het bouwen van een realistische modelspoorbaan is dus altijd een interpretatie van een klein stukje werkelijkheid.<br /> <br /> Nog een tip voor een bergwand; zet daarop kleine boompjes op, dat wekt dan de illusie dat deze bergwand ver bij de toeschouwer vandaan is.<br /> <br /> Bij het maken van bergwanden, dijken of geaccidenteerde terreinen kan de op de volgende pagina aangegeven techniek gebruikt worden (zie 'Meer informatie').<br /> <br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Hardschuim-en-gips methode<br /> |Linknaam= Hardschuim-en-gips methode<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Inleiding landschap<br /> |Volgende= Hardschuim-en-gips methode<br /> |VorigeMenu= Landschapsbouw<br /> }}<br /> [[Categorie: Alles|H]]<br /> [[Categorie: Artikel|Heuvels en bergen]]<br /> [[Categorie: Ontwerp modelbaan|H]]<br /> [[Categorie: Praktijk|H]]<br /> [[Categorie: Scenery|H]]<br /> [[Categorie: Dick van der Knaap|H]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=XTreme_keerlusmodule&diff=50488 2024-02-06T16:37:12Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Tams keerlusmodule KSM-4<br /> |Volgende= Zimo keerlusmodule MX7<br /> |VorigeMenu= Keerlus<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Keerlusmodule<br /> |Naam= xTreme keerlusmodule V1.0<br /> |Afbeelding= Xtréme-keerlus-Rosoft.png<br /> |Grootte= 275px<br /> |Bron= Rosoft.biedmeer.nl<br /> |Maker= Wim Ros<br /> |Breedte= 50%<br /> |Aansluitingen= Schroefconnectoren<br /> |Detectiemethode= Stroomverbruik<br /> |Schaal= nvt<br /> |Spanning= 14&amp;mdash;16 volt AC<br /> |Twee-richtingen= Ja<br /> |Vermogen= 2,0 A.<br /> }}<br /> <br /> De '''xTreme keerlusmodule''' zorgt dat een [[keerlus]] automatisch de juiste polariteit krijgt zonder dat er kortsluiting ontstaat. De module werkt op basis van [[Terugmelding en/of bezetmelding#Stroomdetectie|stroomdetectie]] en heeft drie (extra) galvanisch gescheiden aansluitpunten die rechtstreeks op een terugmelder met stroomdetectie kunnen worden aangesloten. Dit is echter geen verplichting. De xTreme Keerlus werkt geheel zelfstanding en is in beide richtingen te berijden.<br /> <br /> De module wordt aangesloten op een eigen voedingsspanning van 14..16V~ en op de digitale rijspanning vanuit de centrale of vanuit een booster. Het grote voordeel van deze schakeling is dat hij niet afhankelijk is van een microcontroller.<br /> <br /> ===Update===<br /> Rosoft is niet meer aktief.<br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Keerlusprobleem schaduwstation<br /> |Linknaam= Keerlusprobleem schaduwstation<br /> |ExtraInfo= Uitleg over aansluiting van de xTreme keerlusmodule<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Keerlus<br /> |Linknaam= Keerlus<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Documentatie:<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 422 &lt;!-- rosoft --&gt;<br /> |ExtraInfo= Gebruiksaanwijzing.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Tams keerlusmodule KSM-4<br /> |Volgende= Zimo keerlusmodule MX7<br /> |VorigeMenu= Keerlus<br /> }} {| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;70%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;&lt;small&gt;Laatste wijziging: 6 feb 2024 17:36 (CEST)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|X]]<br /> [[Categorie: Artikel|XTreme keerlusmodule]]<br /> [[Categorie: Baanbesturing|X]]<br /> [[Categorie: Bedrading|X]]<br /> [[Categorie: Bezetmelding/Terugmelding|X]]<br /> [[Categorie: Digitaal treingestuurd|X]]<br /> [[Categorie: Digitale baanbesturing|X]]<br /> [[Categorie: Elektronica|X]]<br /> [[Categorie: Tweerail|X]]<br /> [[Categorie: Wissels|X]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|X]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=XTreme_keerlusmodule&diff=50487 2024-02-06T16:35:14Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Tams keerlusmodule KSM-4<br /> |Volgende= Zimo keerlusmodule MX7<br /> |VorigeMenu= Keerlus<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Keerlusmodule<br /> |Naam= xTreme keerlusmodule V1.0<br /> |Afbeelding= Xtréme-keerlus-Rosoft.png<br /> |Grootte= 275px<br /> |Bron= Rosoft.biedmeer.nl<br /> |Maker= Wim Ros<br /> |Breedte= 50%<br /> |Aansluitingen= Schroefconnectoren<br /> |Detectiemethode= Stroomverbruik<br /> |Schaal= nvt<br /> |Spanning= 14&amp;mdash;16 volt AC<br /> |Twee-richtingen= Ja<br /> |Vermogen= 2,0 A.<br /> }}<br /> <br /> De '''xTreme keerlusmodule''' zorgt dat een [[Inleiding keerlus|keerlus]] automatisch de juiste polariteit krijgt zonder dat er kortsluiting ontstaat. De module werkt op basis van [[Terugmelding en/of bezetmelding#Stroomdetectie|stroomdetectie]] en heeft drie (extra) galvanisch gescheiden aansluitpunten die rechtstreeks op een terugmelder met stroomdetectie kunnen worden aangesloten. Dit is echter geen verplichting. De xTreme Keerlus werkt geheel zelfstanding en is in beide richtingen te berijden.<br /> <br /> De module wordt aangesloten op een eigen voedingsspanning van 14..16V~ en op de digitale rijspanning vanuit de centrale of vanuit een booster. Het grote voordeel van deze schakeling is dat hij niet afhankelijk is van een microcontroller.<br /> <br /> ===Update===<br /> Rosoft is niet meer aktief.<br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Keerlusprobleem schaduwstation<br /> |Linknaam= Keerlusprobleem schaduwstation<br /> |ExtraInfo= Uitleg over aansluiting van de xTreme keerlusmodule<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Keerlus<br /> |Linknaam= Keerlus<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Documentatie:<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 422 &lt;!-- rosoft --&gt;<br /> |ExtraInfo= Gebruiksaanwijzing.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Tams keerlusmodule KSM-4<br /> |Volgende= Zimo keerlusmodule MX7<br /> |VorigeMenu= Keerlus<br /> }} {| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;70%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;&lt;small&gt;Laatste wijziging: 6 feb 2024 17:36 (CEST)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|X]]<br /> [[Categorie: Artikel|XTreme keerlusmodule]]<br /> [[Categorie: Baanbesturing|X]]<br /> [[Categorie: Bedrading|X]]<br /> [[Categorie: Bezetmelding/Terugmelding|X]]<br /> [[Categorie: Digitaal treingestuurd|X]]<br /> [[Categorie: Digitale baanbesturing|X]]<br /> [[Categorie: Elektronica|X]]<br /> [[Categorie: Tweerail|X]]<br /> [[Categorie: Wissels|X]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|X]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Inleiding_keerlus&diff=50486 2024-02-06T16:03:39Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Keerlus<br /> |Volgende= Keerlusprobleem schaduwstation<br /> |VorigeMenu= Keerlus<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> ===Kortsluiting bij keerlussituaties op tweerailbanen===<br /> In een '''[[Basis railsystemen#Het tweerailsysteem|tweerail]] [[keerlus]] ontstaat kortsluiting''' omdat de linker en rechter spoorstaaf op elkaar worden aangesloten, zie tekening 01. Om dit probleem op te lossen moet de keerlus worden geïsoleerd van het inrijspoor en er moet gebruik gemaakt worden van een schakeling die de polariteit van de rijspanning op het juiste moment [[Woorden - O#Ompolen|omschakelt]].<br /> ===Kortsluiting zichtbaar gemaakt===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Keerlusprobleem.png<br /> |Grootte= 950px<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Type= Tekening<br /> |Omschrijving= Kortsluiting in de keerlus<br /> |Maker= Fred Eikelboom.<br /> }}<br /> Begin geheel links, volg de rechter spoorstaaf (rode lijn) helemaal rond de keerlus. Bij het wissel komt de rode lijn de blauwe lijn tegen. Hetzelfde geldt voor de blauwe lijn in de binnenbocht. Ook hier gaat het mis en komt de blauwe lijn op de rode uit.<br /> <br /> In alle gevallen zal de rails in de keerlus op vier plaatsen onderbroken dienen te worden, voor het maken van de omschakelsectie, door middel van [[Woorden - I#Isolatielas|isolatielassen]], b.v. in de vorm van plastic railverbinders. Bij het aanbrengen van de isolatielassen dient er voor gezorgd te worden dat de hele trein binnen de onderbroken sectie past.<br /> <br /> Bij een analoge baan kan het [[Woorden - O#Ompolen|ompolen]] op twee manieren:<br /> # trein rijdt vooruit de keerlus binnen en wordt gestopt met de rijregelaar, de polariteit van de omschakelsectie wordt omgepoold, de trein rijdt verder (nu &quot;achteruit&quot; op de regelaar) het hoofdspoor op.<br /> # trein rijdt de keerlus binnen, de polariteit op het hoofdspoor wordt omgepoold zodra de rijdende trein zich geheel in de omschakelsectie bevindt, de trein rijdt zonder stoppen het hoofdspoor op.&lt;br /&gt;<br /> Het probleem met de 2e oplossing is dat eventueel andere treinen op dezelfde regelaar op het hoofdspoor opeens van rijrichting zullen veranderen.<br /> <br /> ===Omschakelmogelijkheden===<br /> De polariteit van de rijspanning kan op diverse manieren worden omgeschakeld:<br /> :* met de hand, door gebruikmaking van een schakelaar (2 &amp;times; wissel);<br /> :* met de hand, door gebruikmaking van een schakelaar (1 &amp;times; wissel) en een relais;<br /> :* met gebruikmaking van een relais, gekoppeld aan het wissel;<br /> :* met gebruikmaking van een relais, aangestuurd door reed-contacten (geactiveerd door een magneet);<br /> :* met gebruikmaking van een relais, aangestuurd door foto-cellen (lichtsluis);<br /> :* met gebruikmaking van een elektronische module (via kortsluitdetectie of via bezetmelders);<br /> :* met gebruikmaking van de computer (via bezetmelders en [[Woorden - S#Schakeldecoder|schakeldecoder]]).<br /> Het is mogelijk om de polariteit van de rijspanning met de hand om te schakelen, maar als er meerdere treinen op de modelspoorbaan rijden, wordt het lastig om telkens op het juiste moment de schakelaar te bedienen. Er is dus &quot;iets&quot; nodig dat de taak van het &quot;schakelaar op tijd omzetten&quot; overneemt. Zo'n schakeling is de &quot;[[Woorden - K#Keerlusschakeling|keerlusmodule]]&quot;.<br /> <br /> Een keerlusmodule moet, om zijn werk goed te kunnen doen, een constante rijspanning op de spoorstaven hebben, zoals bij o.a. DCC en Motorola. Bij gelijkspanning-systemen, waar de snelheidsregeling via de hoogte van de rijspanning plaatsvindt, zal een keerlusmodule, die werkt volgens het principe van [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]detectie, niet werken. Oorzaak: er is alleen maar voldoende spanning voor het meetcirquit, wanneer de regelaar vol-uit staat. Zodra het materieel langzamer gaat rijden, omdat de rijspanning te laag geworden is, signaleert een keerlusmodule niets meer.<br /> <br /> Er bestaan verschillende types keerlusmodules; met relais of een elektronische [[Woorden - O#Ompolen|omschakelaar]]. Voor een type met elektronische omschakelaar zie bij [[#Nieuwste generatie keerlusmodules|Nieuwste generatie keerlusmodules]]<br /> <br /> ===Overbelasting bij oudere types keerlusmodules===<br /> Wanneer gebruik gemaakt wordt van een digitaal systeem, zoals een [[Centrales|centrale]], loc[[Decoders|decoders]] en wisseldecoders, was het &quot;uit den boze&quot; om een [[Woorden - K#Keerlusschakeling|keerlusmodule]] te gebruiken die gebruik maakt van kortsluitdetectie (lees: symptoom-bestrijding).<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot; valign=&quot;center&quot;| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot; valign=&quot;top&quot;| Bij de oudere keerlusmodules die eerst een kortsluiting laten ontstaan en dan pas ingrijpen, loopt er een zeer hoge [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] (ongeveer drie à vier ampère) door de sleepcontacten (stroomafnemers) en de wielen.<br /> |-<br /> |}<br /> Meer nadelen van de oudere versies van keerlusmodules met kortsluitdetectie:<br /> * het is een onnodig zware belasting voor de centrale;<br /> * het verstoorde digitale signaal (dat optreedt tijdens de kortsluiting) is een grote belasting voor de decoders. Deze kunnen er van &quot;in de war raken&quot; en in een aantal gevallen zelfs hun instellingen verliezen (zie ook &quot;docplayer&quot; bij [[Inleiding keerlus#Meer informatie|&quot;Meer informatie&quot;]]);<br /> * door de kortsluitstromen zullen de wielen en de rails van de omschakelsectie-overgangen langzaam-maar-zeker inbranden.<br /> Probeer dus ten allen tijde moedwillige kortsluiting op een digitale baan te voorkomen.<br /> <br /> ===Nieuwste generatie keerlusmodules===<br /> De nieuwste generatie keerlusmodules heeft geen relais meer, maar een elektronische omschakelaar. Hierbij is de omschakeltijd erg kort. Deze duurt een paar milliseconden. Gevolg hiervan is dat er geen inbranden van de wielen en rails plaatsvindt bij het omschakelen.<br /> <br /> De volgende pagina's geven een aantal mogelijke oplossingen.<br /> <br /> === Waar op te letten bij toepassing van een keerlusmodule ===<br /> Bij het in secties verdelen van de spoorstaven in de keerlus, dient er altijd voor gezorgd te worden dat de gehele trein/treinstel in het gedeelte (de omschakelsectie) past waarin de spanning [[Woorden - O#Ompolen|omgepoold]] wordt!<br /> <br /> De reden hiervoor is dat de achterste rijtuigen/[[Woorden - G#Goederenwagen|goederenwagens]], bij een te lange trein (of een te korte omschakelsectie), met de wielen over de rail-[[Woorden - I#Isolatielas|isolaties]] rijden en daar heel kort kontakt maken. Dat (heel korte) moment is genoeg om een detectie door de keerlus-[[Woorden - E#Elektronica|elektronica]] te veroorzaken. Het inmiddels omgepoolde gedeelte van de keerlus wordt daardoor opnieuw omgepoold. En dan is er, zodra de trein/treinstel met zijn voorzijde het omgepoolde gedeelte verlaat, toch weer een kortsluiting!<br /> <br /> Ook is het mogelijk dat bij een te korte sectie toevallig én de loc uit de keerlussectie rijdt (en dus door zijn assen de keerlus en gewone voeding hard kortsluit) én op de ingangssectie toevallig een [[Woorden - W#Wielstel|wielstel]] van één van de [[Woorden - R#Rijtuig|rijtuigen]]/goederenwagens de isolatie bij de inrijsectie overbrugt. Er ontstaat dan een fysieke, keiharde sluiting tussen keerlus en [[Centrales|centrale]]!<br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 6<br /> |ExtraInfo= Informatie over keerlussen en keerlusmodules (zie punt 9)<br /> }}<br /> {{Link Roco-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 5<br /> |ExtraInfo= Informatie over het aansluiten van een simpele keerlusmodule.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Keerlus<br /> |Volgende= Keerlusprobleem schaduwstation<br /> |VorigeMenu= Keerlus<br /> }} {| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;70%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;Laatste wijziging: 6 feb 2024 17:00 (CET)&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> [[Categorie: Alles|I]]<br /> [[Categorie: Artikel|Inleiding keerlus]]<br /> [[Categorie: Baanbesturing|I]]<br /> [[Categorie: Bedrading|I]]<br /> [[Categorie: Digitaal treingestuurd|I]]<br /> [[Categorie: Digitale baanbesturing|I]]<br /> [[Categorie: Elektronica|I]]<br /> [[Categorie: Elektronica digitaal|I]]<br /> [[Categorie: Technieken|I]]<br /> [[Categorie: Tweerail|I]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|I]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Merken_-_R&diff=49202 2023-10-03T12:12:29Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Merken - Q<br /> |Volgende= Merken - S<br /> |VorigeMenu= Merken<br /> |Auteur= Naam bij de redactie bekend.<br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Röwa<br /> |Schaal= H0<br /> |Website= <br /> |Product= <br /> |Opmerkingen= Overgenomen door [https://www.roco.cc/rde/ Roco].<br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Rail Exclusive<br /> |Schaal= 00<br /> |Website= [https://railexclusive.com/ Rail Exclusive]<br /> |Product= Rollend [[Woorden - M#Materieel|materieel]].<br /> |Opmerkingen= <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Rail Top Modell<br /> |Schaal= <br /> |Website= [https://www.railtop.ch/ Rail Top]<br /> |Product= Locs, rijtuigen, onderdelen en Alphamodell seinen.<br /> |Opmerkingen= <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Railan<br /> |Schaal=<br /> |Website= [http://www.skiptram.nl/?HISTORIE:RAILAN Skiptram]<br /> |Product= Messing trammodellen.<br /> |Opmerkingen= Railan was de merknaam van Niehorster. Deze website geeft nog enige info.<br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Railex<br /> |Schaal= TT, N, Z<br /> |Website= [http://www.railex.de Railex]<br /> |Product= <br /> |Opmerkingen= Geen verdere gegevens bekend.<br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Railino<br /> |Schaal= Nf<br /> |Website= <br /> |Product= Veldbaan[[Woorden - M#Materieel|materieel]].<br /> |Opmerkingen= Deze firma is overgenomen door Hammerschmid.<br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= RailMo-Modell<br /> |Schaal= H0, H0m, H0e, TT<br /> |Website=<br /> |Product= Gebouwen, locomotieven, goederenwagens en personenrijtuiggen.<br /> |Opmerkingen= <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Real-Modell<br /> |Schaal= H0 en 0<br /> |Website= [https://www.real-modell.de/ Real-Modell]<br /> |Product= Locs, rijtuigen, armseinen en bruggen, scenery en diverse bouwplaten.<br /> |Opmerkingen=<br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= RED CABOOSE<br /> |Schaal= H0 en 0<br /> |Website= <br /> |Product= Goederenwagens.<br /> |Opmerkingen= <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= REE Models (REE Modeles)<br /> |Schaal= H0<br /> |Website= [https://ree-modeles.com REE Models]<br /> |Product= Loc's, rijtuigen en goederenwagens.<br /> |Opmerkingen= Leverbaar via [https://www.menzels-lokschuppen.de/Nach-Hersteller/REE-Modeles/ Menzel]<br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Reel-Kees<br /> |Schaal= H0, 0, 1 <br /> |Website= [https://hstverhaegen.be/webshop/43347-reel-cees hstverhaegen]<br /> |Product= Keerwanden, stelconplaten, rijplaten, pallets en vaten. Aanpassen/verbeteren van modellen, zoals locs en rijtuigen (over)spuiten etc.<br /> |Opmerkingen= Leverbaar via hstverhaegen. <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Regner Dampf- &amp; Eisenbahntechnik<br /> |Schaal= 1 en IIm<br /> |Website= [http://www.regner-dampftechnik.de Regner] <br /> |Product= Locs, stoommachines en Feldbahn.<br /> |Opmerkingen= Levering via directe aanvraag.<br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Reitz-Modellbau Schlossberg<br /> |Schaal= 1, 0, H0, N.<br /> |Website= [http://adler-modellbau.de/ Adler]<br /> |Product= Detailleringsonderdelen, bouwpakketten en ombouwsets. Scenery. <br /> |Opmerkingen=<br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Revalda<br /> |Schaal= 2m<br /> |Website= <br /> |Product= Railprogramma, elektronica en toebehoren. <br /> |Opmerkingen= Opgeheven. <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Ricko<br /> |Schaal= H0 en 1:18<br /> |Website= [https://www.modeltreinen.nl/c-5495118/ricko-h0/ Harlaar]<br /> |Product= Modelauto's.<br /> |Opmerkingen= Nog leverbaar via Harlaar. <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Rietze<br /> |Schaal= N, H0, O en G<br /> |Website= [https://www.rietze.de Rietze] <br /> |Product= Autobussen, vrachtwagens, [https://rietze.de/search?sSearch=ribu RIBU-koppelingen], onderdelen voor rollend [[Woorden - M#Materieel|materieel]], zoals opstaptreden, handgrepen en buffers etc.<br /> |Opmerkingen= <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Rivarossi<br /> |Schaal= <br /> |Website= [https://uk.rivarossi.com/ Rivarossi]<br /> |Product= Locs, treinstellen, rijtuigen, goederenwagens, rails, gebouwen en bovenleiding etc.<br /> |Opmerkingen= Overgenomen door Hornby. <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Riverdale locomotives<br /> |Schaal= G<br /> |Website= [http://www.riverdale-loco.com Riverdale]<br /> |Product= Kolengestookte locomotieven.<br /> |Opmerkingen= <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Rocky Rail<br /> |Schaal= <br /> |Website= [https://shop.rocky-rail.com/nl/ Rocky Rail]<br /> |Product= Locs, treinstellen, rijtuigen en goederenwagens.<br /> |Opmerkingen= Brengt onder de merknaam [http://www.b-models.be &quot;B-Models&quot;] divers [[Woorden - M#Materieel|materieel]] uit.<br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= ROCO<br /> |Schaal= N en H0<br /> |Website= [https://www.roco.cc ROCO]<br /> |Product= Locs, treinstellen, rijtuigen, goederenwagens, rails en Mini-Tanks (Herpa).<br /> |Opmerkingen= <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Rokal<br /> |Schaal= TT (1:120)<br /> |Website= <br /> |Product= Locs, treinstellen, rijtuigen, goederenwagens, rails<br /> |Opmerkingen= Eind 60'er jaren overgenomen door RöWa, daarna overgenomen door Roco. [https://www.rokal-tt.lobberich.de/ Hier] is informatie te vinden.<br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Rolf Tonner<br /> |Schaal= H0, 0, 0e, 0f, 0e, 1 en G<br /> |Website= [http://www.rolftonner.de Tonner]<br /> |Product= Wielen, reclameborden en onderdelen.<br /> |Opmerkingen= <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Ron Chaplin Gearboxes<br /> |Schaal= Div.<br /> |Website=<br /> |Product= Reductiekastjes (tandwielkasten) en motoren.<br /> |Opmerkingen= <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Roskopf<br /> |Schaal= <br /> |Website= <br /> |Product= <br /> |Opmerkingen= In 1990 is het bedrijf verkocht aan Sieper Werke (Siku) die al in het bezit was van Wiking. <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= RoSoft<br /> |Schaal= <br /> |Website= [http://people.zeelandnet.nl/rosoft RoSoft]<br /> |Product= Modeltrein-elektronica; Keerlusmodules, wissel/seindecoders, S88SD16 terug/bezetmelder, S88N, S88LN, XPressNetLI en LocoNet-interface etc.<br /> |Opmerkingen= <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Roundhouse<br /> |Schaal= H0<br /> |Website= [https://www.roundhouse-eng.com/ Roundhouse]<br /> |Product= Locs, rijtuigen en goederenwagens.<br /> |Opmerkingen= <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Roy Bergauer<br /> |Schaal= H0, H0f, TT, TTe, N, Nm, Ni<br /> |Website= [https://www.spur-n.com/bergauer.html Bergauer]<br /> |Product= Scenery, locomotieven.<br /> |Opmerkingen= <br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= RS Models<br /> |Schaal= <br /> |Website= <br /> |Product= <br /> |Opmerkingen= Geen verdere gegevens bekend.<br /> }}<br /> {{Merk<br /> |Merk= Rusty Stumps Scale Models<br /> |Schaal= H0, Hon3, 0, 0n30, S, Sn3<br /> |Website= [https://www.rail-scale-models.com/products/S-~-RSSM-Structure-Kits Rusty Stumps] <br /> |Product= Diverse kits van gebouwen, geënt op de Amerikaanse markt. Scenery en losse componenten voor de zelfbouwer.<br /> |Opmerkingen= <br /> }}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Merken - Q<br /> |Volgende= Merken - S<br /> |VorigeMenu= Merken<br /> }} {| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;70%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;Laatste wijziging: 2 okt 2023 11:05 (CET)&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> <br /> [[Categorie: Algemeen|R]]<br /> [[Categorie: Merken-index|R]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Puntstuk_van_het_wissel_polariseren&diff=48274 2023-08-17T11:42:33Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Wissels digitaliseren<br /> |Volgende= Hulpschakeling motorische wisselaandrijvingen<br /> |VorigeMenu= Digitale baanbesturing<br /> |Auteur= Ronald Koerts<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> === Inleiding ===<br /> Het '''puntstuk van het wissel polariseren''' is zorgen dat er altijd spanning met de juiste polariteit op het [[Woorden - P#Puntstuk|puntstuk]] staat.<br /> <br /> Fabrikanten brengen steeds slankere wissels op de markt, deze zijn dan meestal voorzien van metalen puntstukken. Normaal gesproken is dit puntstuk niet aangesloten en is dus spanningsloos. Als daar niets aan gedaan wordt, dan kan het gebeuren dat de loc (vooral korte) of het treinstel op het puntstuk stopt vanwege spanningsonderbreking. Dat stoppen kan voorkomen worden door het puntstuk van het wissel van spanning te voorzien. Dit moet dan wel spanning met de juiste polariteit zijn. De polariteit is afhankelijk van de stand van het wissel.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= E10.04.02-01.jpg<br /> |Grootte= Klein<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Voorbeeld van een normale wissel; bovenzijde en onderzijde<br /> |Maker= Ronald Koerts<br /> }}<br /> <br /> === Het puntstuk ===<br /> De officiële benaming van het punt waar de spoorstaven (de wisseltongen) bij elkaar komen is 'puntstuk'. In de encyclopedie wordt ook deze benaming gebruikt.<br /> <br /> === Polariseren ===<br /> Het aansluiten van het puntstuk op één willekeurige spoorstaaf is niet de juiste methode. Bij het omzetten van het wissel moet het puntstuk de juiste polariteit krijgen. Dit kan eenvoudig met [[Conrad wisselaandrijving aansluiten|wisselaandrijvingen]] met de mogelijkheid om het puntstuk te polariseren. Deze wisselaandrijvingen schakelen tegelijk met het omzetten van het wissel de polariteit van het puntstuk om. <br /> <br /> === Schema's ===<br /> Hieronder een aantal schema's van de meest voorkomende wissels.<br /> <br /> ==== Standaard wissel ====<br /> Het onderstaande schema is voor het gebruik bij standaard wissels. Dit schema kan natuurlijk ook gebruikt worden bij boogwissels en Y-wissels.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= E10.04.02-02.jpg<br /> |Bestand2= E10.04.02-03.jpg<br /> |Grootte= Klein <br /> |Grootte2= Klein <br /> |Volgnummer= 02 <br /> |Volgnummer2= 03<br /> |Omschrijving= Normale wissel; stand 'rechtdoor' c.q. 'doorgaand' <br /> |Omschrijving2= Normale wissel; stand 'afbuigend' <br /> |Type= Tekening<br /> |Type2= Tekening<br /> |Maker= Ronald Koerts <br /> |Maker2= Ronald Koerts <br /> |Tussenruimte= 11px<br /> }}<br /> <br /> ==== Driewegwissel ====<br /> Het onderstaande schema is voor het gebruik bij driewegwissels. Hierbij moet er op gelet worden dat de aandrijving '''1''' ook het eerste puntstuk ompoolt en aandrijving '''2''' het tweede puntstuk. Een driewegwissel is niets meer dan twee in elkaar geschoven wissels.<br /> {{Afbeelding 3 naast elkaar<br /> |Bestand= E10.04.02-04.jpg<br /> |Bestand2= E10.04.02-05.jpg<br /> |Bestand3= E10.04.02-06.jpg<br /> |Grootte= Klein<br /> |Grootte2= Klein<br /> |Grootte3= Klein<br /> |Volgnummer= 04<br /> |Volgnummer2= 05<br /> |Volgnummer3= 06<br /> |Omschrijving= Driewegwissel; stand rechtdoor<br /> |Omschrijving2= Driewegwissel; stand 'afbuigend naar links'<br /> |Omschrijving3= Driewegwissel; stand 'afbuigend naar rechts'<br /> |Type= Tekening<br /> |Type2= Tekening<br /> |Type3=Tekening<br /> |Maker= Ronald Koerts<br /> |Maker2= Ronald Koerts<br /> |Maker3= Ronald Koerts<br /> |Tussenruimte2= 12px<br /> }}<br /> <br /> ==== Engels wissel ====<br /> Dit is een bijzonder geval. Er zijn twee uitvoeringen van een Engels wissel: met binnenliggende tongen en met buitenliggende tongen. In principe zit er geen verschil in de rijmogelijkheden. De uitvoering met buitenliggende tongen wordt in het grootbedrijf niet veel toegepast, omdat deze wissels vrij duur in aanleg en onderhoud zijn.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= E10.04.02-07.jpg<br /> |Bestand2= E10.04.02-08.jpg<br /> |Grootte= Klein <br /> |Grootte2= Klein <br /> |Volgnummer= 07 <br /> |Volgnummer2= 08<br /> |Omschrijving= Engels wissel; stand 'rechtdoor' <br /> |Omschrijving2= Engels wissel; stand 'rechtdoor' (vanuit de andere rijrichting) <br /> |Type= Tekening<br /> |Type2= Tekening<br /> |Maker= Ronald Koerts <br /> |Maker2= Ronald Koerts <br /> |Tussenruimte= 17px<br /> }}<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= E10.04.02-09.jpg<br /> |Bestand2= E10.04.02-10.jpg<br /> |Grootte= Klein <br /> |Grootte2= Klein <br /> |Volgnummer= 09 <br /> |Volgnummer2= 10<br /> |Omschrijving= Engels wissel; stand 'afbuigend links' <br /> |Omschrijving2= Engels wissel; stand 'afbuigend rechts' <br /> |Type= Tekening<br /> |Type2= Tekening<br /> |Maker= Ronald Koerts <br /> |Maker2= Ronald Koerts <br /> |Tussenruimte= 21px<br /> }}<br /> <br /> === Aansluitingen ===<br /> Veel fabrikanten bieden wissels aan die voorzien zijn van aansluitingen op het puntstuk en tevens rails om het polariseren van het puntstuk gemakkelijk te maken. Bij de Rocoline-wissels zonder bedding bijvoorbeeld, zijn eenvoudig aan de zijkant draadjes in te steken die het puntstuk polariseren. Deze draadjes worden aangesloten op de wisselaandrijving die voorzien is van geschikte (ingebouwde) omschakelcontacten. Niet alle fabrikanten hebben wissels met deze aansluitingen dus dan moeten die aansluitingen alsnog zelf gemaakt worden. Dit kan bijvoorbeeld door draadjes aan het puntstuk en de rails te solderen.<br /> <br /> Voor polarisatie van het puntstuk moeten enkele elektrische verbindingen worden gemaakt, ofwel enkele draadjes moeten aan de rails worden gesoldeerd. Deze klus moet uiterlijk na het bevestigen van het wissel gebeurd zijn, voordat de volgende bewerking (het ballasten) wordt uitgevoerd. Na het ballasten is solderen aan de rails zeer moeilijk geworden.<br /> <br /> ==== Herkennen van een ongepolariseerd puntstuk ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Ongepolariseerd_Puntstuk-01.png<br /> |Grootte= 800px<br /> |Volgnummer= 11<br /> |Type=Tekening<br /> |Omschrijving= Geïsoleerd metalen puntstuk van RocoLine-wissel.<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Bij een ongepolariseerd metalen puntstuk is het puntstuk elektrisch volledig geïsoleerd van de overige spoorstaven en wisseltongen.<br /> <br /> Op vier plaatsen bevinden zich onderbrekingen (zie afbeelding 11). Met een multimeter kan gemeten worden of er inderdaad geen elektrische verbinding aanwezig is met de overige spoorstaven, voordat de bedrading wordt gesoldeerd. Dat voorkomt naderhand zoeken naar de oorzaak van een onverklaarbare kortsluiting.<br /> <br /> === Opletten bij gebruik van boosters ===<br /> Wanneer op een digitale baan gebruik gemaakt wordt van boosters, moet er voor gezorgd te worden dat het puntstuk gevoed wordt uit dezelfde booster die ook de rest van het wissel van spanning voorziet.<br /> <br /> === Wisseltongen ===<br /> Sommige fabrikanten, zoals Tillig, leveren naast de standaardwissels ook wissels waarbij behalve het puntstuk ook de wisseltongen gepolariseerd moeten worden. Deze moeten dan echt exact op tijd de juiste polariteit krijgen, anders ontstaat er kortsluiting.<br /> <br /> === NIET openrijden ===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'| Wissels waarvan het puntstuk gepolariseerd is, mogen niet opengereden worden.<br /> |-<br /> |}<br /> &quot;Openrijden&quot; is het door de loc opzij drukken van de wisseltongen als het wissel vanaf de 'dode' kant wordt binnengereden, dus als het wissel eigenlijk in de verkeerde stand staat. Het puntstuk heeft dan een andere polariteit dan de aanliggende spoorstaaf. Rijdt de loc of de trein daar overheen, dan treedt via de wielen kortsluiting op tussen het puntstuk en de aanliggende spoorstaaf.<br /> <br /> === Peco Electrofrog wissels ===<br /> Bij de Peco ''electrofrog'' wissels zijn de wisseltongen met het puntstuk verbonden. De polarisatie wordt bij deze wissels automatisch geregeld door de stand van de wisseltongen. Er valt dus niets te polariseren daar dit af fabriek al geregeld is. De tong die tegen de aanslagspoorstaaf ligt, werkt als een schakelcontact, waarmee zowel de tong als het puntstuk van spanning worden voorzien. Afhankelijk van de wisselstand krijgt het puntstuk dus spanning van links of van rechts.<br /> <br /> Let op! De twee spoorstaven achter het puntstuk moeten geïsoleerd worden van het puntstuk én van de andere spoorstaven, anders ontstaat kortsluiting. Dit staat ook in de handleiding die met het electrofrog wissel wordt meegeleverd.<br /> <br /> Het puntstuk kan ook van de tongen worden gescheiden. Het puntstuk wordt dan geschakeld met een extern contact van de wisselaandrijving en de tongen worden verbonden met de naastliggende doorgaande spoorstaaf. Daarmee wordt kortsluiting door een wielflens die de tong schampt vermeden.<br /> <br /> Lees ook de tips van Alan Gartner (zie: 'Meer informatie').<br /> <br /> ==== ''Weatheren'' van electrofrog wissels ====<br /> Let op bij ''wheateren'' van het wissel. De verf kan zorgen voor isolatie tussen de wisseltong en de aanslagspoorstaaf. Het is dan raadzaam om een paar draadjes aan de rails te solderen voor goede spanningsvoorziening. Het is tevens raadzaam om meteen bij het plaatsten van het wissel voor wissel-aandrijvingen met polarisatieschakelaar te kiezen, anders wordt het later lastig om de wissels alsnog te polariseren. <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Digitale baanbesturing<br /> |Linknaam= Digitale baanbesturing<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Het schakeltableau<br /> |Linknaam= Het schakeltableau<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Hulpschakeling motorische wisselaandrijvingen<br /> |Linknaam= Hulpschakeling motorische wisselaandrijvingen<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Conrad wisselaandrijving aansluiten<br /> |Linknaam= Conrad wisselaandrijving aansluiten<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Wissels digitaliseren<br /> |Linknaam= Wissels digitaliseren<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Beneluxspoor.net:<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 122<br /> |ExtraInfo= Meer over de electrofrog-wissel<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 20<br /> |ExtraInfo= Tips van Alan Gartner over wissels.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 21<br /> |ExtraInfo= Tips van Alan Gartner over insulfrog en electrofrog wissels.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 448<br /> |ExtraInfo= Allan Gartner's 'Wiring for DCC'. Website met veel info over DCC.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Wissels digitaliseren<br /> |Volgende= Hulpschakeling motorische wisselaandrijvingen<br /> |VorigeMenu= Digitale baanbesturing<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;80%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;&lt;small&gt;Laatste wijziging: 17 aug 2023 13:16 (CEST)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|P]]<br /> [[Categorie: Artikel|Puntstuk van het wissel polariseren]]<br /> [[Categorie: Baanbesturing|P]]<br /> [[Categorie: Bedrading|P]]<br /> [[Categorie: Digitaal treingestuurd|P]]<br /> [[Categorie: Digitale baanbesturing|P]]<br /> [[Categorie: Wissels|P]]<br /> [[Categorie: Ronald Koerts|P]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Diodefuik&diff=47974 2023-07-11T18:15:42Z

<p>Martin Hilvers: Verwijst door naar Stootjuk met schakelaar#Diodefuik</p> <hr /> <div>#Redirect[[Stootjuk met schakelaar#Diodefuik]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Elektronica_basis&diff=47940 2023-07-02T18:31:07Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Elektronica<br /> |Volgende= Elektronica analoog<br /> |VorigeMenu= Elektronica<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein|GeenTekst}}<br /> Dit artikel geeft een uitleg over enige passieve en actieve '''elektronica basis'''[[Woorden - C#Component|component]]en.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|&lt;b&gt;Een waarschuwing:&lt;/b&gt; er zijn, sinds een aantal jaren, imitatie-onderdelen op de markt. Dit zijn vervalsingen van de echte halfgeleiders, zoals o.a. 2N3055 en BD679. Kijk dus zeer goed uit waar de onderdelen gekocht worden! Zie ook de links bij [[Elektronica basis#Meer informatie|'Meer informatie']].<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> === De bruggelijkrichter (brugcel) ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Gelijkrichter02.gif<br /> |Grootte= 180px<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Bruggelijkrichters<br /> |Maker= Fred Eikelboom&lt;br /&gt;<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Netspanning-01.gif<br /> |Grootte= 150px<br /> |Volgnummer= 02<br /> |Omschrijving= De sinusvormige golf van de netspanning<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> &lt;!--deze tussenruimte zo laten i.v.m. de layout--&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bruggelijkrichters dienen om een wisselspanning in een gelijkspanning om te zetten. De wisselspanning van het lichtnet heeft een frequentie van 50 Herz (Hz), ofwel 50 perioden per seconde. In tekening 02 is de sinusvorm van de netspanning weergegeven.<br /> <br /> Er bestaan drie basisschakelingen, zie tekening 03:<br /> # de enkelfazige/enkelzijdige met één [[Woorden - D#Diode|diode]] (zie fig. 1). Frequentie op de uitgang = 50 Herz.<br /> # de dubbelfazige/dubbelzijdige met twee diodes en een middenaftakking op de trafo (zie fig. 2). Frequentie op de uitgang = 100 Herz. <br /> # de dubbelfazige/dubbelzijdige met een bruggelijkrichter (zie fig. 3). Frequentie op de uitgang = 100 Herz.<br /> <br /> ==== De transformator ====<br /> Dit voorbeeld gebruikt een [[Woorden - T#Transformator|transformator]] (afgekort: '''&quot;trafo&quot;''') met secundair een spanning van 12 volt wisselspanning (AC). De dioden in fig. 1 en fig. 2 (zie afbeelding 03) moeten minstens een [[Elektronica basis#De sperspanning|sperspanning]] hebben van twee &amp;times; de topwaarde van de wisselspanning.<br /> <br /> De bruggelijkrichter bestaat uit vier dioden in één behuizing, de brugcel (zie links op tekening 01) of uit vier losse dioden die in brug geschakeld zijn (zie rechts op tekening 01). Dit is de Graetz-schakeling, genoemd naar de uitvinder ervan. Twee van de vier dioden kunnen ook zenerdioden zijn, dan wordt de uitgangsspanning direct beperkt tot de zenerwaarde.<br /> <br /> Achter de gelijkrichter staat een pulserende gelijkspanning, daarom wordt een elco geplaatst (met grote capaciteit) om de rimpelspanning te verminderen. De onbelaste spanning achter de elco is 1,414 &amp;times; de wisselspanning die op de ingang van de gelijkrichter staat, minus de [[Woorden - D#Drempelspanning|drempelspanning]] over twee diodes (1,4 volt). Dus bij een ingangsspanning van 12 volt wisselspanning staat er op de elco een spanning van: (12 &amp;times; 1,414) - 1,4 = 15,56 volt.<br /> <br /> In figuur 2 (zie tekening 03) geleidt afwisselend [[Woorden - D#Diode|diode]] A of B. In figuur 3 (zie tekening 03) geleiden afwisselend de diodeparen A en A' of B en B'. Aan de rechterzijde van tekening 03 is de vorm van de uitgangsspanning weergegeven.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Gelijkrichter-01.gif<br /> |Grootte= 350px<br /> |Volgnummer= 03<br /> |Omschrijving= Gelijkrichtschakelingen<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> In tekening 04 ter verduidelijking van de werking nogmaals de schakeling uit figuur 2 hierboven. Tijdens de positieve fase van de netspanning geleidt [[Woorden - D#Diode|diode]] A (zie fig. 1A) en tijdens de negatieve fase van de netspanning geleidt diode B (zie fig. 1B). Daar de netfrequentie 50 Herz is, en tijdens de negatieve én positive fase van de netspanning een diode in geleiding is, staat op de uitgang (+) een pulserende gelijkspanning met een frequentie van 100 Herz.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Gelijkrichter-05.gif<br /> |Bestand2= Gelijkrichter-06.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein <br /> |Grootte2= Zeer Klein <br /> |Volgnummer= 04 <br /> |Volgnummer2= 05<br /> |Omschrijving= De werking van de schakeling met twee diodes &amp;nbsp; &amp;nbsp; <br /> |Omschrijving2= De werking van de schakeling met vier diodes <br /> |Type= Tekening<br /> |Type2= Tekening<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Maker2= Fred Eikelboom&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; <br /> }}<br /> <br /> In tekening 05 ter verduidelijking van de werking nogmaals de schakeling uit figuur 3 hierboven (zie tekening 03). Tijdens de positieve fase van de netspanning geleiden de [[Woorden - D#Diode|diode]]s A en A' (zie fig. 2A). Tijdens de negatieve fase van de netspanning geleiden diodes B en B' (zie fig. 2B). Daar de netfrequentie 50 Herz is, en er bij zowel de negatieve als de positieve fase van de netspanning twee diodes geleiden, staat op de uitgang (+) een pulserende gelijkspanning met een frequentie van 100 Herz.<br /> <br /> =====Codering=====<br /> Op een brugcel staat een code: de B van ''bridge'' (brug), dan de maximale spanning: bijv. 40 volt, daarna de C van ''current'' ([[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]) in milliampère en daarachter de maximaal toelaatbare continu-stroom, in dit geval 2200 milliampère oftewel 2,2 Ampère (zie tekening 01). In tekening 06 is een bruggelijkrichter weergegeven met een maximale spanning van 40 volt en een maximale [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] van 5000 milliampère ofwel vijf ampère. <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Gelijkrichter03.gif<br /> |Grootte= 150px<br /> |Volgnummer= 06<br /> |Omschrijving= Brugcel (bruggelijkrichter)<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Er zijn ook typen waarop achter de C twee waarden aangegeven staan: bijv. C3300/2200. Het eerste getal is de maximaal toelaatbare continu-[[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]], wanneer de brugcel op een voldoende groot koelelement gemonteerd is, én er koelpasta tussen de brugcel en het koelelement aangebracht is. Het tweede getal (achter de schuine streep) is de maximaal toelaatbare stroom, wanneer de brugcel vrij opgesteld is, dus zonder aanvullende koelingsmaatregelen.<br /> <br /> &lt;u&gt;Afvlakking van de uitgangsspanning&lt;/u&gt;<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Afvlakking-01.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 07<br /> |Omschrijving= Afvlakking van de rimpel m.b.v. een elco<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Achter de gelijkrichter (dus op + en -) is een pulserende gelijkspanning (rimpelspanning genoemd) aanwezig, en daar is de meeste apparatuur niet voor ontworpen. Die apparatuur verwacht een behoorlijk afgevlakte spanning (gelijkspanning, met zo klein mogelijke rimpel). Daarom wordt over de plus en min van de gelijkrichter een elco met grote capaciteit geplaatst (zie tekening 07) om de rimpelspanning te verminderen c.q. af te vlakken. De uitgangsspanning noemt men daarom afgevlakte gelijkspanning. De waarde van de elco (aantal &amp;mu;F) is afhankelijk van de grootte van de uitgangs[[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]].<br /> <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Rimpelspanning-01.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 08<br /> |Omschrijving= Slecht afgevlakte spanning met grote rimpel<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> Bij enkelzijdige gelijkrichting met één [[Woorden - D#Diode|diode]] zal op de buffer-elco een grote rimpel staan. De uitgangsspanning bevat dan een rimpel die veel te groot is om gevoelige apparatuur te kunnen voeden (zie tekening 08). Deze rimpel is nog wel verkleinen door een aantal zeer grote elco's parallel te schakelen, maar vanwege de ruimte die dit inneemt (en de kosten) gebruikt men voor het merendeel voedingen met bruggelijkrichter.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Rimpelspanning-02.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 09<br /> |Omschrijving= Afgevlakte spanning met kleine rimpel<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> Bij dubbelzijdige gelijkrichting (d.m.v. een bruggelijkrichter) zal op de buffer-elco een veel kleinere rimpel staan, omdat de frequentie van het aantal pulsen nu verdubbeld is (zie tekening 09).<br /> ----<br /> <br /> === De condensator ===<br /> Bij condensatoren zijn twee hoofdtypen te onderscheiden; de gewone condensator, die niet gepolariseerd is (geen plus en min heeft) en de [[Woorden - E#Elektrolytische condensator|elektrolytische condensator]] (elco), die w&amp;egrave;l gepolariseerd is (een plus en min heeft). In schema's wordt een gewone condensator aangegeven zoals afgebeeld in tekening 10.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Condensator_symbool01.gif<br /> |Grootte= 50px<br /> |Volgnummer= 10<br /> |Omschrijving= Schemasymbool van een condensator<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> Een condensator wordt gebruikt voor verschillende doeleinden, zoals ontstoring (bijv. op de elektromotor van een model-locomotief of model-treinstel). Dit type condensator heeft, zoals hierboven al aangegeven, geen polariteit, in tegenstelling tot de elco. Het maakt dus niets uit hoe dit type condensator wordt aangesloten.<br /> <br /> De waarde van een condensator wordt in farad als volgt aangegeven: nF, pF, &amp;mu;F en F. 1 &amp;mu;F = 1000 nF = 1000000 pf. &amp;mu;F= microfarad, nF = nanofarad en pF = picofarad.<br /> <br /> De waardeaanduiding op een condensator met kleine waarde bestaat uit een code;<br /> <br /> Bijvoorbeeld u33 = 0,33 &amp;mu;F of u1 = 0,1 &amp;mu;F. Dus: het opgedrukte getal direkt achter de komma zetten en de waarde is bekend.<br /> <br /> Staan er alléén getallen op de condensator, dan gaat het zo;<br /> * Het meest rechtse getal is de vermenigvuldigingsfactor: 2 = &amp;times; 100, 3 = &amp;times; 1000, 4 = &amp;times; 10000 enz.<br /> * 472 = 47 &amp;times; 100 = 4700 pf = 4,7 nF = 0,0047 &amp;mu;F; &amp;nbsp; 223 = 22&amp;times;1000 = 22000 pF = 22 nF = 0,022 &amp;mu;F; &amp;nbsp; 473 = 47&amp;times;1000 = 47000 pF = 47 nF = 0,047 &amp;mu;F; &amp;nbsp; 102 = 10&amp;times;100 = 1000 pF = 1 nF = 0,001 &amp;mu;F.<br /> <br /> Hier volgt een tabel met een aantal codes:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:right;&quot;<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;40&quot;| Code<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;60&quot;| Picofarad&lt;br /&gt; (pF)<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;60&quot;| Nanofarad&lt;br /&gt; (nF)<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;65&quot;| Microfarad&lt;br /&gt; (&amp;mu;F)<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 102 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1000 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,001<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 152 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 1500 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 1,5 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,0015<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 222 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 2200 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 2,2 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,0022 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 332 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 3300 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 3,3 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,0033 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 472 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|4700 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 4,7 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,0047 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 682 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 6800 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 6,8 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,0068 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 103 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 10000 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 10 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,01 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 153 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 15000 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 15 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,015 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 223 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 22000 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 22 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,022 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 333 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 33000 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 33 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,033 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 473 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 47000 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 47 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,047 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 683 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 68000 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 68 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,068 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 104 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 100000 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 100 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,1 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 154 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 150000 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 150 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,15 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 224 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 220000 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 220 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,22 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 334 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 330000 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 330 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,33 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 474 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 470000 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 470 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,47<br /> |-<br /> |}<br /> {{Tabelonderschrift<br /> |Volgnummer= 11<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> Achter de cijfers kan een letter staan, deze duidt de [[Woorden - T#Tolerantie|tolerantie]] aan.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:center;&quot;<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;50&quot;| Lettercode<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;65&quot;| Tolerantie<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| B ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| +/- 0,10p<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| C ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| +/- 0,25p<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| D ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| +/- 0,5p<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| E ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,5%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| F ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| G ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 2% <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| H ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 3%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| J ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 5%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| K ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 10%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| M ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 20%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| N ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 30%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| P ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| +100%/-0%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| Z ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| +80/-20%<br /> |}<br /> {{Tabelonderschrift<br /> |Volgnummer= 12<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> ----<br /> <br /> === De diode ===<br /> De [[Woorden - D#Diode|diode]], die maar in één richting [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] doorlaat, wordt o.a. gebruikt voor gelijkrichting. Een diode heeft twee aansluitingen, de anode en de kathode. De stroom loopt van anode naar kathode door de diode. De anode is dus de pluszijde.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Schemasymbool_diode01.gif<br /> |Bestand2= Diode_kenmerk-01.gif<br /> |Grootte= 50px <br /> |Grootte2= 50px <br /> |Volgnummer= 13<br /> |Volgnummer2= 14<br /> |Omschrijving= Schemasymbool van een diode <br /> |Omschrijving2= De kathode is op de diode aangegeven met een streep (of ring) <br /> |Type= Tekening<br /> |Type2= Tekening<br /> |Maker= Fred Eikelboom &amp;nbsp; &amp;nbsp;<br /> |Maker2= Fred Eikelboom <br /> }}<br /> <br /> In tekening 13 staat het schema-symbool van de [[Woorden - D#Diode|diode]]. Het streepje geeft de kathode aan. Ook op de behuizing is een streep afgedrukt. Deze streep geeft eveneens de kathode aan (zie tekening 14).<br /> <br /> Bij het zelfbouwen van modelspoor-elektronica worden de 1N4148, 1N4007, BYV28-200 of 1N5408 vaak gebruikt. De 1N4148 kan 150 milliampère verwerken bij maximaal 75 volt. De 1N4007 kan maximaal één ampère verwerken bij 1000 volt. De BYV28-200 kan maximaal drie ampère verwerken bij 200 volt en de 1N5408 kan maximaal drie ampère verwerken bij 1000 volt. De BYV28-200 is uitermate geschikt voor detectieschakelingen (vier diodes, in combinatie met een stuk ge&amp;iuml;soleerde rails).<br /> <br /> ==== De sperspanning ====<br /> De hierboven vermelde spanningen betreffen de sperspanning van de [[Woorden - D#Diode|diode]]. De sperspanning is de spanning die de diode in tegengestelde richting (dus niet in de [[Woorden - D#Doorlaatrichting|doorlaatrichting]]) kan weerstaan. Wordt de spanning hoger, dan slaat de diode door en is onherstelbaar defect!<br /> ----<br /> <br /> === De elektrolytische condensator (afgekort: elco) ===<br /> In schema's wordt een elco aangegeven zoals afgebeeld in tekening 15.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Elco_symbool01.gif<br /> |Grootte= 50px<br /> |Volgnummer= 15<br /> |Omschrijving= Schemasymbool van een elco<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> De [[Woorden - E#Elektrolytische condensator|elektrolytische condensator]] Deze naam werd in 1968 bij de firma Philips in Zwolle al afgekort tot ''elco'' (daar gebruikte men intern de term: &quot;aluminium elco&quot;). De elektrolytische condensator is ook een condensator, maar dan een condensator die leverbaar is met een zeer grote elektrische capaciteit, zoals 10000 &amp;mu;F of 33000 &amp;mu;F. Er zijn echter ook elco's leverbaar met kleinere waarden, zoals bijvoorbeeld 0,1 &amp;mu;F of 0,33 &amp;mu;F. De elco heeft een speciale eigenschap, hij is namelijk gepolariseerd (ook wel polair genoemd). Dat betekent dat de elco een positieve pool (de plus), en een negatieve pool (de min) heeft.<br /> <br /> De benaming elco betekent dat de elco gevuld is met een [[Woorden - E#Elektrolyt|elektrolyt]]. Deze elektroliet bevindt zich tussen twee stroken opgerold materiaal: de kathode, bestaande uit aluminiumfolie, en de anode, bestaande uit sterk opgeruwd aluminiumfolie, met daarop een dun laagje aluminiumoxide. Deze elektroliet bevindt zich tussen twee stroken opgerold materiaal: de kathode, bestaande uit aluminiumfolie, en de anode, bestaande uit sterk opgeruwd aluminiumfolie, met daarop een dun laagje aluminiumoxide. <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Elcoos.GIF<br /> |Grootte= 450px<br /> |Volgnummer= 16<br /> |Omschrijving= Aansluitingen van diverse typen elco's<br /> |Maker= Klaas Zondervan<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> Er zijn twee hoofdtypen elco's te onderscheiden:<br /> # De axiale elco, waarbij aan weerszijden van de behuizing een aansluitdraad zit.&lt;br /&gt;Bij de &lt;i&gt;axiale&lt;/i&gt; elco is op de behuizing aangegeven wat de plus- of min-aansluiting is (zie rechts op tekening 16 hierboven).<br /> # De radiale elco, waarbij beide aansluitdraden aan één zijde van de behuizing zitten.<br /> <br /> Bij de ''radiale'' elco is door middel van een lengteverschil van de aansluitdraden aangegeven, wat plus en min zijn. De langste draad is hierbij de plus-aansluiting. Meestal is ook op de behuizing met een grijze band aangegeven wat de min-aansluiting is (zie links op tekening 16 hierboven). De waarde van een elco wordt in schema's in farad of microfarad aangegeven: 1 &amp;mu;F = één microfarad. Een elco met een waarde van één farad wordt als volgt aangegeven: 1F ofwel 1.000.000 &amp;mu;F. <br /> <br /> Bij waarden onder de één microfarad wordt het op deze manier aangegeven: er staat een &amp;mu;-teken vóór de waardeaanduiding: &amp;mu;47 = 0,47 &amp;mu;F.<br /> <br /> Een elco kan [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] opslaan (net als een accu) en wordt dan ook vaak voor dat doel gebruikt. De bekendste toepassing is het afvlakken van de gelijkgerichte spanning in voedingen ('afvlakken' betekent vermindering van de rimpelspanning) en bij led-verlichting in rijtuigen (led-strips) is de elco te gebruiken om het knipperen van de leds tegen te gaan.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|Een elco mag nooit op een wisselspanning (AC) aangesloten worden, anders raakt deze binnen de kortste keren defect, vanwege oververhitting! En een elco mag nooit verkeerd-om op de voedingsspanning aangesloten worden, dat overleeft de elco ook niet!<br /> <br /> Let er ook goed op dat de elco's niet in [[Woorden - S#Serieschakeling|serie]] worden geschakeld want dan vermindert de waarde. Dus: parallel = 1000 + 1000 = 2000 &amp;mu;F en in serie wordt het 1/Cx = 1/C1 + 1/C2 = 1/1000 + 1/1000 = 2/1000 ---&gt; Cx = 1000/2 = 500 &amp;mu;F!<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> Pas op voor het kortsluiten van een elco. Bij een elco van 100&amp;mu;F kan al een [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] van 20 ampère gaan lopen!<br /> <br /> === Elco's parallel schakelen=== <br /> Wanneer meer elco-capaciteit nodig is, stel 2000 &amp;mu;F i.p.v. 1000 &amp;mu;F, dan kunnen twee elco's van 1000 &amp;mu;F parallel worden geschakeld (plus van elco1 aan plus van elco2 en min van elco1 aan min van elco2). De twee elco's samen hebben dan een waarde van 2000 &amp;mu;F. Bij meerdere elco's parallel moeten de waarden bij elkaar opgeteld worden. <br /> <br /> Eén grote elco of meerdere kleinere elco's parallel maakt bij het modelspoor elektrisch gezien niet uit. De totale waarde is de som van alle elco's in parallelschakeling. Het kan, vanwege de beperkte ruimte in een rijtuig, handiger zijn om een aantal kleinere elco's parallel te schakelen omdat deze gemakkelijker weg te werken zijn.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|Een elco mag nooit kortgesloten worden, omdat er dan kortstondig een zeer grote stroom gaat lopen!<br /> <br /> ==== Elco ontladen ====<br /> Moet een elco worden ontladen, doe dit dan ''altijd'' via een weerstand van minimaal 470 ohm, anders wordt de levensduur van de elco sterk bekort.<br /> |-<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> ===De gloeilamp===<br /> Een gloeilamp is een lichtbron waarbij in een zuurstofarme glazen bol een gloeidraad door een [[Woorden - E#Elektrische stroom|elektrische stroom]] van een spanningsbron wordt verhit zodat deze licht gaat uitstralen. De gloeidraad bestaat uit het overgangsmetaal wolfraam dat een zeer hoge smelttemperatuur kent. De [[Woorden - I#Inschakel-piekstroom|inschakel-piekstroom]] is funest voor [[Woorden - G#Gloeilamp|gloeilamp]]en (verkort de levensduur). In koude toestand is de weerstand van de gloeidraad erg laag. Op het moment van inschakelen loopt er een hoge [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]sterkte door de gloeidraad (bij benadering is die hogere stroomsterkte tijdens de eerste milliseconden het tien tot vijftienvoudige van de [[Woorden - N#Nominale stroom|nominale]] stroomsterkte!). Pas wanneer de gloeidraad zijn normale werktemperatuur bereikt heeft, zal de gloeilamp de nominale (gespecificeerde) [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] opnemen (bijvoorbeeld 45 mA). Meer over [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gloeilamp de gloeilamp]. <br /> ----<br /> <br /> === De Goldcap ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= GoldCaps F-type.png<br /> |Grootte= Zeer klein<br /> |Volgnummer= 19<br /> |Omschrijving= Goldcaps Type F<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Foto<br /> }}<br /> De GoldCap is een dubbellaags elektrolytische condensator. Vakterm: EDLC ofwel ''Electric Double Layer Capacitor''. De GoldCaps hebben een maximale werkspanning van 2,3, 2,5, 2,7 3,6, 5,5 en 6,3 volt. De dubbellaags condensator is o.a. ook onder de namen PowerCaps, DynaCaps of GreenCaps in de handel. GoldCaps hebben een trage laad- en ontlaadtijd. Zie aanvullende informatie in het artikel ''[[GoldCaps]]''.<br /> <br /> In een nieuwe datasheet van de fabrikant staat een grafiek met daarin de spanningen na 1 uur, 100 uur en 200 uur opladen.<br /> ----<br /> <br /> === De JFET ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= JFET-01.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 20<br /> |Omschrijving= JFET (''Junction Field Effect Transistor'')<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> De benamig JFET staat voor ''Junction Field Effect Transistor'', in het Nederlands: Verbindings Veld Effect Transistor ('Verbinding' slaat op het feit dat de ''[[Woorden - G#Gate|gate]]'' intern metallisch met de ''source/drain'' van de [[Woorden - T#Transistor|transistor]] verbonden is). Het is een unipolaire transistor met drie aansluitingen: de ''source'' (S), de ''drain'' (D) en de ''gate'' (G). De [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] loopt van ''[[Woorden - D#Drain|drain]]'' naar ''[[Woorden - S#Source|source]]''. De JFET wordt o.a. in hoogfrequent apparatuur toegepast. De JFET noemt men unipolair, (in tegenstelling tot een gewone transistor, die bipolair is) omdat slechts één soort ladingsdrager (gaten of elektronen) deelneemt aan de stroom tussen source en drain. De spanning op de ''gate'' zorgt voor het sturen van de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] van ''source'' naar ''drain''. De JFET is namelijk spanninggestuurd, in tegenstelling tot een gewone transistor, die stroomgestuurd is. In tegenstelling tot een gewone transistor, loopt bij een JFET dus geen [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] van betekenis door de ''gate'', zoals door de basis van een transistor. Pas op! Een JFET is gevoelig voor elektrostatische lading ([[Woorden - E#ESD.|ESD]])!<br /> ----<br /> <br /> === De led ===<br /> ''Zie het artikel [[Wat is een led]].''<br /> <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Schemasymbool_LED.gif<br /> |Grootte= 50px<br /> |Volgnummer= 21<br /> |Omschrijving= Schemasymbool van de led<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> De led (de Engelse afkorting '''LED''' betekent: '''''L'''ight '''E'''mitting '''D'''iode''; in het Nederlands: 'Licht uitstralende diode') is een [[Woorden - D#Diode|diode]] (die maar in één richting [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] doorlaat), maar wel een bijzondere: in doorlaatrichting aangesloten, zendt de led licht uit. De led heeft, net als een gewone diode, twee aansluitingen, de anode en de kathode. Afbeelding 21 geeft het schema-symbool van de led. Het streepje geeft de kathode aan. Bij de standaard leds is één aansluitpen langer dan de andere. De langste pen geeft de kathode (+) aan. Ook zijn er leds die aan de behuizing een plat vlakje hebben. Ook dit geeft de kathode aan. Een led werkt anders dan een gewone [[Woorden - G#Gloeilamp|gloeilamp]] en heeft daarom een serieweerstand/[[Woorden - S#Serieweerstand|serieweerstand]] nodig om de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] door de led te beperken tot een veilige waarde.<br /> <br /> ==== De drempelspanning van de led ====<br /> De [[Woorden - D#Drempelspanning van een led|drempelspanning]] is ongeveer 2 volt voor (normale) rode, gele, oranje en groene leds en 3,6 volt voor (warm) witte, blauwe en high efficiency groene leds. Wilt u het exact weten, dan zijn deze waardes met Google te vinden in de datasheet.<br /> <br /> Door het verschil in drempelspanning kan geen witte led (3,6 volt) met een rode led (2 volt) in [[Woorden - S#Serieschakeling|serie]] gezet worden. Beide kleuren leds krijgen dan namelijk dezelfde [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]sterkte, en dat kon nog wel eens een heel uiteenlopende helderheid opleveren! Sluit dus rode en witte leds altijd aan via een eigen serieweerstand.<br /> <br /> Voor het berekenen van de waarde van de serieweerstand (serieweerstand) zie het artikel [[Minimale led serieweerstand berekenen]].<br /> <br /> ==== De doorlaatrichting ====<br /> Een led wordt altijd in de doorlaatrichting aangesloten. Dus, plus van de voedingsspanning, via een [[Woorden - S#Serieweerstand|serieweerstand]], aan de anode en de min van de voedingsspanning aan de kathode. Zie ook het artikel [[Het aansluiten van leds]].<br /> <br /> ===== De duoled=====<br /> Er bestaan ook tweekleurige leds (ook wel ''bi-color leds'' genoemd), dit zijn twee leds met verschillende kleur in één behuizing. De leds kunnen antiparallel geschakeld zijn en de [[Wat is een led#Duoleds|duoled]] heeft dan 2 aansluitdraden, of met een gemeenschappelijke kathode of anode, de duoled heeft dan 3 aansluitingen. Verschillende kleurcombinaties zijn mogelijk.<br /> <br /> =====Aandachtspunten=====<br /> Een [[Wat is een led|led]] werkt fundamenteel anders dan een gloeilamp;<br /> # Bij een [[Elektronica_basis#De_gloeilamp|gloeilamp]] bepalen de '''spanning''' die er over staat, én de '''weerstand van de gloeidraad''', hoeveel [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] er door de gloeilamp loopt. Een gloeilamp is dus '''spanninggestuurd'''. Hoe meer spanning er over de lamp staat, hoe meer licht deze geeft.<br /> # Een led is '''stroomgestuurd''' en daarom bepaalt de '''hoeveelheid stroom''' de lichtsterkte. De lichtsterkte van een led wordt dus geregeld door er '''meer'-, of minder stroom''' doorheen te sturen.<br /> <br /> =====Regelen van de stroomsterkte=====<br /> Dat regelen van de stroomsterkte wordt gedaan met een '''[[Woorden - S#Serieweerstand|serieweerstand]]''' (vroeger voorschakelweerstand genoemd), die een bepaalde waarde (aantal &amp;Omega;) moet hebben. Er moet dus altijd een serieweerstand worden toegepast om de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] te beperken tot een '''veilige waarde'''. Wanneer geprobeert wordt om de lichtsterkte van een led te regelen door de spanning over de led te variëren (hoger of lager te maken), dan raakt de led binnen de kortste keren defect, omdat, bij het verhogen van de spanning, de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] door de led plotseling veel te hoog wordt (=zeer snel toeneemt)!<br /> <br /> =====Instellen op nominale stroomsterkte===== <br /> De meest toegepaste leds zijn die met een maximale [[Woorden - I#Ifw.|I&lt;sup&gt;fw&lt;/sup&gt;]] van 20 milliampère. Die 20 mA is dan de aanduiding voor de ''maximale'' continuestroom (in [[Woorden - D#Doorlaatrichting|doorlaatrichting]]) die ze mogen hebben. Het is dus niet zo dat (zoals velen denken) die 20 mA ook de voorgeschreven [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]sterkte is. Het mag gerust minder. Een vuistregel is, om uit te gaan van een stroom van 8 tot 10 mA. Veel leds geven namelijk al een behoorlijke hoeveelheid licht bij veel lagere stromen dan 20 mA. [http://www.girr.org/girr/tips/tips7/white_led_tips.html#intro Hier] is te zien (het gaat om de vijfde en zesde afbeelding vanaf de bovenzijde), dat een bepaald type led bij een [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] van één mA al behoorlijk wat licht geeft en zelfs bij een stroom van 80 microampere (tachtig/duizendste ampère!) nog licht uitstraalt.<br /> <br /> ====Knipperled====<br /> Een knipper-led is een [[Wat is een led|led]] met extra elektronica (een [[Woorden - T#Timer|timer]]) ingebouwd, die er voor zorgt dat de led knippert.<br /> <br /> =====Testen van leds=====<br /> Tip van Klaas Zondervan: testen op de [[Woorden - D#Diode|diodestand]] van een multimeter. De meeste leds gaan dan branden als de plus en de min goed zijn aangesloten (rode draad van de multimeter aan lange draad van led).<br /> <br /> Bij gebruik van een analoge multimeter zonder diodestand: de meter op weerstandsmeting (op het 200 &amp;Omega;- of 1K bereik) zetten. Wanneer de rode draad aan de lange draad van de led zit, geeft de meter nul aan, met de zwarte draad aan de lange draad van de led zit slaat de meter uit.<br /> ----<br /> <br /> === De MOSFET ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= MOSFET-01.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 22<br /> |Omschrijving= MOSFET (''Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor'')<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> De benamig MOSFET staat voor ''Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor''. Het is een unipolaire [[Woorden - T#Transistor|transistor]], met drie aansluitingen: de &quot;[[Woorden - S#Source|source]]&quot; (S), de &quot;[[Woorden - D#Drain|drain]]&quot; (D) en de &quot;[[Woorden - G#Gate|gate]]&quot; (G). De [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] loopt van drain naar source. De MOSFET wordt o.a. in decoders toegepast. De MOSFET noemt men unipolair, (in tegenstelling tot een gewone transistor, die bipolair is) omdat slechts één soort ladingsdrager (gaten of elektronen) deelneemt aan de stroom tussen source en drain. De spanning op de gate zorgt voor het sturen van de stroom van source naar drain. De MOSFET is namelijk spanninggestuurd, in tegenstelling tot een gewone transistor, die stroomgestuurd is. Een ander verschil met een gewone transistor is, dat er bij een MOSFET geen [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] van betekenis door de gate loopt, zoals door de basis van een transistor.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|Pas op! Een MOSFET is gevoelig voor elektrostatische lading (ESD). Gebruik een [[Woorden - P#Polsbandje|polsbandje]] dat verbonden is met een [[Woorden - W#Werk-aarde|werk-aarde]] bij het omgaan met dit onderdeel.<br /> |-<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === De NTC ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Schemasymbool_ntc.gif<br /> |Grootte= 50px<br /> |Volgnummer= 23<br /> |Omschrijving= Schemasymbool NTC<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> De NTC is een weerstand die op temperatuur(verandering) reageert. De afkorting staat voor: Negatieve Temperatuur Coefficiënt. Wanneer de NTC koud is, heeft deze een hoge weerstandswaarde. Bij verwarming (temperatuurstijging) neemt de weerstandswaarde af. NTC's worden onder andere gebruikt bij temperatuurmetingen.<br /> ----<br /> <br /> === De OpAmp ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= OpampUA741-01.gif<br /> |Grootte= 300px<br /> |Volgnummer= 24<br /> |Omschrijving= OpAmp (''Operational Amplifier'')<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> Een [[Woorden - O#OpAmp|OpAmp]] (''Operational Amplifier'') zoals bijv. de &amp;mu;A741 (zie tekening 24) heeft een inverterende ingang (in het schema aangeduid met een minteken) en een niet-inverterende ingang (in het schema aangeduid met een plusteken, zie tekening 25). De OpAmp heeft de eigenschap dat hij het verschil tussen de spanningen op de ingangs-pinnen als uitgangsspanning zal willen geven (de uitgangsspanning kan uiteraard echter niet hoger dan de voedingsspanning worden). De spanning op de inverterende ingang, zal geïnverteerd naar buiten gebracht worden.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= OpampUA741-02.gif<br /> |Grootte= 135px<br /> |Volgnummer= 25<br /> |Omschrijving= Offset-instelling<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Schema<br /> }}<br /> <br /> Om de uitgangsspanning precies op nul volt af te kunnen regelen, (wanneer de beide ingangen op gelijk potentiaal staan), zijn de offset-ingangen aanwezig. Door middel van een [[Elektronica basis#Potentiometer|potentiometer]] kan de uitgang precies op nul worden ingesteld (zie schema 25). Een zeer bekende OpAmp is de &amp;mu;A741.<br /> <br /> Zie voor de zekerheid even op: [http://www.datasheetcatalog.com www.datasheetcatalog.com] of op: [http://www.alldatasheet.com alldatasheet.com] voor de specificaties. Er zijn typen voor max. 18 volt en voor max. 22 volt! <br /> ----<br /> <br /> === De optocoupler ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= OptoCoupler.gif<br /> |Grootte= 270px<br /> |Volgnummer= 26<br /> |Omschrijving= OptoCouplers voor DC en AC ingangsspanningen<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> De optocoupler dient om twee cirquits elektrisch te scheiden, zodat er geen [[Woorden - G#Galvanische scheiding|galvanische]] koppeling tussen beiden is. Wordt bijvoorbeeld gebruikt om een gedeelte van schakeling waarop netspanning aanwezig is van het laagspannings gedeelte te scheiden. Door hier gebruik te maken van een optocoupler kunnen signalen veilig worden overgedragen van het ene naar het andere circuit.<br /> <br /> Bij de modelbaan wordt de optocoupler vaak gebruikt om de elektronica (zoals bijv. S88-printen en wisselaansturings-printen) van de digitale railspanning gescheiden te houden. Veelgebruikte optocouplers zijn hier de ILQ620, LTV814, LTV844 en PC 814. Dit zijn AC optocouplers, bedoeld voor wisselspanning op de ingang. De PC817 is een vaak toegepaste DC optocoupler, bedoeld voor gelijkspanning op de ingang.<br /> ----<br /> <br /> === De potentiometer ===<br /> De potentiometer (vaak afgekort tot 'potmeter') is een weerstand die instelbaar of regelbaar is. <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Potmeters-01.gif<br /> |Grootte= 120px<br /> |Volgnummer= 27<br /> |Omschrijving= Schemasymbolen potentiometer<br /> |Maker= Fred Eikelboom&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Potmeter_Conrad440891.jpg<br /> |Bestand2= InstelPotmeter_Conrad430862.jpg<br /> |Grootte= Zeer klein<br /> |Grootte2= Zeer klein <br /> |Volgnummer= 28<br /> |Volgnummer2= 29<br /> |Omschrijving= Potentiometer<br /> |Omschrijving2= Instel-potentiometer<br /> |Bron= Conrad.nl <br /> |Bron2= Conrad.nl&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; <br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> <br /> Een potmeter heeft een sleper die over een koolbaan (of een draadgewonden weerstand) glijdt. Er bestaan draaipotmeters (onderverdeeld in instelbare en continu regelbare typen) en schuifpotmeters.<br /> <br /> Het type met een koolbaan kan geen hoge [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroomsterktes]] verdragen. Doorgaans is 150 tot 200 milliampère het maximum.<br /> <br /> Het draaibare type, de gewone potmeter (zie schemasymbool B midden in tekening 30 en afbeelding 31), heeft een as, waarop een knop gemonteerd kan worden (zie bijvoorbeeld de volumeregelaar op een audio-versterker.<br /> <br /> Schuifpotmeters werken hetzelfde als draaipotmeters, alleen is hier de sleper lineair verstelbaar.<br /> <br /> De instelpotmeter (zie schemasymbool A links in tekening 27 en afbeelding 28) heeft een gleuf of kruisvormige opening in het centrum, waar een schroevendraaier in past om de potmeter in te kunnen stellen. Dit type wordt aangetroffen op printen en deze dienen bijvoorbeeld voor het instellen van spanningen. De instelpotmeter wordt dan als variabele spanningsdeler toegepast (zie schemasymbool C rechts in tekening 28). De spanning op de sleper (het middencontact) kan hiermee op elke gewenste waarde tussen de voedingsspanning en de massa ingesteld worden.<br /> <br /> Bij draai-potmeters maakt men ook nog een onderscheid tussen lineaire of logaritmische typen. Bij het lineaire type wordt dit aangegeven met de letter B op de behuizing. Bij het logaritmische type staat de letter A op de behuizing. Heel vroeger kwamen ook typen voor met lin of log op de behuizing (zie potentiometer bij [[Elektronica basis#Meer informatie|'Meer informatie']]). <br /> <br /> Er zijn uitvoeringen die geschikt zijn voor printmontage en met soldeerogen voor het aansolderen van draden. <br /> &lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;<br /> ----<br /> <br /> === De PTC ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Schemasymbool_ptc.gif<br /> |Grootte= 50px<br /> |Volgnummer= 30<br /> |Omschrijving= Schemasymbool PTC<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> De PTC is een weerstand die op temperatuurverandering reageert. De afkorting staat voor Positieve Temperatuur Coefficiënt. Wanneer de PTC koud is, heeft deze een lage weerstandswaarde. Bij verwarming neemt de weerstandswaarde toe.<br /> ----<br /> <br /> === Het relais ===<br /> Een relais is een door een elektromagneet bediende schakelaar. Het is een eenvoudige en veelgebruikte component in elektrische en elektronische schakelingen. Een relais bestaat uit de volgende onderdelen:<br /> :* elektromagneet (de spoel met het weekijzer);<br /> :* anker;<br /> :* schakelcontact en/of omschakelcontact, afhankelijk van het type relais;<br /> :* veermechanisme.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Relais-01.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 31<br /> |Type= Tekening<br /> |Omschrijving= Schematische weergave van de onderdelen van een relais<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> Een relais heeft minimaal één moedercontact, aangegeven met C, dit is de afkorting van [[Woorden - C#Common|''Common'']] ofwel gemeenschappelijk) en één schakelcontact, aangegeven met [[Woorden - N#NO.|NO]], dit is de afkorting van ''Normally Open'' (ofwel in ruststand geopend). De meeste relais zijn voorzien van omschakelcontacten. Bij het verbreekcontact staat dan [[Woorden - N#NC.|NC]], dit is de afkorting van ''Normally Closed'' (ofwel in rusttoestand gesloten). In afbeeldingen 34 en 35 (zie onder) is weergegeven hoe dit in schema's wordt aangegeven.<br /> <br /> ==== Werking ====<br /> De elektromagneet in het relais bestaat uit een stuk weekijzer (A) met daaromheen een groot aantal windingen van dun gelakt koperdraad (B), zie tekening 34. De lak om het koperdraad voorkomt dat de windingen onderling kortsluiting maken. Wanneer op de aansluitdraden van de spoel (S) een voldoende hoge spanning wordt gezet, ontstaat in- en om de spoel een magnetisch veld. Dit veld zal het weekijzer in/om de spoel magnetiseren. Door de magnetische trekkracht wordt het weekijzeren anker door de elektromagneet aangetrokken. Zodra er een voldoende hoge spanning aanwezig is over de spoel, zal het relais dus 'aantrekken' (inschakelen of omschakelen afhankelijk van het type relais). Zodra de stuurspanning wegvalt, zal het magnetisch veld wegvallen en het relais in de ruststand terugspringen door het veermechanisme (V).<br /> <br /> Weekijzer is een oude benaming voor niet gehard ijzer of staal.<br /> <br /> ==== DC of AC ====<br /> Staat er een = symbool op de spoel, dan is de relaisspoel bedoeld voor gelijkspanning (DC). Staat er een ~ symbool op de spoel, dan is de relaisspoel bedoeld voor wisselspanning (AC).<br /> &lt;u&gt;Gelijkspanningrelais&lt;/u&gt;<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Relais-04.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 32<br /> |Type= Tekening<br /> |Omschrijving= Relais voor gelijkspanning<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> Bij een gelijkspanningrelais (zie tekening 32) veroorzaakt de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] in de kern (het weekijzeren gedeelte waar de spoel omheen gewikkeld is) een (magnetische) Noord- en Zuidpool. In het weekijzeren anker, waaraan de contacten van de schakelaar bevestigd zijn, ontstaan ook een Noord- en Zuidpool, zodat het anker wordt aangetrokken door de kern met spoel.<br /> <br /> Het maakt normaliter bij gelijkspanningsrelais niet uit hoe de spoeldraden worden aangesloten, tenzij er op het relais een + en - aangegeven zijn bij de spoelaansluitingen. Ook wanneer er over de spoel een blusdiode gemonteerd is, moet de plus van de voedingsspanning op die aansluiting gemonteerd worden waar de kathodezijde (de streep) van de [[Woorden - D#Diode|diode]] aan gesloten is. Bij twijfel is het raadzaam om de datasheet van de fabrikant te raadplegen.<br /> <br /> ==== Het spoelvermogen ====<br /> Sommige fabrikanten geven in hun datasheet aan welk maximale spoelvermogen het relais kan verdragen. Vaak staat er dan bijvoorbeeld: maximale spoelvermogen 130% van het nominale vermogen. Wanneer dan een relais ontworpen is voor nominaal 12 volt gelijkspanning en de spoelweerstand bijv. 270 &amp;Omega; mag er maximaal 13,7 volt op de spoelaansluitingen staan volgens de onderstaande berekeningen:<br /> <br /> U&lt;Sub&gt;Nom&lt;/Sub&gt; = 12 volt &amp;nbsp; R = 270 ohm.<br /> <br /> De opgenomen [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] van de spoel is te berekenen met de formule I = U / R.<br /> <br /> De stroomsterkte I = is dan 12 / 270 = 0,04444 ampère. Deze waarde vermenigvuldigen met 1000 geeft de stroomsterkte in milliampère. De [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroomsterkte]] door de spoel bedraagt: 44,44 milliampère.<br /> <br /> Nu de spoelstroom bekend is, is het 'spoelvermogen' (P) te berekenen met de formule P = U x I. P is dan 12 X 44,44 = 533 milliwatt ofwel 0,533 watt.<br /> <br /> Nu het vermogen (P) bekend is, is de maximaal toegestane spoelspanning te berekenen. Dat kan op twee manieren:<br /> # neem het nominale vermogen en vermenigvuldig dat met 1,3 (=130%). Dit geeft 0,533 x 1,3 = 0,693 watt. Daarna die waarde vermenigvuldigd met de spoelweerstand (R): 0,693 x 270 = 187,11. De wortel hiervan geeft de maximaal toelaatbare spoelspanning. De wortel (&lt;big&gt;&amp;radic;&lt;/big&gt;) van 187,11 = 13,68. Dus de maximaal toelaatbare spoelspanning is 13,7 volt afgerond.<br /> # het kan ook met de formule P = U&amp;sup2; / R. Wanneer het spoelvermogen P een factor 1,3 zo groot is, betekent dit dat U&amp;sup2; (U&lt;sup&gt;kwadraat&lt;/sup&gt;) ook een factor 1,3 zo groot wordt en dat dan ook &lt;big&gt;&amp;radic;&lt;/big&gt;(1,3) keer zo groot wordt. &lt;big&gt;&amp;radic;&lt;/big&gt;(1,3) = 1,14 (afgerond). De maximaal toelaatbare spoelspanning volgt dan uit: 12 &amp;times; 1,14 = 13,68 = 13,7 volt afgerond.<br /> <br /> &lt;small&gt;(de berekening van het spoelvermogen is beschikbaar gesteld door Klaas Zondervan)&lt;/small&gt;.<br /> <br /> ==== Het wisselspanningrelais ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Relais-05.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 33<br /> |Type= Tekening<br /> |Omschrijving= Relais voor wisselspanning<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Bij een wisselspanningrelais (zie tekening 33) gebeurt precies hetzelfde. Alleen wisselt hier de polariteit van de spanning 50&amp;times; per seconde (50 Herz). Daardoor trilt het weekijzeren anker 100 keer per seconde, aangezien het zowel op het positieve, als het negatieve deel van de sinus wordt aangetrokken. Bij de polariteitwisseling ontstaat ook even een nuldoorgang van de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]. Op dat moment is de magnetische aantrekkingskracht even weg en zou het anker meteen weer afvallen. Om dat te voorkomen is een koperen plaatje in de vorm van een gesloten winding (zie fig. A op tekening 33) op de kern aangebracht. Wanneer het magnetisch veld het grootst is, gaat er in dat koper een kortsluit[[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] lopen. Die stroom wekt weer een klein magnetisch veld op, dat zijn eigen ontstaan tegenwerkt. Gevolg hiervan is, dat er een beetje stroom loopt door het koperen plaatje bovenaan de kern als de stroom van de spoel door nul gaat. De aantrekkingskracht van de grote spoel is even nul, maar op dat moment is er wel een aantrekkingskracht, die veroorzaakt wordt door de stroom door het koperen plaatje. Hierdoor valt het anker niet af en ontstaat er geen trilling van het anker. Bij een wisselspanningrelais is de kern vaak opgebouwd uit stripjes weekijzer. Dit wordt gedaan om wervelstromen in de kern te voorkomen.<br /> <br /> ==== Aantrekspanning en houdspanning ====<br /> Een relais heeft een aantrekspanning en een houdspanning. De aantrekspanning is de spanning waarbij het relais volledig aantrekt (of omklapt). Voor het aantrekken van het anker is veel meer elektrische energie nodig dan voor het vasthouden van het anker tegen de kern. Dit komt doordat er een magnetische weerstand van de luchtspleet én de spanning van de trekveer overwonnen moeten worden. De houdspanning, dit is de spanning waarbij het relais nog net niet terugveert en het contact niet verbroken wordt, is lager.<br /> <br /> ==== Aanduidingen op een relais ====<br /> Op een relais wordt vaak aangegeven wat de spoelspanning is, voor welke soort [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] het bedoeld is (AC of DC), en wat het maximaal te schakelen vermogen (spanning &amp;times; stroom) is. Staat er niets aangegeven, dan kunt u vaak aan de hand van het typenummer op het relais bij de fabrikant het datasheet (gegevensblad) bekijken.<br /> <br /> Op het relais staat bijvoorbeeld:<br /> * 12V~1A230V~ of 12VAC1A230V~, dit betekent dat de spoel ontworpen is voor 12 volt wisselspanning (AC) en de contacten maximaal één ampère mogen schakelen bij 230 volt AC.<br /> * 24V=2A230V~ of 24VDC2A230V~, dit betekent dat de spoel ontworpen is voor 24 volt gelijkspanning (DC), en de contacten maximaal twee ampère mogen schakelen bij 230 volt AC.<br /> <br /> Staat er bij de gegevens '1 &amp;times; om', ('om' is de afkorting van omschakelen) dan betekent dit dat er één contact in het relais zit dat omschakelt. Staat er bij de gegevens '2 &amp;times; om', dan betekent dit dat er twee contacten in het relais zitten die gelijktijdig omschakelen, enz.<br /> <br /> Ook kan, inplaats van de aanduiding '1 &amp;times; om' of '2 &amp;times; om', de Engelse methode gebruikt zijn. Dan geeft de fabrikant met een code aan wat voor soort relais het is, zoals:<br /> * SPST ''Single Pole Single Throw'' ofwel: één maak- of verbreekcontact<br /> * DPDT ''Double Pole Double Throw'' ofwel: twee omschakelcontacten<br /> * 4PST ''Four Pole Single Throw'' ofwel: vier maak- of verbreekcontacten<br /> * 4PDT ''Four Pole Double Throw'' ofwel: vier omschakelcontacten<br /> <br /> Er bestaat nog een andere codering:<br /> * SPNO ''Single Pole Normally Open'' ofwel: één maakcontact<br /> * DPNC ''Single Pole Normally Closed'' ofwel: twee verbreekcontacten<br /> * SPCO ''Single Pole Change Over'' ofwel: één wisselcontact<br /> * 4PCO ''Four Pole Change Over'' ofwel: vier wisselcontacten <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|Bij spoelspanningen van 230 volt dient de isolatie van de stuurdraden te voldoen aan de geldende veiligheidseisen en dus een bepaalde voorgeschreven minimale dikte te hebben i.v.m. elektrocutiegevaar. Ook wanneer de relaiscontacten 230 volt wisselspanning schakelen, dienen de aansluitdraden aan bovenstaande eisen te voldoen.<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==== Soorten relais ====<br /> Er zijn twee hoofdsoorten relais:<br /> # monostabiel<br /> # bistabiel<br /> <br /> =====Monostabiel relais=====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Relais-02.gif<br /> |Grootte= 300px<br /> |Volgnummer= 34<br /> |Type= Tekening<br /> |Omschrijving= Schemasymbool monostabiel relais 1 x om (fig. A) en 2 x om (fig. B)<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> De standaarduitvoering is een monostabiel relais. Dit is een type relais dat tijdens de bekrachtiging in één stand wordt gehouden, maar zonder bekrachtiging (dus zodra de stuurspanning wegvalt) in de ruststand terugspringt door het veermechanisme.<br /> <br /> ===== Bistabiel relais =====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Relais-03.gif<br /> |Grootte= 375px<br /> |Volgnummer= 35<br /> |Type= Tekening<br /> |Omschrijving= Schemasymbool bistabiel relais 1 x om (fig. A) en 2 x om (fig. B)<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> Een bistabiel relais is een relais met twee standen, dat na de bekrachtiging in de geschakelde stand blijft. Daardoor blijven de contacten staan in de stand waarin ze geschakeld worden, ook na het uitschakelen van de stuurspanning. Een bistabiel relais is voorzien van twee spoelen, de 'set'- en de 'reset'-spoel. Het vasthouden van het anker in één van de twee posities kan mechanisch of m.b.v. een kleine permanente magneet geschieden.<br /> <br /> ==== Wanneer worden relais gebruikt? ====<br /> Relais worden overal ingezet op die plaatsen waar een hoge [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] geschakeld moet worden. Om de volgende redenen wordt gebruik gemaakt van een relais i.p.v. een schakelaar:<br /> * een hoge [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]sterkte vereist zeer dikke draden van- en naar de schakelaar;<br /> * de hoge elektrische stromen verkorten de levensduur van een gewone schakelaar aanzienlijk;<br /> * een kleine schakelaar kan eenvoudiger ergens geplaatst worden (betere ruimtebenutting);<br /> * beperken van spanningsverliezen door lange bedrading.<br /> Wanneer een relais gebruikt wordt met lage spoelspanning (12 of 24 volt), volstaan dunne draden (0,14 mm&amp;sup2; als aanstuurbedrading van de lichte enkelpolige schakelaar naar het relais. De dikkere draden lopen van de voeding naar het schakelcontact van het relais en vanaf het het schakelcontact van het relais verder naar de verbruiker (bijv. een wisselspoel). Er kan dan een kleine schakelaar gebruikt worden (bijv. Conrad bestelnr: 701070 - 89), die gemakkelijk ergens in te bouwen of te plaatsen is en toch indirect een hoge [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] kan schakelen.<br /> <br /> ==== Vonkblussing ====<br /> Wanneer een relais gebruikt wordt om een trafo in- of uit te schakelen, ontstaan er vaak vonken tussen de relaiscontacten, wanneer het relais uitschakelt. In dat geval is de trafo de schuldige. De spoel van de trafo probeert namelijk de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] zo lang mogelijk te laten lopen door het circuit, met name op het moment van uitschakelen, waardoor er tussen de contacten een vonk ontstaat. Bij nieuwe relais die wisselspanning moeten schakelen, wordt daarom vaak een 'blusnetwerkje' gemonteerd over de contacten, zodat deze een langere levensduur hebben. Zo een blusnetwerkje (in het Engels ''snubber'') bestaat uit een weerstand en een condensator, die in [[Woorden - S#Serieschakeling|serie]] geschakeld zijn. Dat blusnetwerkje zorgt er voor dat de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] die door de schakelaar wil, na het uitschakelen omgeleid wordt. Voor de weerstand wordt meestal een waarde van 100 tot 330 &amp;Omega; gebruikt en voor de condensator een waarde van 0,1 &amp;micro;F/400V= of zelfs 0,1 &amp;micro;F/630V=. Af fabriek zijn kant-en-klare vonkblussers leverbaar waarbij de weerstand en de condensator ingegoten zijn in een kleine behuizing. Bij relais die gelijkspanning moeten schakelen wordt vaak een [[Woorden - D#Diode|diode]]-netwerkje gebruikt.<br /> ----<br /> <br /> === Het reed-contact ===<br /> Zie het artikel [[Wat is een reed-contact]].<br /> <br /> Ook bij [[Woorden - R#Reed-contact|reed-contact]]en kan vonkblussing toegepast worden. Sluit dan het blusnetwerkje (0,1 &amp;micro;F/400V= met 100 &amp;Omega; &amp;frac14; Watt in [[Woorden - S#Serieschakeling|serie]]) aan over het reed-contact (zie ook: 'Meer info').<br /> ----<br /> <br /> === De Schottky diode ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Schottky-01.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 36<br /> |Type= Tekening<br /> |Omschrijving= Schottky diode<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> De Schottky diode (genoemd naar de Duitser Walter H. Schottky) kenmerkt zich door een lage doorlaatspanning. Bij de BAT85 is deze spanning zelfs extra laag.<br /> <br /> Dit type is een [[Woorden - D#Diode|diode]] voor snelle schakeltoepassingen, hetgeen betekent dat de hersteltijd zeer kort is. Bij de BAT85 is deze hersteltijd maar vijf nanoseconden, in tegenstelling tot gewone diodes, die een hersteltijd van 100 tot meerdere 100en nanoseconden hebben.<br /> <br /> Bij de BAT85 is de maximale doorlaatstroom 200 milliampère. Piek[[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] gedurende minder dan een seconde: 600 milliampère. Doorlaatspanning bij 1 milliampère: 320 millivolt. Bij &lt;10 milliampère: 400 millivolt. Bij &lt;30 milliampère: 500 millivolt. Bij 100 milliampère: 500 millivolt, tot een max. van 800 millivolt bij 200 milliampère.<br /> ----<br /> <br /> === De smoorspoel ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Loc-met-smoorspoelen-Sven01.jpg<br /> |Grootte= 285px<br /> |Volgnummer= 37<br /> |Omschrijving= Smoorspoelen in Roco loc<br /> |Maker= Sven<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> <br /> De functie van een smoorspoel is, om hoogfrequente stoorsignalen tegen te houden, zoals bijvoorbeeld in televisies, radio's en mobiele telefoons e.d. Ook worden ze gebruikt voor laagfrequente filtering, zoals bij scheidingsfilters voor luidsprekers.<br /> <br /> Ook in modeltreinen worden smoorspoelen toegepast (zie afbeelding 37). De smoorspoelen reduceren de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] niet noemenswaardig. Daarvoor is de gelijkstroomweerstand veel te klein. Ze dienen hier voor het ontstoren van de motor, zodat stoorpulsen die ontstaan door het vonken van de collector, niet naar de buitenwereld doordringen. In de meeste locs zitten dergelijke spoeltjes. Hier worden ze per paar toegepast.<br /> <br /> De foto toont de klassieke onstoring, met parallel aan de motoraansluitingen (de koolborstels) een condensator en twee spoelen tussen de beide motoraansluitingen en de stroomafnemers. De meeste smoorspoelen zijn duidelijk als spoelen herkenbaar, maar op de afbeelding zien ze er uit als weerstanden. Aan de hand van de kleurringen is te zien dat de waarde 100 eenheden is (bruin-zwart-bruin). Die heten niet ohm, maar microhenry (&amp;mu;H). Hier hebben de spoelen dus een waarde van 100 &amp;mu;H. Houd er maar eens een weerstandsmeter tegen, dan is te zien dat de weerstand veel minder is dan 100 ohm, waarschijnlijk zelfs minder dan één ohm. De smoorspoelen dienen dus samen met de condensator (dat blauwe knobbeltje) voor de ontstoring.<br /> <br /> Bij het aansluiten van een locdecoder op de ontstoorschakeling, dient de condensator over de koolborstels verwijderd te worden. De reden hiervoor is dat de condensator de hoge pulsen afvlakt en de hoge frequenties van de motorregeling kortsluit, waardoor de motorregeling niet goed werkt (en de decoder slecht af te regelen is).<br /> <br /> De smoorspoelen kunnen aanwezig blijven, tenzij de decoderfabrikant aangeeft dat die ook verwijderd moeten worden.<br /> <br /> Zie ook het artikel [[Stappenplan decoderinbouw]] bij [[Elektronica basis#Meer informatie|'Meer informatie']].&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;<br /> ----<br /> <br /> === De spanningsregelaar ===<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Stab_IC7805.gif<br /> |Bestand2= Stab_IC-LM317.gif<br /> |Grootte= 100px<br /> |Grootte2= 120px<br /> |Volgnummer= 38<br /> |Volgnummer2= 39<br /> |Omschrijving= 7805 <br /> |Omschrijving2= LM317 <br /> |Type= Tekening<br /> |Type2= Tekening<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Maker2= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> Een spanningsregelaar kan een vaste of een instelbare uitgangsspanning hebben. Bekende typen zijn de 78xx-[[Woorden - S#Serie|serie]] voor positieve uitgangsspanning en de 79xx-serie voor negatieve uitgangsspanning. (op de plaats van de xx staat de spanning afgedrukt). Deze spanningsregelaars kunnen doorgaans een stroom van 1 of 1,5 ampère verwerken (mits wordt gezorgd voor voldoende koeling).<br /> <br /> De 78xx en 79xx-series zijn verkrijgbaar in de standaard-spanningen 5, 8, 10, 12, 15, 18, 20 en 24 volt (zie afbeelding 38). Wanneer de gewenste uitgangspanning in de 78xx-serie niet voorkomt, kan de LM317 gebruikt worden. Deze heeft een uitgangspanning die instelbaar is tussen 1,2 en 37 volt (zie afbeelding 39).<br /> <br /> De standaard spanningsregelaar moet altijd een ingangspanning (dit is de spanning over de buffer-elco) krijgen die minimaal drie volt hoger is dan de gewenste uitgangsspanning. Het gaat bij deze minimale spanning om de voedingspanning minus rimpel (zie voor nadere info: [[Elektronica basis#Voedingsberekeningen|'Voedingsberekeningen']]). Dit is noodzakelijk voor het goed kunnen regelen van de uitgangsspanning. Ook is er een maximum gesteld aan de ingangsspanning.<br /> <br /> Het is wel raadzaam om geen al te hoge spanning op de ingang te zetten, daar er dan behoorlijke warmteverliezen optreden, waardoor een grotere koelplaat of koelvin toegepast moet worden. Het beste is een 2,5 tot 5 volt hogere spanning dan de uitgangsspanning. Het is dus altijd noodzakelijk om in de datasheet van de fabrikant te kijken wat de hoogte van de betreffende spanningen mag/moet zijn.<br /> <br /> Voorbeelden:<br /> * Bij de &amp;mu;A7812 zijn de aanbevolen waarden: minimaal 14,5 volt en maximaal 30 volt op de ingang.<br /> * Bij de LM7812 zijn de aanbevolen waarden: minimaal 14,5 volt en maximaal 27 volt op de ingang.<br /> * Bij de LM317 mag het verschil tussen ingangsspanning en uitgangsspanning niet meer dan 40 volt bedragen. Ook hier kunt u het best ongeveer 2,5 tot 5 volt boven de gewenste uitgangsspanning gaan zitten.<br /> <br /> Is er meer stroom nodig, dan is het twee-ampère type (78Sxx) of het drie-ampère type (78Txx) te gebruiken.<br /> <br /> Is er minder stroom nodig dan 100 mA, dan is de 78Lxx te gebruiken. Zie voor aansluitgegevens afbeelding 05 in het artikel [[Sluitseinen of sluitverlichting]]. <br /> <br /> ==== Het ''Low Drop'' type ====<br /> Bij het ''Low Drop''-type moet op de ingang minimaal 1 volt (bij de KA78R12) tot 1,5 volt (bij de LT1086-12) meer staan (aanwezig zijn), dan de uitgangsspanning.<br /> <br /> Voorbeelden:<br /> * Bij de LT1086-12 zijn de aanbevolen waarden: minimaal 13,5 volt en maximaal 25 volt op de ingang.<br /> * Bij de KA78R12 zijn de aanbevolen waarden: minimaal 13 volt en maximaal 29 volt op de ingang.<br /> <br /> Is er meer stroom nodig dan het twee-ampère 'Low Drop'-type (KA278Rxx) gebruiken, of het drie-ampère 'Low Drop'-type (KIA378Rxx).<br /> <br /> Hier het bassisschema voor de stabilisatieschakeling:<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Basis_Stabvoeding.gif<br /> |Grootte= Normaal<br /> |Volgnummer= 40<br /> |Omschrijving= Basisschema<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> Component C&lt;sub&gt;a&lt;/sub&gt; is de afvlakelco. V&lt;sub&gt;in&lt;/sub&gt; is de spanning vanaf de afvlakelco na de gelijkrichter. C&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; dient geplaatst te worden indien de afstand tussen de buffer-elco en het IC meer dan tien cm is. Deze dient ter onderdrukking van oscillatieverschijnselen. C&lt;sub&gt;o&lt;/sub&gt; dient ter verbetering van de stabilisatie-eigenschappen bij snel wisselende belastingen en dient zo dicht mogelijk bij het IC geplaatst te worden.<br /> <br /> Veel fabrikanten raden aan om voor C&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; en C&lt;sub&gt;o&lt;/sub&gt; [[Elektronica basis#De tantaal-elco|tantaalelco's]] te gebruiken. De minimale waarde van C&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; en C&lt;sub&gt;o&lt;/sub&gt; staat meestal vermeld in de datasheet van de fabrikant. Zoniet, neem dan voor C&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; een 10&amp;mu;F tantaal of een 22&amp;mu;F aluminium-elco en voor C&lt;sub&gt;o&lt;/sub&gt; 47&amp;mu;F tantaal of een 100&amp;mu;F aluminium-elco. De waarde van de afvlak-elco (C&lt;sub&gt;a&lt;/sub&gt;) achter de gelijkrichter is te [[Elektronica basis#Voedingsberekeningen|berekenen]].<br /> <br /> Het verdient ten zeerste aanbeveling om tussen ingang en uitgang van het IC een [[Woorden - D#Diode|diode]] op te nemen (zie schema 43). Deze diode zorgt er voor dat, wanneer de spanning op de ingang wegvalt, er geen stroom (vanuit een elco groter dan 1000&amp;mu;F in tegengestelde richting door het regel-IC (de regelaar) gaat lopen, want dan bestaat de grote kans dat de regel[[Woorden - T#Transistor|transistor]] in het IC doorslaat of beschadigd raakt.<br /> ----<br /> <br /> === De tantaal-elco ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= TantaalElco_Conrad.jpg<br /> |Grootte= 65px<br /> |Volgnummer= 41<br /> |Omschrijving= Tantaal-elco<br /> |Bron= Conrad.nl<br /> |Type= Foto<br /> }}<br /> <br /> Bij een [[Woorden - T#Tantaal-elco|tantaal-elco]] wordt voor het diëlektricum gebruik gemaakt van tantalium(V)oxide (Ta&lt;Sub&gt;2&lt;/Sub&gt;O&lt;Sub&gt;5&lt;/Sub&gt;). Het voordeel van tantaal-elco's is:<br /> * ze nemen minder ruimte op de print in beslag (veel kleinere afmetingen dan een aluminium-elco met dezelfde capaciteit);<br /> * hebben een zeer lage lekstroom;<br /> * er kan een kleinere waarde worden toegepast. 22&amp;mu;F tantaal komt overeen met een 150&amp;mu;F Aluminium-elco.<br /> In schema's wordt hetzelfde symbool toegepast als voor de aluminium-elco. In de onderdelenlijst wordt het echter specifiek aangegeven, wanneer er een tantaal-elco wordt toegepast.<br /> <br /> '''Pas op! Het nadeel van tantaal-elco's is dat ze heel gevoelig zijn voor te hoge spanning'''.<br /> &lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;<br /> ----<br /> <br /> === De transistor === <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Transistor-01.gif<br /> |Grootte= 300px<br /> |Volgnummer= 42<br /> |Omschrijving= Transistor<br /> |Maker= Fred Eikelboom&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Transistoren_Conrad.jpg<br /> |Grootte= 300px<br /> |Volgnummer= 43<br /> |Omschrijving= Diverse transistoren<br /> |Bron= Conrad.nl<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> De benaming &quot;[[Woorden - T#Transistor|transistor]]&quot; is een samentrekking van het Engelse ''TRANSfer'' en ''resISTOR''.<br /> <br /> In 1947 werd de transistor ontdekt door de heren Shockley, Bardeen en Brittain tijdens experimenten met het materiaal germanium. <br /> <br /> Vóór die tijd gebruikte men germanium voor het maken van [[Woorden - D#Diode|diode]]s. De eerste transistor had ongeveer de afmetingen van een golfbal. Veel electronici gebruiken de afkorting 'tor'. Er bestaan twee hoofdsoorten transistoren: NPN en PNP.<br /> <br /> Een transistor heeft een collector, een basis en een emitter, respectievelijk aangegeven met C, B en E.<br /> <br /> Bij een NPN-transistor is de aansluiting: Vcc - Belasting - NPN-tor - Massa (zie fig.1 en fig.2 hieronder)<br /> <br /> Bij een PNP-tor is de aansluiting: Vcc - PNP-tor - Belasting - Massa (zie fig.3 en fig.4 hieronder).<br /> <br /> ([http://en.wikipedia.org/wiki/Vcc Vcc] is een term die veelvuldig in schema's wordt gebruikt en betekent 'Positieve voedingsspanning').<br /> <br /> De NPN-[[Woorden - T#Transistor|transistor]] is iets gemakkelijker te produceren en is daarom goedkoper. De NPN-transistor wordt daarom het meest gebruikt. <br /> &lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Transistor-02a.gif<br /> |Grootte= 450px<br /> |Volgnummer= 44<br /> |Omschrijving= Schakelprincipe van een transistor<br /> |Maker= Fred Eikelboom&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> |Type= Schema<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> <br /> In fig.1 en fig.2 in schema 44 zijn spanningsniveau's bij een NPN-transistor te zien. Wanneer de ingang aan de massa ligt, dan spert T1 en ligt de uitgang op bijna hetzelfde niveau als de voedingsspanning (fig.1).<br /> <br /> Ligt de ingang aan de voedingspanning, dan geleidt T1 en ligt de uitgang aan massa (fig.2).<br /> <br /> Fig.3 en fig.4 in schema 44 geeft de spanningsniveau's bij een PNP-[[Woorden - T#Transistor|transistor]].<br /> <br /> Wanneer de ingang aan de voedingspanning wordt gelegd, spert T2 en ligt de uitgang op bijna hetzelfde niveau als de massa (fig.3).<br /> <br /> Met de ingang aan de massa geleidt T2 en ligt de uitgang op bijna hetzelfde niveau als de voedingspanning (fig.4).<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| Onderdelenlijst<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| T1 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| BC547<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| T2 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| BC557 <br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| R1 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 4k7<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| R2 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 47k<br /> |}<br /> <br /> Het schakelprincipe in afbeelding 45 wordt veel gebruikt bij het schakelen van leds en relais.&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Transistor-03.gif<br /> |Grootte= Zeer Groot<br /> |Volgnummer= 45<br /> |Omschrijving= Schakelgedrag van een transistor<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Schema<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= SMD-Transistor_Conrad.jpg<br /> |Grootte= 95px<br /> |Volgnummer= 46<br /> |Omschrijving= Transistor in SMD-uitvoering<br /> |Bron= Conrad.nl<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> &lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;<br /> <br /> Wanneer bij een NPN-transistor (zie fig.1 en fig.2 in schema 45) de basis aan een negatieve spanning ligt, dan spert de [[Woorden - T#Transistor|transistor]] en zijn de leds gedoofd (fig.1). Ligt de basis aan een positieve spanning, dan geleidt de transistor en branden de leds (fig.2.)<br /> <br /> Wanneer van een PNP-transistor (zie fig.3 en fig.4 in schema 45) de basis aan een positieve spanning ligt, dan spert de transistor en zijn de leds gedoofd (fig.3). Ligt de basis aan een negatieve spanning, dan geleidt de transistor en branden de leds (fig.4).<br /> <br /> Om ruimte te bespaen op de print kan in plaats van de normale versie ook de SMD-uitvoering, zoals in afbeelding 46, worden toegepast.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| Onderdelenlijst<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| T1 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| BC547<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| T2 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| BC557 <br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| R1 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 10k<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| R2 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 1k2<br /> |}<br /> {{Tabelonderschrift<br /> |Volgnummer= 46<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> &lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;<br /> ----<br /> <br /> ==== De Darlington-transistor ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Darlington-PNP-01.gif<br /> |Grootte= 155px<br /> |Volgnummer= 47<br /> |Omschrijving= Darlington-transistor<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Een ''Darlington''-[[Woorden - T#Transistor|transistor]] of kortweg ''Darlington'', is een schakeling van twee in cascade gekoppelde transistoren in één behuizing. Deze dubbele transistor-configuratie werd in 1953 bedacht door de Amerikaanse elektrotechnicus Sidney Darlington. De stroomversterkingsfactor (hfe) van een Darlington-transistor is bij benadering het product van de stroomversterkingsfactoren van de twee afzonderlijke transistoren, zodat deze een zeer grote stroomversterkingsfactor heeft. Er zijn Darlingtons zonder- en mét ingebouwde weerstanden. Ook zijn er zonder- en mét ingebouwde beveiligings[[Woorden - D#Diode|diode]]. In afbeelding 50A is het inwendige schema van een BD 678 (PNP-type) weergegeven, met weerstanden en beveiligingsdiode. In afbeelding 50B is het schemasymbool van de Darlington (PNP-type) weergegeven. <br /> ----<br /> <br /> === De varistor ===<br /> Dit is een weerstand waarvan de waarde varieert met de spanning die wordt aangelegd over de weerstand (zie ook VDR).<br /> ----<br /> <br /> === De VDR ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Schemasymbool_vdr.gif<br /> |Grootte= 50px<br /> |Volgnummer= 48<br /> |Omschrijving= Schemasymbool VDR<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> De VDR (''Voltage Dependent Resistor'' (= spannings afhankelijke weerstand), ook wel [[Woorden - V#Varistor|varistor]] genoemd) is een weerstand die op spanningsverandering reageert. Bij een lage spanning gedraagt de VDR zich als een gewone weerstand. Bij toenemende spanning neemt de weerstandswaarde af. Wordt ook gebruikt als beveiliging tegen te hoge spanningen.<br /> ----<br /> <br /> === Voedingsberekeningen ===<br /> Bij een zelfbouwvoeding moet een aantal berekeningen worden gemaakt. Hieronder is één-en-ander uitgelegd.<br /> <br /> Een voeding met daarin een spanningsregelaar &amp;mu;A7812. De voeding moet één ampère kunnen leveren. Vuistregel voor de rimpelspanning is max. drie volt. Er wordt een bruggelijkrichter gebruikt, dus de frequentie van de gelijkgerichte spanning is 100 Herz. Eén periode duurt dus 0,01 sec. Met deze gegevens is de grootte van de buffer-elco te berekenen. Dat kan met de volgende formule:<br /> * C = I / (T &amp;times; U&lt;sub&gt;rimpel&lt;/sub&gt;). C is de gezochte waarde van de elco. I = 1 (ampère). T = 100 (Herz).<br /> * U&lt;sub&gt;rimpel&lt;/sub&gt; = 3 (volt).<br /> <br /> De formule wordt dan: C = 1 / (100 &amp;times; 3) ofwel C = 1 / 300 = 0,00333 farad. C is dus 3333 &amp;mu;F. Standaardwaarde = 3300 &amp;mu;F.<br /> <br /> Nu moet voor de spanningsstabilisatie rekening worden gehouden met het laagste punt van de rimpelspanning. In het Fairchild Datasheet staat:<br /> <br /> &quot;<br /> # ''The input voltage must remain typically 2,0 volt above the output voltage even during the low point on the input ripple voltage.''<br /> # ''C&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; is required if regulator is located an appreciable distance from power supply filter.''<br /> # ''C&lt;sub&gt;o&lt;/sub&gt; improves stability and transient response.''<br /> &quot; <br /> <br /> Het laagste punt van de rimpelspanning (zie lijn B in grafiek 49) moet dus ten allen tijde hoger liggen dan de door de fabrikant aangegeven minimum ingangsspanning. Dan is het zeker dat de stabilisator ten allen tijde een voldoende hoge ingangsspanning krijgt en stabiel werkt. <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Golfvorm-01.gif<br /> |Grootte= Zeer Groot<br /> |Volgnummer= 49<br /> |Omschrijving= Rimpelspanning<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> In grafiek 49 is de vorm van de spanning over de buffer-elco aangegeven. Bij A is de top-top spanning aangegeven. Aan de grafiek is te zien dat hier een rimpelspanning van drie volt aanwezig is. Het gaat er nu om dat de spanning aan de onderzijde van de rimpel (aangegeven met de oranje lijn bij B) voldoende hoog is.<br /> <br /> Voor de &amp;mu;A7812 geeft de fabrikant een minimumspanning op van 14,5 volt. De rimpelspanning bedraagt 3 volt. De voedingspanning (top-top) op de ingang van de &amp;mu;A7812 moet dan minimaal 14,5 + 3 = 17,5 volt bedragen.<br /> <br /> Nu is te berekenen hoeveel spanning de trafo secundair moet kunnen leveren:<br /> * De vereiste minimumspanning op de elco is 17,5 volt. Daar wordt de [[Woorden - D#Drempelspanning|drempelspanning]] over twee [[Woorden - D#Diode|diode]]s (1,4 volt) bij opgeteld. Dit geeft 17,5 + 1,4 = 18,9 volt. Deze waarde vermenigvuldigd met 0,7 om de effective uitgangsspanning van de trafo te krijgen geeft 18,9 &amp;times; 0,7 = 13,23 volt. Deze waarde verhoogd met 10% om netspanningsvariaties op te kunnen vangen geeft dan 14,55 volt.<br /> * De maximale uitgangstroom moet 1 ampère bedragen. Neem dan een trafo die 1,5 ampère kan leveren. Kies hier voor een standaard trafo met 15 volt secundair/1,5 ampère. <br /> <br /> Nu moet de werkspanning van de toegepaste elco worden berekend;<br /> * U&lt;sub&gt;werkspanning&lt;/sub&gt; = U&lt;sub&gt;brug&lt;/sub&gt; x 2 ofwel U&lt;sub&gt;werkspanning&lt;/sub&gt; = 18,9 &amp;times; 2 = 37,8 volt. De eerstvolgende standaard waarde die in de handel is, is 50 volt.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Basis_Stabvoeding.gif<br /> |Grootte= Normaal<br /> |Volgnummer= 50<br /> |Omschrijving= Basisschema<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> Wanneer de afvlakelco (zie C&lt;sub&gt;a&lt;/sub&gt; in schema 50) zich op meer dan tien cm afstand van de &amp;mu;A7812 bevindt, moet volgens advies van de fabrikant -''C&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; is required if regulator is located an appreciable distance from power Supply filter''- een [[Elektronica basis#De tantaal-elco|tantaalelco]] (C&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt;) van 10&amp;mu;F in de onmiddelijke nabijheid van de &amp;mu;A7812 gemonteerd worden.<br /> <br /> ====De koeling====<br /> Eerst berekenen hoeveel vermogen het IC moet dissiperen. Dat kan met de formule: U&lt;Sub&gt;in&lt;/Sub&gt; - U&lt;Sub&gt;uit&lt;/Sub&gt; &amp;times; I&lt;Sub&gt;max&lt;/Sub&gt;<br /> * U&lt;Sub&gt;in&lt;/Sub&gt; = 19 volt. &amp;nbsp; U&lt;Sub&gt;uit&lt;/Sub&gt; = 12 volt. &amp;nbsp; I&lt;Sub&gt;max&lt;/Sub&gt; = 1 ampère. Het IC moet dus (19 - 12) &amp;times; 1 = 7 watt dissiperen.<br /> <br /> Nu moet berekend worden of er een koelplaat noodzakelijk is. Dat kan met de formule: P&lt;Sub&gt;t&lt;/Sub&gt; = (T&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt;-T&lt;Sub&gt;a&lt;/Sub&gt;) / R&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt;-a.<br /> * P&lt;Sub&gt;t&lt;/Sub&gt; is het maximaal te dissiperen vermogen van het IC, zonder koelplaat.<br /> * T&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt; is de maximaal toegestane chiptemperatuur volgens de datasheet, meestal 150&amp;deg;C.<br /> * T&lt;Sub&gt;a&lt;/Sub&gt; is de omgevingstemperatuur (stel 40&amp;deg;C).<br /> * R&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt;-a is de thermische weerstand van de chip naar de omgeving (in het geval van een &amp;mu;A7812 in TO220-behuizing is deze 55&amp;deg;C/W)<br /> Dit geeft: P&lt;Sub&gt;t&lt;/Sub&gt; = (150-40) / 55 ofwel P&lt;Sub&gt;t&lt;/Sub&gt; = 2 watt.<br /> <br /> Hierboven is berekend dat het te dissiperen vermogen 7 watt is en het IC zonder koelplaat maar 2 watt kan verwerken. Het IC moet dus gekoeld worden. Er moet nu berekend worden wat de thermische weerstand van de koelplaat moet zijn. De thermische weerstand (R&lt;Sub&gt;hs&lt;/Sub&gt;-a) voor de koelplaat is te berekenen met de formule: R&lt;Sub&gt;hs&lt;/Sub&gt;-a = (T&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt; - T&lt;Sub&gt;a&lt;/Sub&gt; / P&lt;Sub&gt;t&lt;/Sub&gt;) - (R&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt;-c) - (R&lt;Sub&gt;c&lt;/Sub&gt;-hs).<br /> * T&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt; is de maximaal toegestane chiptemperatuur volgens de datasheet, meestal 150&amp;deg;C<br /> * T&lt;Sub&gt;a&lt;/Sub&gt; is de omgevingstemperatuur (40&amp;deg;C)<br /> * P&lt;Sub&gt;t&lt;/Sub&gt; is het maximaal te dissiperen vermogen, in dit geval 7 watt<br /> * R&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt;-c is de thermische weerstand van de chip naar de behuizing (in het geval van een &amp;mu;A7812 in TO220-behuizing is deze 6)<br /> * R&lt;Sub&gt;c&lt;/Sub&gt;-hs is de thermische weerstand tussen IC en koelplaat, meestal zo rond de 0,5&amp;deg;C/W<br /> <br /> Met deze waarden in de formule geeft dit: R&lt;Sub&gt;hs&lt;/Sub&gt;-a = (150 - 40)/ 7 - 6 - 0,5 ofwel 110 / 7 - 6,5 ofwel 15,71 - 6,5 = 9,2&amp;deg;C/W<br /> <br /> Wat gebeurt er wanneer de max. chiptemperatuur wordt verlaagt naar 125&amp;deg;C?<br /> * T&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt; is de maximaal toegestane chiptemperatuur volgens de datasheet, meestal 125&amp;deg;C<br /> * T&lt;Sub&gt;a&lt;/Sub&gt; is de omgevingstemperatuur (40&amp;deg;C)<br /> * P&lt;Sub&gt;t&lt;/Sub&gt; is het maximaal te dissiperen vermogen, in dit geval 7 watt<br /> * R&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt;-c is de thermische weerstand van de chip naar de behuizing (in het geval van een &amp;mu;A7812 in TO220-behuizing is deze 3)<br /> * R&lt;Sub&gt;c&lt;/Sub&gt;-hs is de thermische weerstand tussen IC en koelplaat, meestal zo rond de 0,5&amp;deg;C/W<br /> <br /> Deze waarden in de formule geeft: R&lt;Sub&gt;hs&lt;/Sub&gt;-a = (120 - 40)/ 7 - 3 - 0,5 ofwel 80 / 7 - 3,5 ofwel 11,42 - 3,5 = 7,9&amp;deg;C/W<br /> ----<br /> <br /> === De weerstand ===<br /> De waarde van een weerstand wordt aangegeven in ohm, met het symbool &amp;Omega;. In schema's wordt het symbool gebruikt zoals aangegeven in tekening 54. Een weerstand heeft geen polariteit, dus het maakt niets uit hoe een weerstand wordt aangesloten.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Weerst_symbool01.gif<br /> |Grootte= 40px<br /> |Volgnummer= 51<br /> |Omschrijving= Schemasymbool van een weerstand<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> ==== Typen Weerstanden ====<br /> Weerstanden bestaan er in drie typen:<br /> # De koolfilmweerstand, een keramische kern waarop een dun laagje kool is aangebracht.<br /> # De metaalfilmweerstand, waarop een dun laagje metaal is aangebracht.<br /> # De draadgewonden weerstand. Bij dit type is een stuk weerstanddraad om een kern gewikkeld. De lengte en de diameter van de draad bepalen de weerstandswaarde.<br /> <br /> ==== Weerstandcodering ====<br /> In schema's worden afkortingen voor de waarden gebruikt. Zouden alle weerstandwaarden voluit in het schema worden genoteerd, dan zou het schema onleesbaar worden. De waarden worden aangegeven met een hoofdletter, zoals de T voor tera-ohm en de M voor mega-ohm, behalve de k&amp;Omega;, die wordt als 'k' geschreven.<br /> <br /> Bij waarden van 1000 ohm en hoger gaat het zo: 1000 ohm = 1k, &amp;nbsp; 4700 ohm = 4k7, &amp;nbsp; 12000 ohm = 12k, &amp;nbsp; 1000000 ohm = 1M, &amp;nbsp; 3300000 ohm = 3M3 enz.<br /> <br /> Bij waarden onder de 1000 ohm wordt een R achteraan de waarde toegevoegd; zo wordt 56 ohm geschreven als 56R en 720 ohm als 720R.<br /> <br /> Bij waarden onder de één ohm wordt het op deze manier aangegeven: er staat een R vóór de waardeaanduiding: R47 = 0,47 ohm.<br /> <br /> Wanneer de letter R tussen de cijfers staat, is het een weerstand met achter de komma een decimale waarde, bijvoorbeeld 1R8 = 1,8 &amp;Omega; (vroeger werd bij de firma Philips de letter E gebruikt in plaats van de R. Een weerstand van 6E8 is dus hetzelfde als 6R8 en heeft dus een waarde van 6,8 &amp;Omega;).<br /> <br /> === E-Reeksen ===<br /> Weerstanden zijn ingedeeld in E-Reeksen. Een E-reeks is een vastgelegde, uniforme reeks van waarden. De volgende E-reeksen zijn in de handel: E6, E12, E24, E48, E96 en E192.<br /> <br /> In de E12-reeks (standaard waarden met 10% [[Woorden - T#Tolerantie|tolerantie]]) komen de volgende waarden voor: 10, 12, 15, 18, 22, 27, 33, 39, 47, 56, 68, 82. Tot deze reeks behoren b.v. de waarden 12 ohm, 220 ohm, 33 k&amp;Omega;, 560 k&amp;Omega; enz.<br /> <br /> De waarden in de E-reeksen zijn zo gekozen dat de weerstandswaarden binnen de tolerantiegrenzen elkaar niet of nauwelijks overlappen, zoals te zien is in tabel 55.<br /> <br /> ==== Grenswaarden van de E12-reeks ====<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:center;&quot;<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;45&quot;| Waarde<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;50&quot;| Minimaal<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;50&quot;| Maximaal<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 10 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 9 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 11 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 12 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 10,8 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 13,2 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 15 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 13,5 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 16,5 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 18 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 16,2 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 19,8<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 22 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 19,8 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 24,2<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 27 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 24,3 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 29,7<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 33 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 29,7 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 36,3<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 39 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 35,1 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 42,9<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 47 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 42,3 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 51,7<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 56 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 50,4 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 61,6<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 68 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 61,2 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 74,8<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 82 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 73,8 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 90,2<br /> |-<br /> |}<br /> {{Tabelonderschrift<br /> |Volgnummer= 52<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> In de E24-reeks (weerstanden met 5% [[Woorden - T#Tolerantie|tolerantie]]) komen de volgende waarden voor: 10, 11, 12, 13, 15, 16, 18, 20, 22, 24, 27, 30, 33, 36, 39, 43, 47, 51, 56, 62, 68, 75, 82, 91. Tot deze reeks behoren b.v. de waarden 11 ohm, 240 ohm, 36k, 510k enz.<br /> <br /> Over de E-reeksen is in de [http://nl.wikipedia.org/wiki/E-reeks WikiPedia] en via [http://www.google.nl Google] uitgebreidere informatie te vinden.<br /> <br /> ==== Kleurcodering van weerstanden ====<br /> Weerstanden zijn voorzien van een gestandaardiseerde code in de vorm van gekleurde ringen.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Weerst_code01.gif<br /> |Grootte= Zeer groot<br /> |Volgnummer= 53<br /> |Omschrijving= Kleurcodering van koolfilmweerstanden<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tabel<br /> }}<br /> Bij koolfilm-weerstanden staan vier ringen op de weerstand.<br /> <br /> Houd de weerstand met de zilveren of gouden ring aan de rechterzijde (zie tabel 56). Daarna kan aan de hand van de kleurcode (van links naar rechts lezend) de waarde achterhaald worden. Bij een weerstand met de kleuren: bruin-zwart-rood-goud, dan is de waarde 1 0 &amp;times; 100 = 1000 ohm ofwel 1k, met een tolerantie van 5%.<br /> <br /> Een weerstand met de kleuren oranje-wit-geel-rood heeft een waarde van 3 9 &amp;times; 10k = 390k met een tolerantie van 2%.<br /> <br /> Een weerstand met de kleuren groen-blauw-goud-goud heeft een waarde van 5 6 &amp;times; 0,1 = 5,6 ohm met een tolerantie van 5%. Soms staan er maar drie ringen op de weerstand, dan heeft deze een tolerantie van 20%.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Weerst_code02.gif<br /> |Grootte= Zeer groot<br /> |Volgnummer= 54<br /> |Omschrijving= Kleurcodering van metaalfilmweerstanden<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tabel<br /> }}<br /> <br /> Bij metaalfilm-weerstanden staan vijf (en soms zes) ringen op de weerstand. Houd de weerstand met de ringen aan de linkerzijde vast (zie tabel 54). Daarna is aan de hand van de kleurcode de waarde te achterhalen.<br /> <br /> Van een weerstand met de kleuren: bruin-bruin-zwart-rood-goud is de waarde 1 1 0 &amp;times; 100 = 11k met een tolerantie van 5%. Een weerstand met de kleuren oranje-wit-zwart-rood-rood heeft een waarde van 3 9 0 &amp;times; 100 = 39k met een tolerantie van 2%. Een weerstand met de kleuren groen-blauw-bruin-blauw-groen heeft een waarde van 5 6 1 &amp;times; 1M = 561 mega ohm met een tolerantie van 0,5%. Een eventuele zesde ring geeft de temperatuurcoëficiënt aan. (561 mega-ohm wordt in vaktermen '561 meg' genoemd).<br /> <br /> Bij het berekenen van weerstandswaarden altijd afronden naar de eerstvolgende verkrijgbare hogere waarde, zie [[#Tolerantie|Tolerantie]].<br /> ----<br /> <br /> === De Zenerdiode ===<br /> Zenerdioden zijn genoemd naar C.M. Zener, een Amerikaanse natuurkundige, die het zener-effect ontdekte. De Zenerdiode heeft, net als de gewone [[Woorden - D#Diode|diode]], een kathode en een anode. Op de behuizing zit een ring die de kathodezijde aangeeft. Er bestaan gewone zenerdioden, maar ook zenerdioden die het zogenaamde ''avalanche'' (Engels) of lawine-effect hebben. Bij de laatste typen neemt de inwendige weerstand plotseling sterk af van enkele tientallen mega-ohm tot ongeveer 100 &amp;omega; wanneer ze in geleiding komen (c.q. doorslaan).<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Zener_symbool01.gif<br /> |Bestand2= Zener_symbool02.gif<br /> |Grootte= 40px <br /> |Grootte2= 40px <br /> |Volgnummer= 55<br /> |Volgnummer2= 56<br /> |Omschrijving= Schemasymbool zenerdiode <br /> |Omschrijving2= 2e Schemasymbool zenerdiode <br /> |Type= Tekening<br /> |Type2= Tekening<br /> |Maker= Fred Eikelboom &amp;nbsp;<br /> |Maker2= Fred Eikelboom <br /> }}<br /> <br /> De zener[[Woorden - D#Diode|diode]] wordt normaliter aangesloten in sperrichting. Er bestaan echter ook zenerdiodes voor lage spanningen (lager dan twee volt), die in doorlaatrichting aangesloten dienen te worden. Zodra de aangelegde spanning boven de doorslagspanning (zenerspanning) komt, gaat de zenerdiode geleiden. De spanning over de zenerdiode blijft dan redelijk constant.<br /> <br /> Er moet in [[Woorden - S#Serieschakeling|serie]] met de zenerdiode altijd een weerstand worden aangesloten aan de kathodezijde (+), om er voor te zorgen dat de maximale doorlaatstroom niet overschreden wordt. Voor een goede werking van de zenerdiode is een minimumstroom benodigd, 5 tot 10 milliampère geeft goede resultaten.<br /> <br /> Zenerdiodes zijn niet bruikbaar bij wisselspanning.<br /> <br /> Met twee- of meer tegengesteld geschakelde zenerdiodes is bijvorbeeld de motorsnelheid niet te regelen. Daar een zenerdiode in tegengestelde stroomrichting als gewone [[Woorden - D#Diode|diode]] werkt, zal er dus bij twee antiparellel staande zenerdiodes (van bijv. 12 volt) in beide richtingen nooit meer dan 0,6 volt over de zenerdiodes komen te staan. Zenerdiodes zijn dus alleen toepasbaar bij gelijkstroomtoepassingen. <br /> ----<br /> <br /> === De tolerantie ===<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|één van de zaken die bij elektronica in de gaten gehouden moeten worden, is de zogenaamde tolerantie bij de componenten. Hieronder wordt verstaan dat de waarde van een bepaalde component, bijvoorbeeld de [[Elektronica basis#weerstand|weerstand]], niet altijd is wat die moet zijn. Bedenk dat het hier meestal gaat om onderdelen die in massa geproduceerd worden, vaak geheel machinaal, zoals weerstanden. De tolerantie wordt, normaal gesproken, op het onderdeel weergegeven.<br /> <br /> Een tolerantie van bijvoorbeeld 10% bij een weerstand van 50 ohm betekent dat de waarde tussen 45 en 55 ohm kan liggen en dat bij een spanning van 5 volts de stroomsterkte door de weerstand tussen 90 en 110 milliampère kan zijn, een verschil van 20%! Meestal zal dat niet erg zijn, maar bij gevoelige componenten, zoals leds en [[Woorden - T#Transistor|transistor]]en, kan dat het 'overlijden' van de component betekenen.<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> Bovenstaande is de reden dat de elektronicus bij het berekeningen van weerstandswaarden altijd afrondt op de eerstvolgende hogere waarde.<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Wat is een led<br /> |Linknaam= Aanvullende informatie over de led<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= GoldCaps<br /> |Linknaam= Informatie over de GoldCap<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Stappenplan decoderinbouw <br /> |Linknaam= Stappenplan decoderinbouw <br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Wat is een reed-contact<br /> |Linknaam= Wat is een reed-contact<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Wisselaansturing met relais <br /> |Linknaam= Wisselaansturing met relais<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Beneluxspoor.net:<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 18<br /> |ExtraInfo= over spanningsregelaars/elco's.<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe websites:<br /> }}<br /> {{Link Conrad-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 29 &lt;!-- conrad tracking link --&gt;<br /> |ExtraInfo= Onderdelen.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 439 &lt;!-- circ --&gt;<br /> |ExtraInfo= over imitatie halfgeleiders.<br /> }}<br /> {{Link Elna-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 1<br /> |ExtraInfo= Informatie over verschillende types PowerCaps (Goldcaps). (pdf, 20Mb, dus lange laadtijd!)<br /> }}<br /> {{Link Elna-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 2<br /> |ExtraInfo= Technische informatie over PowerCaps (Goldcaps). (pdf)<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 24<br /> |ExtraInfo= Aanvullende info over relais. <br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 1<br /> |ExtraInfo= Meer over de condensator. (Component)<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 2<br /> |ExtraInfo= Meer over de diode. (Component)<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 3<br /> |ExtraInfo= Meer over de elco. (Component)<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 4<br /> |ExtraInfo= Meer over de E-reeks.<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 5<br /> |ExtraInfo= Meer over de gelijkrichter.<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 6<br /> |ExtraInfo= Meer over de Goldcap (Duits). (Component)<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 7<br /> |ExtraInfo= Meer over millihenry.<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 8<br /> |ExtraInfo= Meer over de potentiometer. (Component) <br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 9<br /> |ExtraInfo= Meer over relais. <br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 52<br /> |ExtraInfo= Meer over vonkblussing (snubber).<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 10<br /> |ExtraInfo= Meer over de weerstand. (Component) <br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 11<br /> |ExtraInfo= Meer over de Zenerdiode. (Component)<br /> }}<br /> {{Link Panasonic-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 1<br /> |ExtraInfo= Informatie over verschillende types Goldcaps. (pdf)<br /> }}<br /> {{Link Panasonic-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 2<br /> |ExtraInfo= Technische informatie over verschillende types Goldcaps. (pdf)<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 438 &lt;!--sound.whsites.net--&gt;<br /> |ExtraInfo= Meer over imitatie-halfgeleiders. <br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Elektronica<br /> |Volgende= Elektronica analoog<br /> |VorigeMenu= Elektronica<br /> }} {| width=&quot;100%&quot;<br /> |- valign=&quot;top&quot;<br /> ! scope=&quot;row&quot; width=&quot;75%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;Laatste wijziging: 2 juli 2023 20:14 (CET)&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|E]]<br /> [[Categorie: Artikel|Elektronica Basis]]<br /> [[Categorie: Bedrading|E]]<br /> [[Categorie: Elektronica|E]]<br /> [[Categorie: Elektronica analoog|E]]<br /> [[Categorie: Hoofdstuk Encyclopedie|E]]<br /> [[Categorie: Led|E]]<br /> [[Categorie: S88|E]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|E]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Wat_is_een_led&diff=47939 2023-07-02T16:21:36Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Elektronica analoog<br /> |Volgende= Het aansluiten van leds<br /> |VorigeMenu= Elektronica analoog<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> '''''LED''''' is de afkorting van het Engelse '''''L'''ight '''E'''mitting '''D'''iode'', in het Nederlands: 'licht uitstralende diode'. Een led is dus een diode, maar dan wel een speciale. Wanneer er een [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] met een bepaalde sterkte doorheen loopt, zendt een standaard led licht uit met een golflengte van 400-750 nanometer, van repectievelijk ultraviolet tot infrarood, afhankelijk van het type. Alle moderne leds (zeker de witte) zijn ''high efficiency'' leds.<br /> <br /> Een led werkt fundamenteel anders dan een [[Woorden - G#Gloeilamp|gloeilamp]]. Bij een gloeilamp bepalen de spanning die er over staat en de weerstand van de gloeidraad hoeveel [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] door de gloeilamp loopt. Een gloeilamp is dus spanninggestuurd en volgt de Wet van Ohm; hoe meer spanning er over de lamp staat hoe hoger de stroom en hoe meer licht hij geeft.<br /> <br /> Een led is stroomgestuurd en daarom bepaalt de hoeveelheid [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] de lichtsterkte. De lichtsterkte van een led wordt dus geregeld door er meer, of minder, stroom doorheen te sturen. Dat regelen van de stroomsterkte gebeurt met een serieweerstand, een weerstand in [[Woorden - S#Serieschakeling|serie]] met de led, die een bepaalde waarde moet hebben. Er moet bijna alijd een serieweerstand gebruikt worden om de stroom te beperken tot een veilige waarde.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|'''Verbind nooit een led rechtstreeks met een hoge voedingsspanning, want de kans dat de led het overleeft is nihil!!'''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> Als de lichtsterkte van een led geregeld zou worden door de spanning over de led te variëren (hoger of lager te maken), dan raakt de led binnen de kortste keren defect, omdat bij het verhogen van de spanning, de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] door de led plotseling veel te hoog wordt!<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Leds.gif<br /> |Grootte= Klein<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Standaard led<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> === Led-types ===<br /> Leds zijn er in diverse types en vormen. Er zijn standaard leds, die met aansluitdraden op de print gesoldeerd worden (zie tekening 01), er zijn SMD-leds, die rechtstreeks op de print gesoldeerd worden (zie tekening 02) en er zijn leds waarin twee of meer led-substraten in één behuizing zijn samengebracht (bijvoorbeeld duo-leds).<br /> <br /> ====Standaard leds====<br /> Bij de standaard-leds met korte vierkante (stugge) aansluitdraden is inwendig een gouddraadje aangebracht (in tekening 01 weergegeven in grijs), dat de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] van de plus-aansluiting naar het diode-substraat (het chipje dat in het kuiltje zit, in het platte gedeelte van de andere aansluiting) doorgeeft.<br /> <br /> === De aansluitingen ===<br /> De aansluitingen heten anode en kathode. De anode komt aan de plus van de voeding en de kathode komt aan de min (of massa). Bij leds met stugge aansluitdraden is er een verschil in lengte van de aansluitdraden. De fabrikant heeft de kathode herkenbaar gemaakt door de kathode-aansluitdraad korter te maken dan de anode-aansluitdraad (zie tekening 01). Tevens is er ter herkenning vaak een plat vlakje aan zijkant van de kathode-zijde van de led aangebracht.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|Soms is er een plat vlakje aangebracht precies naast de beide aansluitingen.&lt;br /&gt;Dan de datasheet van de fabrikant er bij pakken.<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> De meest toegepaste leds waren die met een maximale I&lt;sub&gt;fw&lt;/sub&gt; van 20-25 mA. Die is dan voor de maximale continustroom (in [[Woorden - D#Doorlaatrichting|doorlaatrichting]]) die ze mogen (en kunnen) hebben. Het is dus niet zo dat dat ook de voorgeschreven [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]sterkte is. Het mag gerust minder. Een vuistregel is om uit te gaan van een stroom van 8 tot 10 mA. Moderne leds zijn ''high efficiency'' en geven namelijk al een behoorlijke hoeveelheid licht bij veel lagere stromen. Zie [http://www.girr.org/girr/tips/tips7/white_led_tips.html#intro hier], de vijfde en zesde afbeelding vanaf de bovenzijde. Dat zijn voor 20 mA geproduceerde leds die bij een [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] van 1 mA al licht geven en zelfs bij een stroom van 80 &amp;mu;A (tachtigduizendste mA) nog licht uitstralen.<br /> <br /> === Het rendement van een witte led === <br /> Het rendement van een witte led is kleiner dan dat van een rode led. Dat komt doordat een witte led is opgebouwd uit een blauwe led waarvan een gedeelte van het licht door een fosfor wordt omgezet in geel licht en warmte. Het geel in combinatie met blauw geeft een witte indruk. Aanvankelijk waren witte leds door dit principe niet of nauwelijks efficiënter dan grote [[Woorden - G#Gloeilamp|gloeilamp]]en.<br /> <br /> ====SMD leds====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Smd_Led01.gif<br /> |Grootte= 150px<br /> |Volgnummer= 02<br /> |Omschrijving= SMD-led<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> === Type-aanduidingen SMD-leds===<br /> Er bestaan diverse typeaanduidingen voor SMD-leds, zoals 0603 of 1206. De afmetingen van SMD-leds worden aangegeven met de Engelse 'inch' maat. Deze wordt afgekort tot het symbool &quot;. Het getal is een code voor de lengte- en breedteafmetingen van de led in honderdsten van een inch (1/100 inch is 0,01&quot; = 25,4 mm / 100 = 0,254 mm.)<br /> <br /> Een aantal voorbeelden;<br /> * type 1206, lengte = 12, breedte = 06<br /> * 12/100 &amp;times; 25,4 = 3,2004&quot; oftewel 3,2 mm<br /> * breedte is dan: 06/100 &amp;times; 25,4 = 1,52 afgerond naar boven 1,6 mm.<br /> <br /> * type 1806, lengte = 18, breedte = 06<br /> * 18/100 &amp;times; 25,4 = 4,572&quot;. Afgerond naar beneden 4,5 mm.<br /> * breedte is dan: 06/100 &amp;times; 25,4 = 1,52. Afgerond naar boven 1,6 mm.<br /> <br /> * type 2010, lengte = 20, breedte = 10<br /> * 20/100 &amp;times; 25,4 = 5,08. Afgerond naar beneden 5 mm.<br /> * breedte is dan: 10/100 &amp;times; 25,4 = 2,54&quot;. Afgerond naar beneden 2,5 mm.<br /> <br /> === SMD-led overzicht ===<br /> Hier een overzicht van veelgebruikte codes en de daarbij behorende afmetingen;<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;<br /> ! style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;50&quot;|''Code''<br /> ! style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;135&quot;|''Engelse maat''<br /> ! style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;145&quot;|''Metrische maat''<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E8E8E8;&quot;| 01005 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,016&quot; &amp;times; 0,008&quot;|| style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,4 mm &amp;times; 0,2 mm <br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E5E4E2;&quot;| 0201 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,024&quot; &amp;times; 0,012&quot;|| style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,6 mm &amp;times; 0,3 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E8E8E8;&quot;| 0402 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,04&quot; &amp;times; 0,02&quot; || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1,0 mm &amp;times; 0,5 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E5E4E2;&quot;| 0603 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,063&quot; &amp;times; 0,031&quot;|| style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 1,6 mm &amp;times; 0,8 mm <br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E8E8E8;&quot;| 0805 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,08&quot; &amp;times; 0,05&quot; || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| &amp;nbsp; 2,0 mm &amp;times; 1,25 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E5E4E2;&quot;| 1206 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,126&quot; &amp;times; 0,063&quot;|| style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 3,2 mm &amp;times; 1,6 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E8E8E8;&quot;| 1210 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,126&quot; &amp;times; 0,10&quot; &amp;nbsp; &amp;nbsp;|| style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 3,2 mm &amp;times; 2,5 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E5E4E2;&quot;| 1806 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,177&quot; &amp;times; 0,063&quot;|| style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 4,5 mm &amp;times; 1,6 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E8E8E8;&quot;| 1812 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,18&quot; &amp;times; 0,12&quot; || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 4,5 mm &amp;times; 3,2 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E5E4E2;&quot;| 2010 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,20&quot; &amp;times; 0,10&quot; || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 5,0 mm &amp;times; 2,5 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E8E8E8;&quot;| 2512 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,25&quot; &amp;times; 0,12&quot; || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 6,35 mm &amp;times; 3,0 mm &amp;nbsp;<br /> |}<br /> {{Tabelonderschrift<br /> |Volgnummer= 03<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> === Markeringen ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Smd_Led02.gif<br /> |Grootte= 500px<br /> |Volgnummer= 04<br /> |Omschrijving= SMD-led markeringen<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Bij SMD-leds heeft de fabrikant een kenmerk aangebracht om onderscheid te kunnen maken tussen anode en kathode. Deze kenmerken verschillen per fabrikant. De ene fabrikant zet een T op de onderzijde, de andere een driehoekje, weer een ander heeft een schuin vlakje aan de bovenzijde aangebracht, en weer een ander heeft, aan de soldeerzijde, de aansluitingen een bepaalde vorm gegeven (zie tekening 04).<br /> <br /> === Voorgemonteerde leds ===<br /> Voor het inbouwen in loc's/rijtuigen zijn de leds met vierkante stugge aansluitdraden ideaal. Ze besparen u het gepriegel van het zelf solderen van bedrading aan de SMD-leds. Voor degenen die tegen solderen aan SMD-leds op zien: er bestaan ook SMD-leds met aangesoldeerde draden (zie: [[Wat is een led#Meer informatie|'Meer informatie']]).<br /> <br /> === Led-kleuren ===<br /> Leds zijn tegenwoordig in diverse kleuren verkrijgbaar. Voor modelspoor worden vooral de ''Sunny warm wit'', ''Goud wit'' en ''warm wit'' voor de frontverlichting van locs gebruikt. Hoe de verschillende kleuren er uit zien, is op de website van ledtuning.nl te zien (zie [[Wat is een led#Meer informatie|'Meer informatie']]).<br /> ----<br /> <br /> ===Duoleds===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Driekleuren-LED_CA-01.png<br /> |Grootte= 125px<br /> |Volgnummer= 05<br /> |Omschrijving= Drie-kleuren-led, common anode<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> Bij duoleds, waarbij twee leds in één behuizing zitten, is sprake van drie verschillende typen, namelijk:<br /> # ''common anode'': hierbij hebben beide anodes één gemeenschappelijke aansluitdraad<br /> # ''common cathode'': hierbij hebben beide kathodes één gemeenschappelijke aansluiting<br /> # antiparallel: hierbij zitten beide leds met anode aan kathode, er komen twee aansluitdraden naar buiten. Afhankelijk van de + en - aansluiting en de stroomrichting geeft de led een bepaalde (meng)kleur <br /> <br /> De populairste duoled heeft een groene en een rode led gecombineerd in één behuizing. Er zijn vele andere kleurcombinaties mogelijk.<br /> &lt;br clear='all'&gt;<br /> <br /> === ''Common anode'' ===<br /> In tekening 05 is de constructie van het 'common anode'-type weergegeven. Deze behuizing heeft drie aansluitdraden waarvan beide anodes met elkaar zijn verbonden. Alhoewel er maar twee verschillende leds in de behuizing zitten, kunnen drie kleuren weergegeven worden. Wanneer beide leds tegelijkertijd branden, ontstaat een mengkleur. Dit 'common anode'-type is het gemakkelijkste in de handel verkrijgbaar, omdat zeer veel fabrikanten dit type in hun leveringsprogramma hebben.<br /> <br /> Door bij dit type op de aansluitingen K1 (kathode één) en de centrale plus-aansluiting A (waarmee beide anodes verbonden zijn) een spanning aan te sluiten met de pluspool (+) aan A (K1 zit dan aan de min-pool en K2 (kathode twee) is niet aangesloten), straalt de drie-kleuren-led rood licht uit. <br /> <br /> Door op de aansluitingen K2 en de centrale plus-aansluiting een spanning aan te sluiten met de pluspool (+) aan A (K2 zit dan aan de min-pool en K1 is niet aangesloten), straalt de drie-kleuren-led groen licht uit.<br /> <br /> Door op beide K-aansluitingen een positieve spanning aan te sluiten, gaan beide leds branden, er ontstaat een mengkleur en dan straalt de drie-kleuren-led geel (of oranje) licht uit. Bij het 'common anode'-type is de middelste aansluiting de plus-aansluiting. De kathodes worden op een negatieve spanning (min of massa) aangesloten. Bij deze uitvoering moeten er ook [[Woorden - S#Serieschakeling|serie]]weerstanden gebruikt worden aan de kathodekanten van beide leds. Omdat de leds van verschillend type zijn, zal er ook een verschillende weerstandswaarde gebruikt moeten worden omdat er anders grote verschillen in helderheid zullen ontstaan. <br /> <br /> ===''Common cathode''===<br /> In tekening 06 is de constructie van het ''common cathode''-type weergegeven. Beide kathodes zijn hier met elkaar verbonden.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Driekleuren-LED_CC-02.png<br /> |Grootte= 125px<br /> |Volgnummer= 06<br /> |Omschrijving= Drie-kleuren-led, ''common cathode''<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> Dit type is veel moeilijker verkrijgbaar omdat maar enkele fabrikanten dit type led fabriceren. Daardoor zijn deze typen meestal ook duurder in aanschaf.<br /> <br /> Door bij het ''common cathode''-type op de aansluitingen A1 en de centrale massa-aansluiting K (waarmee beide kathodes verbonden zijn) een spanning aan te sluiten, met de pluspool (+) aan A1 (en A2 is niet aangesloten), straalt de drie-kleuren-led rood licht uit.<br /> <br /> Door op de aansluitingen A2 en de centrale massa-aansluiting (K) een spanning aan te sluiten met de pluspool (+) aan A2 (en A1 is niet aangesloten), straalt de drie-kleuren-led groen licht uit.<br /> <br /> Door op de A1- en de A2 aansluitingen tegelijkertijd een positieve spanning aan te sluiten, gaan beide leds branden, en ontstaat er een mengkleur, en dan straalt de drie-kleuren-led geel (of oranje) licht uit. Bij het ''common cathode''-type is de middelste aansluiting de massa-aansluiting. De anodes worden op een positieve spanning (plus) aangesloten.<br /> <br /> Ook hier moeten [[Woorden - S#Serieschakeling|serie]]weerstanden worden gebruikt, aan de anodekanten van de leds.<br /> <br /> De aansluitdraden zijn (af fabriek) verschillend van lengte, om aan te geven welke aansluiting het betreft.<br /> &lt;br clear='all'&gt;<br /> <br /> ==Knipperleds==<br /> Er bestaan ook leds waar behalve de led ook een spanningsregelaar en een astabiele multivibrator is ingebouwd in de behuizing. Door een voedingsspanning van 6-12 V= aan te sluiten zal de led in een ritme van ca 1 sec gaan knipperen. In een serieschakeling van één knipperled met meerdere andere leds zullen alle leds gaan knipperen.<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Het aansluiten van leds<br /> |Linknaam= Het aansluiten van leds<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Minimale led serieweerstand berekenen<br /> |Linknaam= Minimale led serieweerstand berekenen<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Beneluxspoor.net:<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 152 &lt;!--stroombron--&gt;<br /> |ExtraInfo= over het gebruik van een [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]bron bij leds.<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe website:<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 365 &lt;!-- densitron --&gt;<br /> |ExtraInfo= Meer gegevens over de golflengte en kleuren van leds.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 367 &lt;!-- oksolar.com --&gt;<br /> |ExtraInfo= Meer gegevens over de golflengte en kleuren van leds.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 178 &lt;!-- wetronic --&gt;<br /> |ExtraInfo= SMD-leds met aangesoldeerde draden.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde<br /> }}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Elektronica analoog<br /> |Volgende= Het aansluiten van leds<br /> |VorigeMenu= Elektronica analoog<br /> }} {| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;75%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;Laatste wijziging: 2 juli 2023 18:19 (UTC)&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> [[Categorie: Alles|W]]<br /> [[Categorie: Artikel|Wat is een led]]<br /> [[Categorie: Bedrading|W]]<br /> [[Categorie: Elektronica|W]]<br /> [[categorie: Elektronica analoog|W]]<br /> [[Categorie: Led|W]]<br /> [[Categorie: Verlichting|W]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|W]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Wat_is_een_led&diff=45775 2023-02-12T15:30:40Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Elektronica analoog<br /> |Volgende= Hoe sluit u leds aan<br /> |VorigeMenu= Elektronica analoog<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> '''''LED''''' is de afkorting van het Engelse ''Light Emitting Diode'', in het Nederlands: 'licht uitstralende diode'. Een led is dus een diode, maar dan wel een speciale. Wanneer er een stroom met een bepaalde sterkte doorheen loopt, zendt een standaard led licht uit met een golflengte van 400-750 nanometer, van repectievelijk ultraviolet tot infrarood, afhankelijk van het type. Alle moderne leds (zeker de witte) zijn ''high efficiency'' leds.<br /> <br /> Een led werkt fundamenteel anders dan een gloeilamp. Bij een gloeilamp bepalen de spanning die er over staat en de weerstand van de gloeidraad hoeveel stroom er door de gloeilamp loopt. Een gloeilamp is dus spanninggestuurd en volgt de Wet van Ohm; hoe meer spanning er over de lamp staat hoe hoger de stroom en hoe meer licht hij geeft.<br /> <br /> Een led is stroomgestuurd en daarom bepaalt de hoeveelheid stroom de lichtsterkte. De lichtsterkte van een led wordt dus geregeld door er meer, of minder, stroom doorheen te sturen. Dat regelen van de stroomsterkte gebeurt met een voorschakelweerstand, een weerstand in serie met de led, die een bepaalde waarde moet hebben. Er moet bijna alijd een voorschakelweerstand gebruikt worden om de stroom te beperken tot een veilige waarde.<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|'''Verbind nooit een led rechtstreeks met een hoge voedingsspanning, want de kans dat de led het overleeft is nihil!!'''<br /> |-<br /> |}<br /> Als de lichtsterkte van een led geregeld zou worden door de spanning over de led te variëren (hoger of lager te maken), dan raakt de led binnen de kortste keren defect, omdat bij het verhogen van de spanning, de stroom door de led plotseling veel te hoog wordt!<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Leds.gif<br /> |Grootte= Klein<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Standaard led<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> === Led-types ===<br /> Leds zijn er in diverse types en vormen. Er zijn standaard leds, die met aansluitdraden op de print gesoldeerd worden (zie tekening 01), er zijn SMD-leds, die rechtstreeks op de print gesoldeerd worden (zie tekening 02) en er zijn leds waarin twee of meer led-substraten in één behuizing zijn samengebracht (bijvoorbeeld duo-leds).<br /> <br /> ====Standaard leds====<br /> Bij de standaard-leds met korte vierkante (stugge) aansluitdraden is inwendig een gouddraadje aangebracht (in tekening 01 weergegeven in grijs), dat de stroom van de plus-aansluiting naar het diode-substraat (het chipje dat in het kuiltje zit, in het platte gedeelte van de andere aansluiting) doorgeeft.<br /> <br /> === De aansluitingen ===<br /> De aansluitingen heten anode en kathode. De anode komt aan de plus van de voeding en de kathode komt aan de min (of massa). Bij leds met stugge aansluitdraden is er een verschil in lengte van de aansluitdraden. De fabrikant heeft de kathode herkenbaar gemaakt door de kathode-aansluitdraad korter te maken dan de anode-aansluitdraad (zie tekening 01). Tevens is er ter herkenning vaak een plat vlakje aan zijkant van de kathode-zijde van de led aangebracht.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|Soms is er een plat vlakje aangebracht precies naast de beide aansluitingen.&lt;br /&gt;Dan de datasheet van de fabrikant er bij pakken.<br /> |-<br /> |}<br /> De meest toegepaste leds waren die met een maximale I&lt;sub&gt;fw&lt;/sub&gt; van 20-25 mA. Die is dan voor de maximale continustroom (in doorlaatrichting) die ze mogen (en kunnen) hebben. Het is dus niet zo dat dat ook de voorgeschreven stroomsterkte is. Het mag gerust minder. Een vuistregel is om uit te gaan van een stroom van 8 tot 10 mA. Moderne leds zijn ''high efficiency'' en geven namelijk al een behoorlijke hoeveelheid licht bij veel lagere stromen. Zie [http://www.girr.org/girr/tips/tips7/white_led_tips.html#intro hier], de vijfde en zesde afbeelding vanaf de bovenzijde. Dat zijn voor 20 mA geproduceerde leds die bij een stroom van 1 mA al licht geven en zelfs bij een stroom van 80 &amp;mu;A (tachtigduizendste mA) nog licht uitstralen.<br /> <br /> === Het rendement van een witte led === <br /> Het rendement van een witte led is kleiner dan dat van een rode led. Dat komt doordat een witte led is opgebouwd uit een blauwe led waarvan een gedeelte van het licht door een fosfor wordt omgezet in geel licht en warmte. Het geel in combinatie met blauw geeft een witte indruk. Aanvankelijk waren witte leds door dit principe niet of nauwelijks efficiënter dan grote gloeilampen.<br /> <br /> ====SMD leds====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Smd_Led01.gif<br /> |Grootte= 150px<br /> |Volgnummer= 02<br /> |Omschrijving= SMD-led<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> === Type-aanduidingen SMD-leds===<br /> Er bestaan diverse typeaanduidingen voor SMD-leds, zoals 0603 of 1206. De afmetingen van SMD-leds worden aangegeven met de Engelse 'inch' maat. Deze wordt afgekort tot het symbool &quot;. Het getal is een code voor de lengte- en breedteafmetingen van de led in honderdsten van een inch (1/100 inch is 0,01&quot; = 25,4 mm / 100 = 0,254 mm.)<br /> <br /> Een aantal voorbeelden;<br /> * type 1206, lengte = 12, breedte = 06<br /> * 12/100 &amp;times; 25,4 = 3,2004&amp;quot; oftewel 3,2 mm<br /> * breedte is dan: 06/100 &amp;times; 25,4 = 1,52 afgerond naar boven 1,6 mm.<br /> <br /> * type 1806, lengte = 18, breedte = 06<br /> * 18/100 &amp;times; 25,4 = 4,572&amp;quot;. Afgerond naar beneden 4,5 mm.<br /> * breedte is dan: 06/100 &amp;times; 25,4 = 1,52. Afgerond naar boven 1,6 mm.<br /> <br /> * type 2010, lengte = 20, breedte = 10<br /> * 20/100 &amp;times; 25,4 = 5,08&amp;quot;. Afgerond naar beneden 5 mm.<br /> * breedte is dan: 10/100 &amp;times; 25,4 = 2,54&amp;quot;. Afgerond naar beneden 2,5 mm.<br /> <br /> === SMD-led overzicht ===<br /> Hier een overzicht van veelgebruikte codes en de daarbij behorende afmetingen;<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;<br /> ! style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;50&quot;|''Code''<br /> ! style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;135&quot;|''Engelse maat''<br /> ! style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;145&quot;|''Metrische maat''<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E8E8E8;&quot;| 01005 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,016&amp;quot; &amp;times; 0,008&amp;quot;|| style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,4 mm &amp;times; 0,2 mm <br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E5E4E2;&quot;| 0201 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,024&amp;quot; &amp;times; 0,012&amp;quot;|| style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,6 mm &amp;times; 0,3 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E8E8E8;&quot;| 0402 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,04&amp;quot; &amp;times; 0,02&amp;quot; || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1,0 mm &amp;times; 0,5 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E5E4E2;&quot;| 0603 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,063&amp;quot; &amp;times; 0,031&amp;quot;|| style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 1,6 mm &amp;times; 0,8 mm <br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E8E8E8;&quot;| 0805 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,08&amp;quot; &amp;times; 0,05&amp;quot; || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| &amp;nbsp; 2,0 mm &amp;times; 1,25 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E5E4E2;&quot;| 1206 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,126&amp;quot; &amp;times; 0,063&amp;quot;|| style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 3,2 mm &amp;times; 1,6 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E8E8E8;&quot;| 1210 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,126&amp;quot; &amp;times; 0,1&amp;quot; &amp;nbsp; &amp;nbsp;|| style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 3,2 mm &amp;times; 2,5 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E5E4E2;&quot;| 1806 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,177&amp;quot; &amp;times; 0,063&amp;quot;|| style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 4,5 mm &amp;times; 1,6 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E8E8E8;&quot;| 1812 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,18&amp;quot; &amp;times; 0,12&amp;quot; || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 4,5 mm &amp;times; 3,2 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E5E4E2;&quot;| 2010 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,2&amp;quot; &amp;times; 0,1&amp;quot; || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 5,0 mm &amp;times; 2,5 mm<br /> |-<br /> | style=&quot;text-align:right; background:#E8E8E8;&quot;| 2512 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,25&amp;quot; &amp;times; 0,12&amp;quot; || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 6,35 mm &amp;times; 3,0 mm &amp;nbsp;<br /> |}<br /> {{Tabelonderschrift<br /> |Volgnummer= 03<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> === Markeringen ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Smd_Led02.gif<br /> |Grootte= 500px<br /> |Volgnummer= 04<br /> |Omschrijving= SMD-led markeringen<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Bij SMD-leds heeft de fabrikant een kenmerk aangebracht om onderscheid te kunnen maken tussen 'anode' en 'kathode'. Deze kenmerken verschillen per fabrikant. De ene fabrikant zet een T op de onderzijde, de andere een driehoekje, weer een ander heeft een schuin vlakje aan de bovenzijde aangebracht, en weer een ander heeft, aan de soldeerzijde, de aansluitingen een bepaalde vorm gegeven (zie tekening 04).<br /> <br /> Voor degenen die tegen solderen aan SMD-leds op zien: er bestaan ook SMD-leds met aangesoldeerde schellak-draden.<br /> <br /> === Voorgemonteerde leds ===<br /> Voor het inbouwen in loc's/rijtuigen zijn de leds met vierkante stugge aansluitdraden ideaal (zie [[Wat is een led#Meer informatie|'Meer informatie']]). Ze besparen het gepriegel van het zelf solderen van bedrading aan de led.<br /> <br /> === Led-kleuren ===<br /> Leds zijn tegenwoordig in diverse kleuren verkrijgbaar. Voor modelspoor worden vooral de ''Sunny warm wit'', ''Goud wit'' en ''warm wit'' voor de frontverlichting van locs gebruikt. Hoe de verschillende kleuren er uit zien, is op de website van ledtuning.nl te zien (zie [[Wat is een led#Meer informatie|'Meer informatie']]).<br /> ----<br /> <br /> ===Duoleds===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Driekleuren-LED_CA-01.png<br /> |Grootte= 125px<br /> |Volgnummer= 05<br /> |Omschrijving= Drie-kleuren-led, common anode<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> Bij duoleds, waarbij twee leds in één behuizing zitten, is sprake van drie verschillende typen, namelijk:<br /> # ''common anode'': hierbij hebben beide anodes één gemeenschappelijke aansluitdraad<br /> # ''common cathode'': hierbij hebben beide kathodes één gemeenschappelijke aansluiting<br /> # antiparallel: hierbij zitten beide leds met anode aan kathode, er komen twee aansluitdraden naar buiten. Afhankelijk van de + en - aansluiting en de stroomrichting geeft de led een bepaalde (meng)kleur <br /> <br /> De populairste duoled heeft een groene en een rode led gecombineerd in één behuizing. Er zijn vele andere kleurcombinaties mogelijk.&lt;br clear='all'&gt;<br /> <br /> === ''Common anode'' ===<br /> In tekening 05 is de constructie van het 'common anode'-type weergegeven. Deze behuizing heeft drie aansluitdraden waarvan beide anodes met elkaar zijn verbonden. Alhoewel er maar twee verschillende leds in de behuizing zitten, kunnen drie kleuren weergegeven worden. Wanneer beide leds tegelijkertijd branden, ontstaat een mengkleur. Dit 'common anode'-type is het gemakkelijkste in de handel verkrijgbaar, omdat zeer veel fabrikanten dit type in hun leveringsprogramma hebben.<br /> <br /> Door bij dit type op de aansluitingen K1 (kathode één) en de centrale plus-aansluiting A (waarmee beide anodes verbonden zijn) een spanning aan te sluiten met de pluspool (+) aan A (K1 zit dan aan de min-pool en K2 (kathode twee) is niet aangesloten), straalt de drie-kleuren-led rood licht uit. <br /> <br /> Door op de aansluitingen K2 en de centrale plus-aansluiting een spanning aan te sluiten met de pluspool (+) aan A (K2 zit dan aan de min-pool en K1 is niet aangesloten), straalt de drie-kleuren-led groen licht uit.<br /> <br /> Door op beide K-aansluitingen een positieve spanning aan te sluiten, gaan beide leds branden, er ontstaat een mengkleur en dan straalt de drie-kleuren-led geel (of oranje) licht uit. Bij het 'common anode'-type is de middelste aansluiting de plus-aansluiting. De kathodes worden op een negatieve spanning (min of massa) aangesloten. Bij deze uitvoering moeten er ook voorschakelweerstanden gebruikt worden aan de kathodekanten van beide leds. Omdat de leds van verschillend type zijn, zal er ook een verschillende weerstandswaarde gebruikt moeten worden omdat er anders grote verschillen in helderheid zullen ontstaan. <br /> <br /> ===''Common cathode''===<br /> In tekening 06 is de constructie van het ''common cathode''-type weergegeven. Beide kathodes zijn hier met elkaar verbonden.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Driekleuren-LED_CC-02.png<br /> |Grootte= 125px<br /> |Volgnummer= 06<br /> |Omschrijving= Drie-kleuren-led, 'common cathode'<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> Dit type is veel moeilijker verkrijgbaar omdat maar enkele fabrikanten dit type led fabriceren. Daardoor zijn deze typen meestal ook duurder in aanschaf.<br /> <br /> Door bij het ''common cathode''-type op de aansluitingen A1 en de centrale massa-aansluiting K (waarmee beide kathodes verbonden zijn) een spanning aan te sluiten, met de pluspool (+) aan A1 (en A2 is niet aangesloten), straalt de drie-kleuren-led rood licht uit.<br /> <br /> Door op de aansluitingen A2 en de centrale massa-aansluiting (K) een spanning aan te sluiten met de pluspool (+) aan A2 (en A1 is niet aangesloten), straalt de drie-kleuren-led groen licht uit.<br /> <br /> Door op de A1- en de A2 aansluitingen tegelijkertijd een positieve spanning aan te sluiten, gaan beide leds branden, en ontstaat er een mengkleur, en dan straalt de drie-kleuren-led geel (of oranje) licht uit. Bij het 'common cathode'-type is de middelste aansluiting de massa-aansluiting. De anodes worden op een positieve spanning (plus) aangesloten.<br /> <br /> Ook hier moeten voorschakelweerstanden worden gebruikt, aan de anodekanten van de leds.<br /> <br /> De aansluitdraden zijn (af fabriek) verschillend van lengte, om aan te geven welke aansluiting het betreft.<br /> &lt;br clear='all'&gt;<br /> <br /> ==Knipperleds==<br /> Er bestaan ook leds waar behalve de led ook een spanningsregelaar en een astabiele multivibrator is ingebouwd in de behuizing. Door een voedingsspanning van 6-12 V= aan te sluiten zal de led in een ritme van ca 1 sec gaan knipperen.<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Hoe sluit u leds aan<br /> |Linknaam= Hoe sluit u leds aan<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Minimale led voorschakelweerstand berekenen<br /> |Linknaam= Minimale led voorschakelweerstand berekenen<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Cursussen en handleidingen<br /> |Linknaam= Cursus basis-elektronica<br /> |ExtraInfo= (zie: Cursussen).<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe website:<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 365 &lt;!-- densitron --&gt;<br /> |ExtraInfo= Meer gegevens over de golflengte en kleuren van leds.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 366 &lt;!-- ledtuning --&gt;<br /> |ExtraInfo= Gegevens over de golflengte en kleuren van leds.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 367 &lt;!-- oksolar.com --&gt;<br /> |ExtraInfo= Meer gegevens over de golflengte en kleuren van leds.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 368 &lt;!-- respotec --&gt;<br /> |ExtraInfo= Led en SMD-leds met aansluitdraden.<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Beneluxspoor.net:<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 152 &lt;!--stroombron--&gt;<br /> |ExtraInfo= over het gebruik van een stroombron bij leds.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde<br /> }}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Elektronica analoog<br /> |Volgende= Hoe sluit u leds aan<br /> |VorigeMenu= Elektronica analoog<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;77%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;Laatste wijziging: 12 feb 2023 16:14 (UTC)&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|W]]<br /> [[Categorie: Artikel|Wat is een led]]<br /> [[Categorie: Bedrading|W]]<br /> [[Categorie: Elektronica|W]]<br /> [[categorie: Elektronica analoog|W]]<br /> [[Categorie: Led|W]]<br /> [[Categorie: Verlichting|W]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|W]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Elektronica_basis&diff=45736 2023-02-11T17:26:35Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Elektronica<br /> |Volgende= Elektronica analoog<br /> |VorigeMenu= Elektronica<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein|GeenTekst}}<br /> Dit artikel geeft een uitleg over enige passieve en actieve '''elektronica basis'''componenten.<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|'''Waarschuwing:''' er zijn sinds een aantal jaren minderwaardige imitatie-onderdelen op de markt. Dit zijn vervalsingen van de echte halfgeleiders, zoals o.a. 2N3055 en BD679. Kijk dus zeer goed uit waar de onderdelen worden gekocht! Zie ook de links bij [[Elektronica basis#Meer informatie|'Meer informatie']].<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==Passieve componenten==<br /> === De weerstand ===<br /> De waarde van een weerstand wordt aangegeven in ohm, met de Griekse hoofdletter &amp;Omega; (Omega, ''Ωμεγα''). In Europese schema's wordt een rechthoekje gebruikt als symbool om een weerstand aan te geven, in andere schema's als een zig-zag lijntje. Een weerstand heeft geen polariteit, dus het maakt niet uit hoe die wordt aangesloten.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Weerst_symbool01.gif<br /> |Grootte= 40px<br /> |Volgnummer= 1<br /> |Omschrijving= Schemasymbool van een weerstand<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> ==== Typen weerstanden ====<br /> De weerstand bestaat in meerdere typen:<br /> :* De koolfilmweerstand, een keramisch of kunststof staafje waarop een dun laagje kool is aangebracht.<br /> :* De metaalfilmweerstand, idem, waarop een dun laagje metaal is aangebracht.<br /> :* De draadgewonden weerstand. Bij dit type is een stuk weerstanddraad om een kern gewikkeld. De lengte en de diameter van de draad bepalen de weerstandswaarde.<br /> <br /> ==== Weerstandcodering ====<br /> In schema's worden afkortingen voor de waarden gebruikt. Zouden alle weerstandwaarden voluit in het schema worden genoteerd, dan zou het schema onleesbaar worden. De waarden worden aangegeven met een letter; de T van tera (10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;), de G van giga (10&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;), de M van mega (10&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;) en de k van kilo (10&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;).<br /> <br /> Bij waarden van 1000 ohm en hoger gaat het als volgt: 1000 ohm = 1k, 4700 ohm = 4k7, 12000 ohm = 12k, 1000000 ohm = 1M, 3300000 ohm = 3M3 enz.<br /> <br /> Bij waarden onder de 1000 ohm wordt soms een R achter de waarde toegevoegd; zo wordt 56 ohm geschreven als 56R en 720 ohm als 720R.<br /> <br /> Bij waarden onder de 1 ohm wordt het op deze manier aangegeven: er staat een R vóór de waardeaanduiding: R47 = 0,47 ohm.<br /> <br /> Wanneer de letter R tussen de cijfers staat, op de plaats van de decimale komma, dan hebben we te maken met een weerstand met achter de komma een decimale waarde, bijvoorbeeld 1R8 = 1,8 &amp;Omega; (vroeger werd bij de firma Philips de letter E gebruikt in plaats van de R. Een weerstand van 6E8 is dus hetzelfde als 6R8 en heeft dus een waarde van 6,8 &amp;Omega;). <br /> <br /> ==== E-Reeksen ====<br /> Weerstanden zijn ingedeeld in E-Reeksen. Een E-reeks is een vastgelegde, uniforme reeks van waarden. De volgende E-reeksen zijn in de handel: E6, E12, E24, E48, E96 en E192.<br /> <br /> In de E12-reeks (standaard waarden met 10% tolerantie) komen de volgende waarden voor: 10, 12, 15, 18, 22, 27, 33, 39, 47, 56, 68, 82. Tot deze reeks behoren b.v. de waarden 12 ohm, 220 ohm, 33 k&amp;Omega;, 560 k&amp;Omega; enz. De waarden in de E-reeksen zijn zo gekozen dat de weerstandswaarden binnen de tolerantiegrenzen elkaar niet of nauwelijks overlappen, zoals te zien is in tabel 55.<br /> <br /> ===== Grenswaarden van de E12-reeks =====<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:center;&quot;<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;45&quot;| Nominale waarde<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;50&quot;| Minimaal<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;50&quot;| Maximaal<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 10 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 9 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 11 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 12 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 10,8 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 13,2 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 15 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 13,5 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 16,5 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 18 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 16,2 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 19,8<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 22 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 19,8 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 24,2<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 27 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 24,3 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 29,7<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 33 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 29,7 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 36,3<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 39 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 35,1 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 42,9<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 47 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 42,3 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 51,7<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 56 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 50,4 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 61,6<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 68 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 61,2 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 74,8<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 82 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 73,8 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 90,2<br /> |-<br /> |}<br /> {{Tabelonderschrift<br /> |Volgnummer= 2<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> In de E24-reeks (weerstanden met 5% tolerantie) komen de volgende waarden voor: 10, 11, 12, 13, 15, 16, 18, 20, 22, 24, 27, 30, 33, 36, 39, 43, 47, 51, 56, 62, 68, 75, 82, 91. Tot deze reeks behoren b.v. de waarden 11 ohm, 240 ohm, 36k, 510k enz.<br /> <br /> Over de E-reeksen is in de [http://nl.wikipedia.org/wiki/E-reeks WikiPedia] en via [http://www.google.nl Google] uitgebreidere informatie te vinden.<br /> <br /> ==== Kleurcodering ====<br /> Weerstanden (en ook spoelen en condensatoren) zijn voorzien van een gestandaardiseerde code in de vorm van gekleurde ringen.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Weerst_code01.gif<br /> |Grootte= Zeer groot<br /> |Volgnummer= 3<br /> |Omschrijving= Kleurcodering van koolfilmweerstanden<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tabel<br /> }}<br /> Een koolfilmweerstand heeft vier ringen. Met de zilveren of gouden ring aan de rechterzijde (zie tabel 56) kan aan de hand van de kleurcode (van links naar rechts lezend) de waarde gevonden worden:<br /> * een weerstand met de kleuren: bruin-zwart-rood-goud heeft dan de waarde 1 0 &amp;times; 100 = 1000 ohm ofwel 1k, met een tolerantie van 5%.<br /> * een weerstand met de kleuren oranje-wit-geel-rood heeft een waarde van 3 9 &amp;times; 10k = 390k met een tolerantie van 2%<br /> * een weerstand met de kleuren groen-blauw-goud-goud heeft een waarde van 5 6 &amp;times; 0,1 = 5,6 ohm met een tolerantie van 5%. <br /> Soms staan er maar drie ringen op de weerstand, dan heeft deze een tolerantie van 20%.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Weerst_code02.gif<br /> |Grootte= Zeer groot<br /> |Volgnummer= 4<br /> |Omschrijving= Kleurcodering van metaalfilmweerstanden<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tabel<br /> }}<br /> Bij metaalfilmweerstanden staan vijf (en soms zes) ringen op de weerstand.<br /> Met de ringen aan de linkerzijde (zie tabel 54) is aan de hand van de kleurcode de waarde te achterhalen:<br /> * een weerstand hebben met de kleuren bruin-bruin-zwart-rood-goud heeft dan de waarde 1 1 0 &amp;times; 100 = 11k met een tolerantie van 5%<br /> * een weerstand met de kleuren oranje-wit-zwart-rood-rood heeft een waarde van 3 9 0 &amp;times; 100 = 39k met een tolerantie van 2%.<br /> * een weerstand met de kleuren groen-blauw-bruin-blauw-groen heeft een waarde van 5 6 1 &amp;times; 1M = 561 Mega ohm met een tolerantie van 0,5%.<br /> Een eventuele zesde ring geeft de temperatuurcoënt aan. 561 Mega ohm wordt in vaktermen '561 Meg' genoemd. Berekende weerstandswaarden worden altijd afgerond naar de eerstvolgende verkrijgbare hogere E-waarde, zie [[Woorden - T#Tolerantie|Tolerantie]].<br /> <br /> Op het www zijn vele kleurcodecalculators te vinden, bijvoorbeeld [http://www.resistor-calculator.com/ deze].<br /> <br /> ==== De potentiometer ====<br /> De potentiometer of kortweg 'potmeter', is een weerstand die instelbaar of regelbaar is. <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Potmeters-01.gif<br /> |Grootte= 120px<br /> |Volgnummer= 5<br /> |Omschrijving= Schemasymbolen potentiometer<br /> |Maker= Fred Eikelboom&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Potmeter_Conrad440891.jpg<br /> |Bestand2= InstelPotmeter_Conrad430862.jpg<br /> |Grootte= Zeer klein<br /> |Grootte2= Zeer klein <br /> |Volgnummer= 6<br /> |Volgnummer2= 7<br /> |Omschrijving= Potentiometer<br /> |Omschrijving2= Instel-potentiometer<br /> |Bron= Conrad.nl <br /> |Bron2= Conrad.nl&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; <br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> Een potmeter heeft een sleper die over een koolbaan of een draadgewonden weerstand glijdt. Er bestaan draaipotmeters (onderverdeeld in instelbare en continu regelbare typen) en schuifpotmeters.<br /> <br /> Het type met een koolbaan kan geen hoge stroomsterktes verdragen. Doorgaans is 150 tot 200 milliampère het maximum.<br /> <br /> Het draaibare type, de gewone potmeter (zie schemasymbool B midden in tekening 6 en afbeelding 7), heeft een as welke ca. 270 graden draaibaar is en waarop een knop gemonteerd kan worden (zie bijvoorbeeld de volumeregelaar op een audio-versterker). Schuifpotmeters werken hetzelfde als draaipotmeters, alleen is hier de sleper lineair verstelbaar.<br /> <br /> De instelpotmeter (zie schemasymbool A links in de tekening en afbeelding) heeft een gleuf of kruisvormige opening in het centrum, waar een schroevendraaier in past om de potmeter in te kunnen stellen. Dit type treffen we aan op printen en dit type dient bijvoorbeeld voor het instellen van spanningen. De instelpotmeter wordt dan als variabele spanningsdeler toegepast (zie schemasymbool C rechts in de tekening). De spanning op de sleper (het middencontact) kan hiermee op elke gewenste waarde tussen de voedingsspanning en de massa ingesteld worden. Er bestaan ook meerslagsinstelpotmeters welke in b.v. 10 slagen van begin tot eind gedraaid kunnen worden, dit geeft een hogere nauwkeurigheid.<br /> <br /> Bij draai-potmeters maakt men ook nog een onderscheid tussen lineaire of logaritmische typen. Bij het lineaire type wordt dit aangegeven met de letter B op de behuizing. Bij het logaritmische type staat de letter A op de behuizing. Heel vroeger kwamen ook typen voor met ''lin' of ''log'' op de behuizing (zie potentiometer bij [[Elektronica basis#Meer informatie|'Meer informatie']]). <br /> <br /> Er zijn uitvoeringen met pinnen die geschikt zijn voor printmontage en met soldeerogen voor het aansolderen van draden. <br /> &lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;<br /> <br /> ==== De PTC/NTC/LDR ====<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Schemasymbool_ptc.gif<br /> |Bestand2= Schemasymbool_ntc.gif<br /> |Grootte= 50px<br /> |Grootte2= 50px<br /> |Volgnummer = 8<br /> |Volgnummer2= 9<br /> |Omschrijving = Schemasymbool PTC<br /> |Omschrijving2= Schemasymbool NTC<br /> |Maker = Fred Eikelboom<br /> |Maker2= Fred Eikelboom<br /> |Type = Tekening<br /> |Type2= Tekening<br /> }}<br /> De PTC en NTC zijn temperatuurafhankelijke weerstanden. De afkorting staat voor Positieve TemperatuurCoëfficiënt respectievelijk Negatieve TemperatuurCoëfficiënt. Dat wil zeggen dat bij een PTC de weerstand toeneemt bij verwarmen, bij de NTC is dit andersom, hierbij neemt de weerstand juist af. <br /> <br /> Bij een ''Light Dependent Resistor'' (LDR) of lichtgevoelige weerstand is de weerstandswaarde afhankelijk van de hoeveelheid opvallend licht. Hoe meer licht hoe lager de weerstand.<br /> <br /> =====Toepassing=====<br /> De PTC wordt als kortsluitbeveiliging gebruikt in voedingen. Bij kortsluiting zal de stroom door de PTC toenemen waardoor hij warmer wordt en daarmee neemt de weerstand toe, die de kortsluitstroom weer zal doen afnemen. NTC's worden onder andere gebruikt bij temperatuurmetingen.<br /> <br /> Op een analoge modelbaan kan een PTC gebruikt worden om een loc langzaam te laten stoppen en een NTC om hem weer langzaam te laten wegrijden. <br /> <br /> De LDR, belicht door een lampje of led, kan worden gebruikt in een ''opto-coupler'' of lichtsluis om bijvoorbeeld een passerende trein te detecteren.<br /> <br /> ==== De varistor / VDR ====<br /> Een varistor of ''Voltage Dependent Resistor'' (VDR) is een weerstand waarvan de waarde varieert met de spanning over de weerstand. Bij een lage spanning gedraagt de VDR zich als een gewone weerstand. Bij toenemende spanning neemt de weerstandswaarde af. Wordt ook gebruikt als beveiliging tegen te hoge spanningen.<br /> <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Schemasymbool_vdr.gif<br /> |Grootte= 50px<br /> |Volgnummer= 10<br /> |Omschrijving= Schemasymbool VDR<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> ----<br /> <br /> === De condensator ===<br /> Bij condensatoren worden twee hoofdtypen onderscheiden: de gewone condensator, die niet gepolariseerd is (geen plus en min heeft) en de [[#De elektrolytische condensator|elektrolytische Condensator]] ('''elco'''), die wel gepolariseerd is (een plus en min heeft). In schema's wordt een gewone condensator aangegeven zoals afgebeeld in de tekening.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Condensator_symbool01.gif<br /> |Grootte= 50px<br /> |Volgnummer= 11<br /> |Omschrijving= Schemasymbool van een condensator<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Een condensator wordt gebruikt voor verschillende doeleinden, zoals ontstoring (bijv. op de elektromotor van een modellocomotief of -treinstel). Dit type condensator heeft, zoals aangegeven, geen polariteit, in tegenstelling tot de elco. Het maakt dus niets uit hoe dit type condensator wordt aangesloten.<br /> <br /> De waarde van een condensator wordt in farad aangegeven als: nF, pF, &amp;mu;F en F, waarbij 1 &amp;mu;F = 1000nF = 1000000 pf. <br /> 1 &amp;mu;F = 10&lt;sup&gt;-6&lt;/sup&gt;F = microfarad, 1 nF = 10&lt;sup&gt;-9&lt;/sup&gt;F = nanofarad en 1 pF = 10&lt;sup&gt;-12&lt;/sup&gt;F = picofarad. <br /> <br /> De waardeaanduiding op een condensator met kleine waarde bestaat uit een code; bijvoorbeeld u33 = 0,33&amp;mu;F of u1 = 0,1&amp;mu;F. Dus het opgedrukte getal direkt achter de komma zetten en de waarde is bekend. Staan er alleen getallen op de condensator, zoals bij SMD componenten, dan gaat het a.v.;<br /> * het meest rechtse getal is de vermenigvuldigingsfactor (het aantal nullen): 2 = &amp;times; 100, 3 = &amp;times; 1000, 4 = &amp;times; 10000 enz.<br /> * 472 = 47 &amp;times; 100 = 4700 pf = 4,7 nF = 0,0047 &amp;mu;F; <br /> * 223 = 22&amp;times;1000 = 22000 pF = 22 nF = 0,022 &amp;mu;F; <br /> * 473 = 47&amp;times;1000 = 47000 pF = 47 nF = 0,047 &amp;mu;F; <br /> * 102 = 10&amp;times;100 = 1000 pF = 1 nF = 0,001 &amp;mu;F.<br /> <br /> Hier volgt een tabel met een aantal codes:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:right;&quot;<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;40&quot;| Code<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;60&quot;| Picofarad&lt;br /&gt; (pF)<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;60&quot;| Nanofarad&lt;br /&gt; (nF)<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;65&quot;| Microfarad&lt;br /&gt; (&amp;mu;F)<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 102 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1000 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,001<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 152 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 1500 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 1,5 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,0015<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 222 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 2200 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 2,2 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,0022 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 332 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 3300 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 3,3 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,0033 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 472 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|4700 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 4,7 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,0047 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 682 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 6800 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 6,8 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,0068 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 103 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 10000 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 10 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,01 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 153 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 15000 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 15 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,015 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 223 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 22000 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 22 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,022 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 333 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 33000 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 33 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,033 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 473 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 47000 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 47 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,047 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 683 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 68000 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 68 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,068 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 104 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 100000 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 100 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,1 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 154 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 150000 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 150 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,15 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 224 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 220000 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 220 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;|0,22 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 334 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 330000 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 330 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,33 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 474 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 470000 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 470 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 0,47<br /> |-<br /> |}<br /> {{Tabelonderschrift<br /> |Volgnummer= 12<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Achter de cijfers kan een letter staan, deze duidt dan de tolerantie aan.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:center;&quot;<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;50&quot;| Lettercode<br /> !style=&quot;background:#E5E4E2;&quot; width=&quot;65&quot;| Tolerantie<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| B ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| +/- 0,10p<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| C ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| +/- 0,25p<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| D ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| +/- 0,5p<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| E ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 0,5%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| F ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| G ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 2% <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| H ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 3%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| J ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 5%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| K ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 10%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| M ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 20%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| N ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 30%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| P ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| +100%/-0%<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| Z ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| +80/-20%<br /> |}<br /> {{Tabelonderschrift<br /> |Volgnummer= 13<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> === De elektrolytische condensator ===<br /> In Europese schema's wordt een elektrolytische condensator (elco) aangegeven zoals afgebeeld in tekening 14.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Elco_symbool01.gif<br /> |Grootte= 50px<br /> |Volgnummer= 14<br /> |Omschrijving= Schemasymbool van een elco<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> De elektrolytische condensator (deze naam werd ongeveer 50 jaar geleden al afgekort tot '''elco''') is ook een condensator, maar dan een condensator die leverbaar is met een zeer grote elektrische capaciteit, zoals 10000 &amp;mu;F of 33000 &amp;mu;F. Er zijn echter ook elco's leverbaar met kleinere waarden, zoals bijvoorbeeld 0,1 &amp;mu;F of 0,33 &amp;mu;F. De elco heeft een speciale eigenschap, hij is gepolariseerd (ook wel polair genoemd). Dat betekent dat de elco een positieve pool (de plus) en een negatieve pool (de min) heeft.<br /> <br /> De benaming 'elektrolytisch' betekent dat hij gevuld is met een elektroliet, een geleidende vloeistof. De elektroliet vormt de kathode(-) en bevindt zich in een strook papier. Een strook sterk opgeruwd aluminiumfolie met daarop een dun laagje aluminiumoxide vormt de anode(+). De twee stroken samen opgerold vormen de elco. Het oxidelaagje vormt een isolator tussen het aluminium en de electroliet.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Elcoos.GIF<br /> |Grootte= 450px<br /> |Volgnummer= 15<br /> |Omschrijving= Aansluitingen van diverse typen elco's<br /> |Maker= Klaas Zondervan<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Er zijn twee hoofdtypen elco's te onderscheiden:<br /> # De axiale elco, waarbij aan weerszijden van de aluminium behuizing een aansluitdraad zit. Bij de axiale elco is op de behuizing aangegeven wat de plus- of min-aansluiting is (zie rechts op tekening).<br /> # De radiale elco, waarbij beide aansluitdraden aan dezelfde zijde van de behuizing zitten. Bij de radiale elco is door middel van een lengteverschil van de aansluitdraden aangegeven, wat plus en min zijn. De langste draad is hierbij de plus-aansluiting. Meestal is ook op de behuizing met een grijze band aangegeven wat de min-aansluiting is (zie links op tekening). <br /> De waarde van een elco wordt in schema's in farad of microfarad aangegeven: 1 &amp;mu;F = één microfarad. Een elco met een waarde van 1 farad wordt als volgt aangegeven: 1 F ofwel 1.000.000 &amp;mu;F. <br /> <br /> Bij waarden onder de 1 microfarad wordt het op deze manier aangegeven: er staat een &amp;mu;-teken vóór de waardeaanduiding: &amp;mu;47 = 0,47 &amp;mu;F.<br /> <br /> Een elco kan lading (spanning) opslaan (net als een accu) en wordt dan ook vaak voor dat doel gebruikt. De bekendste toepassing is het afvlakken van de gelijkgerichte spanning in voedingen ('afvlakken' betekent hier vermindering van de rimpelspanning) en bij led-verlichting in rijtuigen (led-strips) wordt de elco gebruikt om het knipperen van de leds tegen te gaan, zie [[Maatregelen tegen knipperende verlichting]].<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|Een elco mag nooit verkeerd-om op de voedingsspanning aangesloten worden, dat overleeft de elco niet! Een elco op een wisselspanning (AC) aansluiten heeft hetzelfde effect want hij is dan ook verkeerd-om aangesloten, ook al is dat dan maar de helft van de tijd.<br /> <br /> Let er ook goed op dat de elco's niet in serie worden geschakeld, want dan vermindert de waarde. Dus: parallel = 1000 + 1000 = 2000 &amp;mu;F en in serie wordt het 1/Cx = 1/C1 + 1/C2 = 1/1000 + 1/1000 = 2/1000 = 1/500 ---&gt; Cx = 500 &amp;mu;F!<br /> |-<br /> |}<br /> Pas op voor het kortsluiten van een elco. Bij een elco van 100&amp;mu;F kan er al (heel even) een stroom van 20 A gaan lopen!<br /> <br /> ==== Elco's parallel==== <br /> De capaciteit van een condensator wordt bepaald door het oppervlak van de 'plaat' en de afstand tussen de platen. Wanneer meer elco-capaciteit nodig is, stel 2000 &amp;mu;F i.p.v. 1000 &amp;mu;F, dan kunnen twee elco's van 1000 &amp;mu;F parallel geschakeld worden (plus van elco1 aan plus van elco2 en min van elco1 aan min van elco2). Het totale oppervlak van de 'platen' neemt daarmee toe en de twee elco's samen hebben dan een waarde van 2000 &amp;mu;F. Bij meerdere elco's parallel moeten de waarden bij elkaar opgeteld worden. <br /> <br /> Eén grote elco of meerdere kleinere elco's parallel maakt bij het modelspoor elektrisch gezien niet uit. De totale waarde is altijd de som van alle elco's in parallelschakeling. Het kan, vanwege de beperkte ruimte in een rijtuig, handiger zijn om een aantal kleinere elco's parallel te schakelen omdat deze gemakkelijker weg te werken zijn.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|Een elco mag nooit kortgesloten worden, omdat er dan kortstondig een zeer grote stroom gaat lopen!<br /> <br /> ==== Elco ontladen ====<br /> Het snel ontladen van een elco moet altijd via een weerstand van minimaal 470 ohm, anders wordt door de kortstondige hoge stroom de levensduur van de elco sterk bekort.<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==== De tantaal-elco ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= TantaalElco_Conrad.jpg<br /> |Grootte= 65px<br /> |Volgnummer= 16<br /> |Omschrijving= Tantaal-elco<br /> |Bron= Conrad.nl<br /> |Type= Foto<br /> }}<br /> Bij een tantaal-elco bestaat het diëlektricum (de isolatie) uit tantalium(V)oxide (Ta&lt;Sub&gt;2&lt;/Sub&gt;O&lt;Sub&gt;5&lt;/Sub&gt;). Voordelen van tantaal-elco's zijn:<br /> * ze nemen minder ruimte op de print in beslag (veel kleiner dan een aluminium-elco met dezelfde capaciteit);<br /> * hebben een zeer lage lekstroom;<br /> * er kan een kleinere waarde toegepast worden: 22 &amp;mu;F tantaal komt overeen met een 150 &amp;mu;F aluminium-elco.<br /> Een nadeel is dat ze duurder zijn dan aluminium elco's. <br /> <br /> In schema's wordt hetzelfde symbool toegepast als voor de aluminium-elco. In de onderdelenlijst wordt het echter specifiek aangegeven wanneer er een tantaal-elco moet worden toegepast.<br /> <br /> ==== De supercondensator ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= GoldCaps F-type.png<br /> |Grootte= Zeer klein<br /> |Volgnummer= 17<br /> |Omschrijving= GoldCaps Type F<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Foto<br /> }}<br /> <br /> Een supercondensator is een elco met grote capaciteit en kleine afmetingen. Deze zijn ook bekend onder de naam ''GoldCap'', een merknaam van Panasonic en als ''Supercap'', ''Ultracap'', ''PowerCap'', ''DynaCap'' of ''GreenCap''. <br /> <br /> De supercondensator is een dubbellaags elektrolytische condensator, een ''Electric Double Layer Capacitor'' (ELDC). Ze hebben een maximale werkspanning van 2,3, 2,5, 2,7 3,6, 5,5 en 6,3 volt. Ze hebben een lange laad- en ontlaadtijd, zie o.a. de datasheet van de fabrikant met een grafiek met daarin de spanningen na 1 uur, 100 uur en 200 uur opladen.<br /> <br /> De supercondensator wordt in de modelbouw gebruikt als spanningsbuffer voor locdecoders. Zie ook het artikel '[[GoldCaps]]' bij [[Elektronica basis#Meer informatie|'Meer informatie']].<br /> ----<br /> <br /> === De smoorspoel ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Loc-met-smoorspoelen-Sven01.jpg<br /> |Grootte= 285px<br /> |Volgnummer= 18<br /> |Omschrijving= Smoorspoelen in Roco loc<br /> |Maker= Sven<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> Een smoorspoel heeft een hoge weerstand voor wisselspanning en een lage weerstand voor gelijkspanning. De functie van een smoorspoel is o.a. om hoogfrequente stoorsignalen tegen te houden, zoals bijvoorbeeld in televisies, radio's en mobiele telefoons e.d. Ook worden ze gebruikt voor laagfrequente filtering, zoals bij scheidingsfilters voor luidsprekers.<br /> <br /> In modeltreinen worden smoorspoelen ook toegepast (zie foto). De smoorspoelen reduceren de stroom niet noemenswaardig. Daarvoor is de gelijkstroomweerstand te laag. Ze dienen hier voor het ontstoren van de motor, zodat stoorpulsen die ontstaan door het vonken van de koolborstels (collector), niet naar de buitenwereld doordringen. In de meeste locs zitten dergelijke spoeltjes. Hier worden ze dan per paar toegepast.<br /> <br /> De foto is van de 'klassieke' onstoring, met parallel aan de motoraansluitingen een condensator en twee spoelen tussen de beide motoraansluitingen en de stroomafnemers. De meeste smoorspoelen zijn duidelijk als spoelen herkenbaar, maar op de afbeelding zien ze er uit als weerstanden. Aan de hand van de kleurcode (dezelfde als bij weerstanden) is te zien dat de waarde 100 eenheden is (bruin-zwart-bruin). Die heten hier niet ohm, maar microhenry (&amp;mu;H). De spoelen hebben dus een waarde van 100 &amp;mu;H. Een weestandsmeter zal aangeven dat de weerstand minder is dan 100 ohm, waarschijnlijk zelfs minder dan &amp;eacute;&amp;eacute;n ohm. De smoorspoelen dienen dus samen met de condensator (dat blauwe knobbeltje) voor de ontstoring.<br /> <br /> Bij het aansluiten van een locdecoder op de motor dient de condensator over de koolborstels verwijderd te worden. De condensator zal de hoge frequenties van de PWM motorregeling kortsluiten (doorlaten), waardoor de motorregeling niet goed werkt (en de decoder slecht af te regelen is). De smoorspoelen kunnen aanwezig blijven, tenzij de decoderfabrikant aangeeft dat die ook verwijderd moeten worden.<br /> <br /> Zie ook het artikel 'Stappenplan decoderinbouw' bij [[Elektronica basis#Meer informatie|'Meer informatie']].<br /> ----<br /> <br /> === Het relais ===<br /> Een relais is een door een elektromagneet bediende schakelaar. Het is een eenvoudige en veelgebruikte component in elektrische en elektronische schakelingen. <br /> <br /> Een relais bestaat uit de volgende onderdelen:<br /> * elektromagneet (de spoel met het weekijzer);<br /> * anker;<br /> * schakelcontact en/of omschakelcontact, afhankelijk van het type relais;<br /> * veermechanisme.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Relais-01.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 19<br /> |Type= Tekening<br /> |Omschrijving= Schematische weergave van de onderdelen van een relais<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Een relais heeft minimaal één moedercontact, aangegeven met C, dit is de afkorting van ''Common'' (ofwel gemeenschappelijk) en één schakelcontact, aangegeven met NO, dit is de afkorting van ''Normally Open'' (ofwel in ruststand geopend). De meeste relais zijn voorzien van omschakelcontacten. Bij het verbreekcontact staat dan NC, dit is de afkorting van ''Normally Closed'' (ofwel in rusttoestand gesloten). In afbeeldingen 34 en 35 (zie onder) is weergegeven hoe dit in schema's wordt aangegeven.<br /> <br /> ==== Werking ====<br /> De elektromagneet in het relais bestaat uit een stuk weekijzer (A), het anker, met daaromheen een groot aantal windingen van dun gelakt koperdraad (B), zie tekening 34. De lak om het koperdraad voorkomt dat de windingen onderling kortsluiting maken. Wanneer op de aansluitdraden van de spoel (S) een voldoende hoge spanning wordt gezet, ontstaat in- en om de spoel een magnetisch veld. Dit veld zal het weekijzer in/om de spoel magnetiseren. Door de magnetische trekkracht wordt het anker door de elektromagneet aangetrokken. Zodra er een voldoende hoge spanning aanwezig is over de spoel, zal het relais dus 'aantrekken' (inschakelen of omschakelen afhankelijk van het type relais). Zodra de stuurspanning wegvalt, zal het magnetisch veld wegvallen en het relais in de ruststand terugspringen door het veermechanisme (V). ('Weekijzer' is een oude benaming voor niet gehard ijzer of staal.)<br /> <br /> ==== DC of AC ====<br /> Staat er een = symbool op de spoel, dan is de relaisspoel bedoeld voor gelijkspanning (DC). Staat er een ~ symbool op de spoel, dan is de relaisspoel bedoeld voor wisselspanning (AC).<br /> &lt;u&gt;Gelijkspanningrelais&lt;/u&gt;<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Relais-04.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 20<br /> |Type= Tekening<br /> |Omschrijving= Relais voor gelijkspanning<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Bij een gelijkspanningrelais (zie tekening 32) veroorzaakt de stroom in de kern (het weekijzeren gedeelte waar de spoel omheen gewikkeld is) een (magnetische) noord- en zuidpool. In het weekijzeren anker, waaraan de contacten van de schakelaar bevestigd zijn, ontstaan ook een noord- en zuidpool, zodat het anker wordt aangetrokken door de kern met spoel.<br /> <br /> Het maakt normaliter bij gelijkspanningsrelais niet uit hoe de spoeldraden zijn aangeloten, tenzij er op het relais een + en - aangegeven zijn bij de spoelaansluitingen. Ook wanneer er over de spoel een blusdiode gemonteerd is, moet de plus van de voedingsspanning op die aansluiting gemonteerd worden waar de kathodezijde (de streep) van de diode aangesloten is. Bij twijfel is het raadzaam om de datasheet van de fabrikant te raadplegen.<br /> <br /> ==== Het spoelvermogen ====<br /> Sommige fabrikanten geven in hun datasheet aan welk maximale spoelvermogen het relais kan verdragen. Vaak staat er dan bijvoorbeeld: maximale spoelvermogen 130% van het nominale vermogen. Wanneer dan een relais ontworpen is voor nominaal 12 volt gelijkspanning en de spoelweerstand bijv. 270 &amp;Omega; mag er maximaal 13,7 volt op de spoelaansluitingen staan volgens de onderstaande berekeningen:<br /> * U&lt;Sub&gt;Nom&lt;/Sub&gt; = 12 volt &amp;nbsp; R = 270 ohm<br /> * de opgenomen stroom van de spoel is te berekenen met de formule I = U / R<br /> * de stroomsterkte I = is dan 12 / 270 = 0,04444 ampère, vermenigvuldigd met 1000 om de stroomsterkte in milliampère te krijgen, geeft 44,44 mA.<br /> <br /> Nu de spoelstroom bekend is, is het 'spoelvermogen' (P) te berekenen met de formule P = U x I = 12 X 44,44 = 533 milliwatt ofwel 0,533 watt.<br /> <br /> Nu het vermogen (P) bekend is, is te bepalen wat de maximaal toegestane spoelspanning is. Dat is op twee manieren te doen:<br /> * het nominale vermogen vermenigvuldigd met 1,3 (=130%) geeft 0,533 x 1,3 = 0,693 watt. Vermenigvuldigd met de spoelweerstand (R) geeft dit 0,693 x 270 = 187,11. De wortel hiervan geeft de maximaal toelaatbare spoelspanning: &lt;big&gt;&amp;radic;&lt;/big&gt;187,11 = 13,68. Dus de maximaal toelaatbare spoelspanning is 13,7 volt afgerond.<br /> * We kunnen ook de formule P = U&amp;sup2; / R gebruiken. Wanneer het spoelvermogen P een factor 1,3 zo groot is, betekent dit dat U&amp;sup2; (U&lt;sup&gt;kwadraat&lt;/sup&gt;) ook een factor 1,3 zo groot wordt en dat U dan ook &lt;big&gt;&amp;radic;&lt;/big&gt;1,3 keer zo groot wordt. &lt;big&gt;&amp;radic;&lt;/big&gt;1,3 = 1,14 (afgerond). De maximaal toelaatbare spoelspanning volgt dan uit: 12 &amp;times; 1,14 = 13,68 = 13,7 volt afgerond.<br /> &lt;small&gt;(de berekening van het spoelvermogen is beschikbaar gesteld door Klaas Zondervan)&lt;/small&gt;.<br /> <br /> ==== Het wisselspanningrelais ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Relais-05.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 21<br /> |Type= Tekening<br /> |Omschrijving= Relais voor wisselspanning<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Bij een wisselspanningrelais (zie tekening 21) gebeurt precies hetzelfde. Alleen wisselt hier de polariteit van de spanning 50&amp;times; per seconde (50 herz.). Daardoor trilt het weekijzeren anker 100 keer per seconde, aangezien het zowel op het positieve, als het negatieve deel van de sinus wordt aangetrokken. Bij de polariteitwisseling ontstaat ook even een nuldoorgang van de stroom. Op dat moment is de magnetische aantrekkingskracht even weg en zou het anker meteen weer afvallen. Om dat te voorkomen is een koperen plaatje in de vorm van een gesloten winding (zie fig. A op tekening 21) op de kern aangebracht. Wanneer het magnetisch veld het grootst is, gaat er in dat koper een kortsluitstroom lopen. Die stroom wekt weer een klein magnetisch veld op, dat zijn eigen ontstaan tegenwerkt. Gevolg hiervan is, dat er een beetje stroom loopt door het koperen plaatje bovenaan de kern als de stroom van de spoel door nul gaat. De aantrekkingskracht van de grote spoel is even nul, maar op dat moment is er wel een aantrekkingskracht, die veroorzaakt wordt door de stroom door het koperen plaatje. Hierdoor valt het anker niet af en ontstaat er geen trilling van het anker. Bij een wisselspanningrelais is de kern vaak opgebouwd uit stripjes weekijzer. Dit wordt gedaan om [[Woorden - W#Wervelstroom|wervelstromen]] in de kern te voorkomen.<br /> <br /> ==== Aantrekspanning en houdspanning ====<br /> Een relais heeft een aantrekspanning en een houdspanning. De aantrekspanning is de spanning waarbij het relais volledig aantrekt (of omklapt). Voor het aantrekken van het anker is veel meer elektrische energie nodig dan voor het vasthouden van het anker tegen de kern. Dit komt doordat er een magnetische weerstand van de luchtspleet en de spanning van de trekveer overwonnen moeten worden. De houdspanning, dit is de spanning waarbij het relais nog net niet terugveert en het contact niet verbroken wordt, is lager.<br /> <br /> ==== Aanduidingen op een relais ====<br /> Op een relais wordt vaak aangegeven wat de spoelspanning is, voor welke soort stroom het bedoeld is (AC of DC) en wat het maximaal te schakelen vermogen (spanning &amp;times; stroom) is. Staat er niets aangegeven, dan is aan de hand van het typenummer op het relais bij de fabrikant het datasheet (gegevensblad) te bekijken.<br /> Op het relais staat bijvoorbeeld:<br /> * 12V~1A230V~ of 12VAC1A230V~, dit betekent dat de spoel ontworpen is voor 12 volt wisselspanning (AC) en de contacten maximaal één ampère mogen schakelen bij 230 volt AC.<br /> * 24V=2A230V~ of 24VDC2A230V~, dit betekent dat de spoel ontworpen is voor 24 volt gelijkspanning (DC) en de contacten maximaal twee ampèe mogen schakelen bij 230 volt AC.<br /> <br /> Staat er bij de gegevens '1 &amp;times; om', ('om' is de afkorting van omschakelen) dan betekent dit dat er één contact in het relais zit dat omschakelt. Staat er bij de gegevens '2 &amp;times; om', dan betekent dit dat er twee contacten in het relais zitten die gelijktijdig omschakelen, enz.<br /> <br /> Ook kan, in plaats van de aanduiding '1 &amp;times; om' of '2 &amp;times; om', de Engelse methode gebruikt zijn. Dan geeft de fabrikant met een code aan wat voor soort relais het is, zoals:<br /> :* SPST ''Single Pole Single Throw'' ofwel: één maak- of verbreekcontact<br /> :* DPDT ''Double Pole Double Throw'' ofwel: twee omschakelcontacten<br /> :* 4PST ''Four Pole Single Throw'' ofwel: vier maak- of verbreekcontacten<br /> :* 4PDT ''Four Pole Double Throw'' ofwel: vier omschakelcontacten<br /> Er bestaat nog een andere codering:<br /> :* SPNO ''Single Pole Normally Open'' ofwel: één maakcontact<br /> :* DPNC ''Single Pole Normally Closed'' ofwel: twee verbreekcontacten<br /> :* SPCO ''Single Pole Change Over'' ofwel: &amp;eacute;&amp;eacute;n wisselcontact<br /> :* 4PCO ''Four Pole Change Over'' ofwel: vier wisselcontacten <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|Bij spoelspanningen van 230 volt dient de isolatie van de stuurdraden te voldoen aan de geldende veiligheidseisen en dus een bepaalde voorgeschreven minimale dikte te hebben i.v.m. &lt;u&gt;elektrocutiegevaar&lt;/u&gt;. Ook wanneer met de relaiscontacten 230 volt wisselspanning wordt geschakeld, dienen de aansluitdraden aan bovenstaande eisen te voldoen.<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> ==== Soorten relais ====<br /> Er zijn twee hoofdsoorten relais:<br /> # monostabiel<br /> # bistabiel<br /> <br /> =====Monostabiel relais=====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Relais-02.gif<br /> |Grootte= 300px<br /> |Volgnummer= 22<br /> |Type= Tekening<br /> |Omschrijving= Schemasymbool monostabiel relais 1 x om (fig. A) en 2 x om (fig. B)<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> De standaarduitvoering is een monostabiel relais. Dit is een type relais dat tijdens de bekrachtiging in één stand wordt gehouden, maar zonder bekrachtiging (dus zodra de stuurspanning wegvalt) in de ruststand terugspringt door het veermechanisme.<br /> <br /> ===== Bistabiel relais =====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Relais-03.gif<br /> |Grootte= 375px<br /> |Volgnummer= 23<br /> |Type= Tekening<br /> |Omschrijving= Schemasymbool bistabiel relais 1 x om (fig. A) en 2 x om (fig. B)<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Een bistabiel relais is een relais met twee standen, dat na de bekrachtiging in de geschakelde stand blijft. Daardoor blijven de contacten staan in de stand waarin ze geschakeld worden, ook na het uitschakelen van de stuurspanning. Een bistabiel relais is voorzien van twee spoelen, de 'set'- en de 'reset'-spoel. Het vasthouden van het anker in één van de twee posities kan mechanisch of m.b.v. een kleine permanente magneet geschieden.<br /> <br /> ==== Gebruik ====<br /> Relais worden overal ingezet op die plaatsen waar een hoge stroom geschakeld moet worden. Om de volgende redenen wordt gebruik gemaakt van een relais i.p.v. een schakelaar:<br /> * een hoge stroomsterkte vereist zeer dikke draden van- en naar de schakelaar;<br /> * de hoge elektrische stromen verkorten de levensduur van een gewone schakelaar aanzienlijk;<br /> * een kleine schakelaar kan eenvoudiger ergens geplaatst worden (betere ruimtebenutting);<br /> * beperken van spanningsverliezen door lange bedrading.<br /> <br /> Wanneer een relais wordt gebruikt met lage spoelspanning (12 of 24 volt), dan volstaan dunne draden (0,14 mm&amp;sup2; als stuurbedrading van de lichte enkelpolige schakelaar naar het relais. De dikkere draden lopen van de voeding naar het schakelcontact van het relais en vanaf het het schakelcontact van het relais verder naar de verbruiker (bijv. een wisselspoel).Er kan dus een kleine schakelaar gebruikt worden, bijv. Conrad bestelnr. 701070 - 89, die gemakkelijk ergens in te bouwen of te plaatsen is en die toch een hoge stroomsterkte kan schakelen.<br /> <br /> ==== Vonkblussing ====<br /> Wanneer een relais gebruikt wordt om een trafo in- of uit te schakelen, vonkt het vaak tussen de relaiscontacten, wanneer het relais uitschakelt. In dat geval is de trafo de schuldige. De trafo heeft een spoel en een eigenschap van spoelen is de stroom zo lang mogelijk te laten lopen door het circuit, ook op het moment van uitschakelen, waardoor er tussen de contacten een vonkbrug ontstaat. Bij nieuwe relais die wisselspanning moeten schakelen, wordt daarom vaak een 'blusnetwerkje' gemonteerd over de contacten, zodat deze een langere levensduur hebben. Zo een blusnetwerkje (in het Engels ''snubber'') bestaat uit een weerstand en een condensator, die in serie geschakeld zijn. Dat blusnetwerkje zorgt er voor dat de stroom die door de schakelaar wil, na het uitschakelen omgeleid wordt. Voor de weerstand wordt meestal een waarde van 100 tot 330 &amp;Omega; gebruikt en voor de condensator een waarde van 0,1 &amp;micro;F/400V= of zelfs 0,1 &amp;micro;F/630V=. Af fabriek zijn kant-en-klare vonkblussers leverbaar waarbij de weerstand en de condensator ingegoten zijn in één kleine behuizing. Bij relais die gelijkspanning moeten schakelen wordt vaak een diodenetwerkje gebruikt.<br /> ----<br /> <br /> === Het reed-contact ===<br /> ''Zie het hoofdartikel [[Wat is een reed-contact]]''.<br /> <br /> Ook bij reed-contacten kan vonkblussing toegepast worden. Het blusnetwerkje (0,1 &amp;micro;F/400V= met 100 &amp;Omega; &amp;frac14; Watt in serie) komt over het reed-contact (zie ook 'Meer info').<br /> ----<br /> <br /> ==Actieve componenten==<br /> === De diode ===<br /> De diode, die maar in één richting stroom doorlaat, wordt o.a. gebruikt voor het omzetten van wisselspanning naar gelijkspanning; gelijkrichten. Een diode heeft twee aansluitingen, de anode en de kathode. De stroom loopt van anode naar kathode door de diode. De anode is dus de pluszijde, de kathode de minzijde.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Schemasymbool_diode01.gif<br /> |Bestand2= Diode_kenmerk-01.gif<br /> |Grootte= 50px <br /> |Grootte2= 50px <br /> |Volgnummer= 24<br /> |Volgnummer2= 25<br /> |Omschrijving= Schemasymbool van een diode <br /> |Omschrijving2= De kathode is op de diode aangegeven met een streep (of ring) <br /> |Type= Tekening<br /> |Type2= Tekening<br /> |Maker= Fred Eikelboom &amp;nbsp; &amp;nbsp;<br /> |Maker2= Fred Eikelboom <br /> }}<br /> In tekening 10 staat het schema-symbool van de diode. Het streepje geeft de kathode aan. Ook op de behuizing is een streep afgedrukt. Deze streep geeft eveneens de kathode aan (zie tekening).<br /> <br /> Bij het zelfbouwen van modelspoor-elektronica worden de 1N4148, 1N4007, BYV28-200 of 1N5408 vaak gebruikt. De 1N4148 kan 150 milliampère verwerken bij maximaal 75 volt. De 1N4007 kan maximaal één ampère verwerken bij 1000 volt. De BYV28-200 kan maximaal drie ampère verwerken bij 200 volt en de 1N5408 kan maximaal drie ampère verwerken bij 1000 volt. De BYV28-200 is uitermate geschikt voor detectieschakelingen (vier diodes, in combinatie met een stuk geïsoleerde rails).<br /> <br /> ==== De sperspanning ====<br /> De hierboven vermelde spanningen betreffen de sperspanning van de diode. De sperspanning is de spanning die de diode in tegengestelde richting (dus niet in de doorlaatrichting) kan weerstaan. Wordt de spanning hoger, dan slaat de diode door en is onherstelbaar defect.<br /> <br /> ==== De led ====<br /> ''Zie het hoofdartikel [[Wat is een led]].''<br /> <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Schemasymbool_LED.gif<br /> |Grootte= 50px<br /> |Volgnummer= 26<br /> |Omschrijving= Schemasymbool van de led<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> De ''Light Emitting Diode'' of led is een diode die in doorlaatlichting aangesloten licht uitzendt. De led heeft, net als een gewone diode, twee aansluitingen, de anode (+) en de kathode (-). In de afbeelding is symbool van de led weergegeven. Het streepje geeft de kathode aan. Bij de standaard leds is de kathode (-) de korte aansluiting. Ook zijn er leds die aan de behuizing een plat vlakje hebben. Ook dit geeft de kathode aan. Een led werkt anders dan een gloeilamp en heeft daarom een voorschakelweerstand (serieweerstand) nodig om de stroom door de led te beperken tot een veilige waarde.<br /> <br /> ===== De drempelspanning =====<br /> De vuistregel is ongeveer 2 volt voor (normale) rode, gele, oranje en groene leds en 3 volt voor (warm) witte, blauwe en ''high efficiency'' groene leds. De datasheets geven via Google de juiste waarden. Door het verschil in drempelspanning kunnen geen witte led (3 volt) en rode leds (2 volt) in serie gezet worden. Door beide leds loopt dan dezelfde stroom en dat kon nog wel eens een heel uiteenlopende helderheid opleveren. Sluit dus rode en witte leds altijd via een eigen voorschakelweerstand aan.<br /> <br /> Zie voor het berekenen van de waarde van de voorschakelweerstand (serieweerstand) het artikel [[Minimale led voorschakelweerstand berekenen]].<br /> <br /> ===== De doorlaatrichting =====<br /> Een led wordt altijd in de doorlaatrichting aangesloten. Dus; plus van de voedingsspanning, via een voorschakelweerstand (serieweerstand), aan de anode en de min van de voedingsspanning aan de kathode. Zie ook het artikel [[Hoe sluit u leds aan]].<br /> <br /> ===== De duoled=====<br /> Er bestaan ook tweekleurige leds, dit zijn twee leds met verschillende kleur in één behuizing. De leds kunnen antiparallel geschakeld zijn en de [[Wat is een led#Duoleds|duoled]] heeft dan 2 aansluitdraden, of met een gemeenschappelijke kathode of anode, de duoled heeft dan 3 aansluitingen. Verschillende kleurcombinaties zijn mogelijk.<br /> <br /> ==== De Schottky diode ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Schottky-01.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 27<br /> |Type= Tekening<br /> |Omschrijving= Schottky diode<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> De Schottky diode (genoemd naar de Duitser Walter H. Schottky) kenmerkt zich door een lage doorlaatspanning. Bij de BAT85 is deze spanning zelfs extra laag.<br /> <br /> Dit type is een diode voor snelle schakeltoepassingen, hetgeen betekent dat de hersteltijd zeer kort is. Bij de BAT85 is deze hersteltijd maar vijf nanoseconden, in tegenstelling tot gewone diodes, die een hersteltijd van 100 tot meerdere 100en nanoseconden hebben.<br /> <br /> Bij de BAT85 is de maximale doorlaatstroom 200 milliampère. Piekstroom gedurende minder dan een seconde: 600 milliampère.<br /> Doorlaatspanning bij 1 milliampère: 320 millivolt. Bij &lt;10 milliampère: 400 millivolt. Bij &lt;30 milliampère: 500 millivolt. Bij 100 milliampère: 500 millivolt, tot een max. van 800 millivolt bij 200 milliampère.<br /> <br /> ==== De Zenerdiode ====<br /> Zenerdioden zijn genoemd naar C.M. Zener, een Amerikaanse natuurkundige die het zener-effect ontdekte. De zenerdiode heeft, net als de gewone diode, een kathode en een anode. Op de behuizing zit een ring die de kathodezijde aangeeft. Er bestaan gewone zenerdioden, maar ook zenerdioden die het zgn. ''avalanche'' (Engels) of lawine-effect hebben. Bij de laatste typen neemt de inwendige weerstand plotseling sterk af van enkele tientallen mega-ohm tot ongeveer 100 &amp;omega; wanneer ze in geleiding komen (c.q. doorslaan).<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Zener_symbool01.gif<br /> |Bestand2= Zener_symbool02.gif<br /> |Grootte= 40px <br /> |Grootte2= 40px <br /> |Volgnummer= 28<br /> |Volgnummer2= 29<br /> |Omschrijving= Schemasymbool zenerdiode <br /> |Omschrijving2= 2e Schemasymbool zenerdiode <br /> |Type= Tekening<br /> |Type2= Tekening<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Maker2= Fred Eikelboom <br /> }}<br /> De zenerdiode wordt normaliter aangesloten in sperrichting. Er bestaan echter ook zenerdiodes voor lage spanningen (lager dan twee volt), die in doorlaatrichting aangesloten dienen te worden. Zodra de aangelegde spanning boven de doorslagspanning (zenerspanning) komt, gaat de zenerdiode geleiden waarbij de spanning over de zenerdiode dan redelijk constant blift.<br /> <br /> Er moet in serie met de zenerdiode altijd een weerstand worden aangesloten (meestal aan de kathodezijde), om er voor te zorgen dat de maximale doorlaatstroom niet overschreden wordt. Voor een goede werking van de zenerdiode is een minimumstroom benodigd, 5 tot 10 mA geeft goede resultaten. Zenerdiodes zijn niet bruikbaar bij wisselspanning.<br /> <br /> Met twee- of meer tegengesteld geschakelde zenerdiodes kan bijv. de motorsnelheid niet worden gereduceerd, daar een zenerdiode in tegengestelde stroomrichting als gewone diode werkt, zal er dus bij twee antiparellel staande zenerdiodes (van bijv. 12 volt) in beide richtingen nooit meer dan 0,6 volt over de zenerdiodes komen te staan. Zenerdiodes zijn dus alleen toepasbaar bij gelijkstroomtoepassingen. <br /> <br /> Als in een bruggelijkrichter twee dioden vervangen worden door twee zenerdioden dan zal de uitgangsspanning gestabiliseerd worden.<br /> ----<br /> <br /> ==== De bruggelijkrichter (brugcel) ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Gelijkrichter02.gif<br /> |Grootte= 180px<br /> |Volgnummer= 30<br /> |Omschrijving= Bruggelijkrichters<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Netspanning-01.gif<br /> |Grootte= 150px<br /> |Volgnummer= 31<br /> |Omschrijving= De sinusvormige golf van de netspanning<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> <br /> Een bruggelijkrichter of Graetzschakeling dient om een wisselspanning in een gelijkspanning om te zetten. De wisselspanning van het lichtnet heeft een frequentie van 50 herz (Hz), ofwel 50 perioden per seconde. In de tekening is de sinusvorm van de netspanning weergegeven.<br /> <br /> Er bestaan drie basisschakelingen, zie tekening:<br /> # de enkelfasige/enkelzijdige met één diode (zie fig. 1), frequentie op de uitgang = 50 herz.<br /> # de dubbelfasige/dubbelzijdige met twee diodes en een middenaftakking op de trafo (zie fig. 2), frequentie op de uitgang = 100 herz. <br /> # de dubbelfasige/dubbelzijdige met een bruggelijkrichter (zie fig. 3), frequentie op de uitgang = 100 herz.<br /> <br /> In dit voorbeeld is een trafo met gebruikt secundair een spanning van 12 volt. De dioden in fig. 1 en fig. 2 (zie afbeelding) moeten minstens een [[Elektronica basis#Diode|sperspanning]] hebben van twee &amp;times; de topwaarde van de wisselspanning.<br /> <br /> De bruggelijkrichter bestaat uit vier dioden in een behuizing, de brugcel (zie links op de tekening) of uit vier losse dioden die in brug geschakeld zijn (zie rechts op tekening 01). Dit is de Graetzschakeling, genoemd naar de uitvinder ervan, Leo Graetz.<br /> <br /> Achter de gelijkrichter hebben we een pulserende gelijkspanning, daarom wordt een elco geplaatst (met grote capaciteit) om de rimpelspanning te verminderen. De onbelaste spanning achter de elco is 1,414 &amp;times; de wisselspanning die op de ingang van de gelijkrichter staat, minus de drempelspanning over twee diodes (1,4 volt). Dus bij een ingangsspanning van 12 volt wisselspanning staat er op de elco een spanning van: (12 &amp;times; 1,414) - 1,4 = 15,56 volt.<br /> <br /> In figuur 2 (zie tekening) geleidt afwisselend diode A of B. In figuur 3 (zie tekening 03) geleiden afwisselend de diodeparen A en A' of B en B'. Aan de rechterzijde van tekening 03 is de vorm van de uitgangsspanning weergegeven.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Gelijkrichter-01.gif<br /> |Grootte= 350px<br /> |Volgnummer= 32<br /> |Omschrijving= Gelijkrichtschakelingen<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> In tekening 33 ter verduidelijking van de werking nogmaals de schakeling uit de figuur hierboven. Tijdens de positieve fase van de netspanning geleidt diode A (zie fig. 1A) en tijdens de negatieve fase van de netspanning geleidt diode B (zie fig. 1B). Daar de netfrequentie 50 herz. is en tijdens de negatieve én positive fase van de netspanning een diode in geleiding is, staat op de uitgang (+) een pulserende gelijkspanning met een frequentie van 100 herz.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Gelijkrichter-05.gif<br /> |Bestand2= Gelijkrichter-06.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein <br /> |Grootte2= Zeer Klein <br /> |Volgnummer= 33 <br /> |Volgnummer2= 34<br /> |Omschrijving= De werking van de schakeling met twee diodes &amp;nbsp; &amp;nbsp; <br /> |Omschrijving2= De werking van de schakeling met vier diodes <br /> |Type= Tekening<br /> |Type2= Tekening<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Maker2= Fred Eikelboom&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; <br /> }}<br /> In de tekening ter verduidelijking van de werking nogmaals de schakeling uit figuur 3 hierboven (zie tekening). Tijdens de positieve fase van de netspanning geleiden de diodes A en A' (zie fig. 2A). Tijdens de negatieve fase van de netspanning geleiden diodes B en B' (zie fig. 2B). Daar de netfrequentie 50 Herz. is en er bij zowel de negatieve als de positieve fase van de netspanning twee diodes geleiden, staat op de uitgang (+) een pulserende gelijkspanning met een frequentie van 100 Herz.<br /> <br /> =====Codering=====<br /> Op een brugcel staat een code: de B van ''bridge'' (brug), dan de maximale spanning: bijv. 40 volt, daarna de C van ''Current'' (stroom) in milliampère en daarachter de maximaal toelaatbare continu-stroom, in dit geval 2200 milliampère oftewel 2,2 Ampère (zie tekening 01). In tekening 06 is een bruggelijkrichter weergegeven met een maximale spanning van 40 volt en een maximale stroom van 5000 milliampère ofwel vijf ampère. <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Gelijkrichter03.gif<br /> |Grootte= 150px<br /> |Volgnummer= 35<br /> |Omschrijving= Brugcel (bruggelijkrichter)<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Er zijn ook typen waarop achter de C twee waarden aangegeven staan: bijv. C3300/2200. Het eerste getal is de maximaal toelaatbare continu-stroom, wanneer de brugcel op een voldoende groot koelelement gemonteerd is én er koelpasta tussen de brugcel en het koelelement aangebracht is. Het tweede getal (achter de schuine streep) is de maximaal toelaatbare stroom, wanneer de brugcel vrij opgesteld is, dus zonder aanvullende koelingsmaatregelen.<br /> <br /> &lt;u&gt;Afvlakking van de uitgangsspanning&lt;/u&gt;<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Afvlakking-01.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 36<br /> |Omschrijving= Afvlakking van de rimpel m.b.v. een elco<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Achter de gelijkrichter (dus op + en -) is een pulserende gelijkspanning (rimpelspanning genoemd) aanwezig en daar is de meeste apparatuur niet voor ontworpen. Die apparatuur verwacht een behoorlijk afgevlakte spanning (gelijkspanning, met zo klein mogelijke rimpel). Daarom wordt over de plus en min van de gelijkrichter een elco met grote capaciteit geplaatst (zie tekening 07) om de rimpelspanning te verminderen c.q. af te vlakken. De uitgangsspanning noemt men daarom afgevlakte gelijkspanning. De waarde van de elco (aantal &amp;mu;F) is afhankelijk van de grootte van de uitgangsstroom.<br /> <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Rimpelspanning-01.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 37<br /> |Omschrijving= Slecht afgevlakte spanning met grote rimpel<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Bij enkelzijdige gelijkrichting met één diode zal op de buffer-elco een grote rimpel staan. De uitgangsspanning bevat dan een rimpel die veel te groot is om gevoelige apparatuur te kunnen voeden (zie tekening 08). We kunnen deze rimpel nog wel verkleinen door een aantal zeer grote elco's parallel te schakelen, maar vanwege de ruimte die dit inneemt (en de kosten) gebruikt men voor het merendeel voedingen met bruggelijkrichter.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Rimpelspanning-02.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 38<br /> |Omschrijving= Afgevlakte spanning met kleine rimpel<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Bij dubbelzijdige gelijkrichting (d.m.v. een bruggelijkrichter) zal op de buffer-elco een veel kleinere rimpel staan, omdat de frequentie van het aantal pulsen nu verdubbeld is (zie tekening 09).<br /> ----<br /> <br /> === De OpAmp ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= OpampUA741-01.gif<br /> |Grootte= 300px<br /> |Volgnummer= 39<br /> |Omschrijving= OpAmp (''Operational Amplifier'')<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Een [[Woorden - O#OpAmp|OpAmp]] (Operational Amplifier) zoals bijv. de ua741 (zie tekening 39) heeft een inverterende ingang (in het schema aangeduid met een minteken) en een niet-inverterende ingang (in het schema aangeduid met een plusteken, zie tekening 40). De OpAmp heeft de eigenschap dat hij het verschil tussen de spanningen op zijn ingangs-pinnen als uitgangsspanning zal willen geven (de uitgangsspanning kan uiteraard echter niet hoger dan de voedingsspanning worden). De spanning op de inverterende ingang, zal ge&amp;iuml;nverteerd naar buiten gebracht worden.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= OpampUA741-02.gif<br /> |Grootte= 135px<br /> |Volgnummer= 40<br /> |Omschrijving= Offset-instelling<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Schema<br /> }}<br /> Om de uitgangsspanning precies op nul volt af te kunnen regelen, wanneer de beide ingangen op gelijk potentiaal staan, zijn de [[Woorden - O#Offset|offset]]-ingangen aanwezig. Door middel van een offset is de uitgang precies op nul in te stellen (zie schema). Een bekende OpAmp is de &amp;mu;A741. <br /> <br /> Zie [http://www.datasheetcatalog.com datasheetcatalog.com] of op [http://www.alldatasheet.com alldatasheet.com] voor de specificaties. Er zijn typen voor max. 18 volt en voor max. 22 volt! <br /> ----<br /> <br /> === De optocoupler ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= OptoCoupler.gif<br /> |Grootte= 270px<br /> |Volgnummer= 41<br /> |Omschrijving= OptoCouplers voor DC en AC ingangsspanningen<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> De optocoupler dient o.a. om twee circuits elektrisch te scheiden zodat er geen galvanische koppeling tussen beiden is. Wordt bijvoorbeeld gebruikt om een gedeelte van schakeling waarop netspanning aanwezig is, van het laagspannings gedeelte te scheiden. Door hier gebruik te maken van een optocoupler zijn signalen veilig over te dragen van het ene naar het andere circuit.<br /> <br /> Bij de modelbaan wordt de optocoupler vaak gebruikt om de elektronica (zoals bijv. S88-printen en wisselaansturings-printen) van de digitale railspanning gescheiden te houden. Veelgebruikte optocouplers zijn hier de ILQ620, LTV814, LTV844 en PC 814. Dit zijn AC optocouplers, bedoeld voor wisselspanning op de ingang. De PC817 is een vaak toegepaste DC optocoupler, bedoeld voor gelijkspanning op de ingang.<br /> <br /> Een optocoupler kan ook gebruikt worden als lichtsluis om passerende treinen te detecteren. Om ongewenste effecten van omgevingslicht te beperken worden infrarood leds gebruikt.<br /> ----<br /> <br /> === De spanningsregelaar ===<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Stab_IC7805.gif<br /> |Bestand2= Stab_IC-LM317.gif<br /> |Grootte= 100px<br /> |Grootte2= 120px<br /> |Volgnummer= 42<br /> |Volgnummer2= 43<br /> |Omschrijving= 7805 <br /> |Omschrijving2= LM317 <br /> |Type= Tekening<br /> |Type2= Tekening<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Maker2= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Een spanningsregelaar kan een vaste of een instelbare uitgangsspanning hebben. Bekende typen zijn de 78xx-serie voor positieve uitgangsspanning en de 79xx-serie voor negatieve uitgangsspanning. (op de plaats van de xx staat de spanning afgedrukt). Deze spanningsregelaars kunnen doorgaans een stroom van 1 of 1,5 ampère. verwerken (mits we zorgen voor afdoende koeling).<br /> <br /> De 78xx en 79xx-series zijn verkrijgbaar in de standaard-spanningen 5, 8, 10, 12, 15, 18, 20 en 24 volt (zie afbeelding 38). Wanneer de gewenste uitgangspanning in de 78xx-serie niet voorkomt, kunnen we gebruikmaken van de LM317. Deze heeft een uitgangspanning die instelbaar is tussen 1,2 en 37 volt (zie afbeelding 39).<br /> <br /> De standaard spanningsregelaar moet altijd een ingangspanning (dit is de spanning over de buffer-elco) krijgen die minimaal drie volt hoger is dan de gewenste uitgangsspanning. Het gaat bij deze minimale spanning om de voedingspanning minus rimpel (zie voor nadere info: [[Elektronica basis#Voedingsberekeningen|'Voedingsberekeningen']]). Dit is noodzakelijk voor het goed kunnen regelen van de uitgangsspanning. Ook is er een maximum gesteld aan de ingangsspanning.<br /> <br /> Het is wel raadzaam om geen al te hoge spanning op de ingang te zetten, daar er dan behoorlijke warmteverliezen optreden, waardoor een grotere koelplaat of koelvin gebruikt moet worden. Het beste is een 2,5 tot 5 volt hogere spanning dan de uitgangsspanning. Het is dus altijd noodzakelijk om in de datasheet van de fabrikant te kijken wat de hoogte van de betreffende spanningen mag/moet zijn.<br /> <br /> Voorbeelden:<br /> * Bij de &amp;mu;A7812 zijn de aanbevolen waarden: minimaal 14,5 volt en maximaal 30 volt op de ingang.<br /> * Bij de LM7812 zijn de aanbevolen waarden: minimaal 14,5 volt en maximaal 27 volt op de ingang.<br /> * Bij de LM317 mag het verschil tussen ingangsspanning en uitgangsspanning niet meer dan 40 volt bedragen. Ook hier is het best ongeveer 2,5 tot 5 volt boven de gewenste uitgangsspanning te kiezen.<br /> <br /> Er zijn ook twee-ampère (78Sxx) en drie-ampère typen (78Txx). Voor een stroom lager dan 100 mA is de 78Lxx bruikbaar. Zie voor aansluitgegevens afbeelding 05 in het artikel [[Sluitseinen of sluitverlichting]]. <br /> <br /> ==== Het ''Low Drop'' type ====<br /> De ''Low Drop''-typen hebben een lage spanningsval over de in- en uitgang. Bij dit type moet op de ingang minimaal 1 volt (bij de KA78R12) tot 1,5 volt (bij de LT1086-12) meer staan (aanwezig zijn), dan de uitgangsspanning.<br /> <br /> Voorbeelden:<br /> * Bij de LT1086-12 zijn de aanbevolen waarden: minimaal 13,5 volt en maximaal 25 volt op de ingang.<br /> * Bij de KA78R12 zijn de aanbevolen waarden: minimaal 13 volt en maximaal 29 volt op de ingang.<br /> <br /> Bij hogere stroom wordt het twee-ampère ''Low Drop''-type (KA278Rxx) of het drie-ampère ''Low Drop''-type (KIA378Rxx) gebruikt.<br /> <br /> Hier het bassisschema voor de stabilisatieschakeling:<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Basis_Stabvoeding.gif<br /> |Grootte= Normaal<br /> |Volgnummer= 44<br /> |Omschrijving= Basisschema<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Component C&lt;sub&gt;a&lt;/sub&gt; is de afvlakelco. V&lt;sub&gt;in&lt;/sub&gt; is de spanning vanaf de afvlakelco na de gelijkrichter. C&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; dient geplaatst te worden indien de afstand tussen de buffer-elco en het IC meer dan vijf cm is. Deze dient ter onderdrukking van oscillatieverschijnselen. C&lt;sub&gt;o&lt;/sub&gt; dient ter verbetering van de stabilisatie-eigenschappen bij snel wisselende belastingen en dient zo dicht mogelijk bij het IC geplaatst te worden.<br /> <br /> Veel fabrikanten raden aan om voor C&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; en C&lt;sub&gt;o&lt;/sub&gt; [[Elektronica basis#Tantaal-elco|tantaalelco's]] te gebruiken. De minimale waarde van C&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; en C&lt;sub&gt;o&lt;/sub&gt; staat meestal vermeld in de datasheet van de fabrikant. Zoniet, dan voor C&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; een 10&amp;mu;F Tantaal of een 22&amp;mu;F Aluminium-elco en voor C&lt;sub&gt;o&lt;/sub&gt; 47&amp;mu;F Tantaal of een 100&amp;mu;F Aluminium-elco gebruiken. De waarde van de afvlak-elco (C&lt;sub&gt;a&lt;/sub&gt;) achter de gelijkrichter is te [[Elektronica basis#Voedingsberekeningen|berekenen]].<br /> <br /> Het verdient ten zeerste aanbeveling om tussen ingang en uitgang van het IC een diode op te nemen (zie schema 43). Deze diode zorgt er voor dat, wanneer de spanning op de ingang wegvalt, er geen stroom (vanuit een elco groter dan 1000 &amp;mu;F in tegengestelde richting door het regel-IC (de regelaar) gaat lopen, want dan bestaat de grote kans dat de regeltransistor in het IC doorslaat of beschadigd raakt.<br /> ----<br /> <br /> === De transistor === <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Transistor-01.gif<br /> |Grootte= 300px<br /> |Volgnummer= 45<br /> |Omschrijving= Transistor<br /> |Maker= Fred Eikelboom&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Transistoren_Conrad.jpg<br /> |Grootte= 300px<br /> |Volgnummer= 46<br /> |Omschrijving= Diverse transistoren<br /> |Bron= Conrad.nl<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> De benaming 'transistor' is een samentrekking van 'TRANSfer' en 'varISTOR' of ''transresistance''. Veel electronici gebruiken de afkorting 'tor'.<br /> <br /> In 1947 werd de bruikbare transistor ontwikkeld door de heren Shockley, Bardeen en Brittain tijdens experimenten met het materiaal germanium, op basis van werk van anderen al vanaf 1923. Vóór die tijd gebruikte men al twee lagen germanium voor het maken van diodes. De eerste transistor bestond uit drie lagen germanium en had ongeveer de afmetingen van een golfbal. Tegenwoordig wordt voor transistoren silicium gebruikt in plaats van germanium. Een geleidende germaniumtransistor heeft een iets lagere spanningsval (0,5 V) dan een siliciumtransistor (0,7 V). <br /> <br /> Er bestaan twee hoofdsoorten transistoren, genoemd naar de opbouw van de lagen germanium, respectievelijk PNP (positief, negatief, positief) en NPN (negatief, positief, negatief). Een transistor heeft een collector, een basis en een emitter, respectievelijk aangegeven met C, B en E.<br /> <br /> Bij een NPN transistor is de aansluiting: Vcc (voedingsspanning)- belasting - NPN-tor - massa (nul) (zie fig.1 en fig.2 hieronder)<br /> <br /> Bij een PNP-tor is de aansluiting: Vcc - PNP-tor - belasting - massa (zie fig.3 en fig.4 hieronder).<br /> <br /> ([http://en.wikipedia.org/wiki/Vcc Vcc] is een term die veelvuldig in schema's wordt gebruikt en betekent 'positieve voedingsspanning').<br /> <br /> De NPN-transistor is iets gemakkelijker te produceren en is daarom goedkoper. De NPN-transistor wordt daarom het meest gebruikt. <br /> &lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Transistor-02a.gif<br /> |Grootte= 450px<br /> |Volgnummer= 47<br /> |Omschrijving= Schakelprincipe van een transistor<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Schema<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> In fig.1 en fig.2 in het schema zijn de spanningsniveau's bij een NPN-transistor aangegeven. Met de ingang (basis) aan de massa (-), dan spert T1 en ligt de uitgang op bijna hetzelfde niveau als de voedingsspanning (fig.1). Met de basis aan de voedingspanning (+), dan geleidt T1 en ligt de uitgang aan massa (fig.2).<br /> <br /> In fig.3 en fig.4 in schema 47 zijn de spanningsniveau's bij een PNP-transistor aangegeven. Met de basis aan de voedingspanning, spert T2 en ligt de uitgang op bijna hetzelfde niveau als de massa (fig.3). Met de basis aan de massa, dan geleidt T2 en ligt de uitgang op bijna hetzelfde niveau als de voedingspanning (fig.4).<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| Onderdelenlijst<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| T1 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| BC547<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| T2 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| BC557 <br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| R1 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 4k7<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| R2 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 47k<br /> |}<br /> Het schakelprincipe in afbeelding 47 wordt veel gebruikt bij het schakelen van leds en relais.&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Transistor-03.gif<br /> |Grootte= Zeer Groot<br /> |Volgnummer= 48<br /> |Omschrijving= Schakelgedrag van een transistor<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Schema<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= SMD-Transistor_Conrad.jpg<br /> |Grootte= 95px<br /> |Volgnummer= 49<br /> |Omschrijving= Transistor in SMD-uitvoering<br /> |Bron= Conrad.nl<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> &lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;<br /> Bij een NPN-transistor (zie fig.1 en fig.2 in schema 45) met de basis aan een negatieve spanning spert de transistor en zijn de leds gedoofd (fig.1). Met de basis aan een positieve spanning geleidt de transistor en branden de leds (fig.2.)<br /> <br /> Bij een PNP-transistor (zie fig.3 en fig.4 in schema 45) met de basis aan een positieve spanning spert de transistor en zijn de leds gedoofd (fig.3). Met de basis aan een negatieve spanning geleidt de transistor en branden de leds (fig.4).<br /> <br /> Om ruimte te besparen op de print, is in plaats van de normale versie ook de SMD-uitvoering toepassen, zie afbeelding 46.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;<br /> ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| Onderdelenlijst<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| T1 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| BC547<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| T2 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| BC557 <br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| R1 ||style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 10k<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| R2 ||style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 1k2<br /> |}<br /> {{Tabelonderschrift<br /> |Volgnummer= 47<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> &lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;<br /> ----<br /> <br /> ==== De Darlingtontransistor ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Darlington-PNP-01.gif<br /> |Grootte= 155px<br /> |Volgnummer= 48<br /> |Omschrijving= Darlingtontransistor<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Een darlingtontransistor of kortweg 'darlington', is een schakeling van twee in cascade gekoppelde transistoren in één behuizing. Deze dubbele transistorconfiguratie werd in 1953 bedacht door de Amerikaanse elektrotechnicus Sidney Darlington. De stroomversterkingsfactor (hfe) van een darlington-transistor is bij benadering het product van de stroomversterkingsfactoren van de twee afzonderlijke transistoren, zodat een darlington een zeer grote stroomversterkingsfactor heeft. Er zijn darlingtons met en zonder ingebouwde weerstanden. Ook zijn er darlingtons met en zonder ingebouwde beveiligingsdiode. In afbeelding 50A is het inwendige schema van een BD 678 (PNP-type) weergegeven, met weerstanden en beveiligingsdiode. In afbeelding 50B is het schemasymbool van de darlington (PNP-type) weergegeven. <br /> ----<br /> <br /> === De JFET ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= JFET-01.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 49<br /> |Omschrijving= JFET (''Junction Field Effect Transistor'')<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> De benamig JFET staat voor ''Junction Field Effect Transistor'', in het Nederlands: Verbindings Veld Effect Transistor ('Verbinding' slaat op het feit dat de gate intern metallisch met de ''source/drain'' van de transistor verbonden is). Het is een unipolaire transistor met drie aansluitingen: de ''source'' (S), de ''drain'' (D) en de ''gate'' (G). De stroom loopt van ''drain'' naar ''source''. De JFET wordt o.a. in hoogfrequent apparatuur toegepast. De JFET noemt men unipolair, (in tegenstelling tot een gewone transistor, die bipolair is) omdat slechts één soort ladingsdrager (gaten of elektronen) deelneemt aan de stroom tussen ''source'' en ''drain''. De spanning op de ''gate'' zorgt voor het sturen van de stroom van ''source'' naar ''drain''. De JFET is spanninggestuurd, in tegenstelling tot een gewone transistor, die stroomgestuurd is. Bij een JFET loopt dus geen stroom van betekenis door de ''gate'', zoals door de basis van een transistor. Pas op! Omdat de ''gate'' hoogohmig is, is een JFET gevoelig voor elektrostatische lading.<br /> <br /> === De MOSFET ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= MOSFET-01.gif<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 50<br /> |Omschrijving= MOSFET (''Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor'')<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> De benamig MOSFET staat voor ''Metal Oxide Semiconductor Field Effect Transistor''. Het is een unipolaire transistor, met drie aansluitingen: de source (S), de drain (D) en de gate (G). De stroom loopt van Drain naar Source. De MOSFET wordt o.a. in decoders toegepast. De MOSFET noemt men unipolair, (in tegenstelling tot een gewone transistor, die bipolair is) omdat slechts &amp;eacute;&amp;eacute;n soort ladingsdrager (gaten of elektronen) deelneemt aan de stroom tussen source en drain. De spanning op de gate zorgt voor het sturen van de stroom van source naar drain. De MOSFET is namelijk spanninggestuurd, in tegenstelling tot een gewone transistor, die stroomgestuurd is. Een ander verschil met een gewone transistor is, dat er bij een MOSFET geen stroom van betekenis door de gate loopt, zoals door de basis van een transistor.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|Pas op! Een MOSFET is gevoelig voor elektrostatische lading. Gebruik een geaard polsbandje bij het omgaan met dit onderdeel.<br /> |-<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> == Voedingsberekeningen ==<br /> Bij een zelfbouwvoeding moeten een aantal berekeningen gemaakt worden. Hieronder is één-en-ander uitgelegd voor een voeding met daarin een spanningsregelaar &amp;mu;A7812. <br /> <br /> De voeding moet 1 A kunnen leveren. Vuistregel voor de rimpelspanning is max. 3 V. Er wordt een bruggelijkrichter gebruikt, dus de frequentie van de gelijkgerichte spanning is 100 herz. Eén periode duurt dus 0,01 sec. Met deze gegevens is de grootte van de buffer-elco te berekenen. Dat kan met de volgende formule:<br /> <br /> C = I / (T &amp;times; U&lt;sub&gt;rimpel&lt;/sub&gt;). C is de gezochte waarde van de elco, I = 1 (ampére), T = 100 (herz), U&lt;sub&gt;rimpel&lt;/sub&gt; = 3 (volt).<br /> <br /> De formule wordt dan: C = 1 / (100 &amp;times; 3) ofwel C = 1 / 300 = 0,00333 farad. C is dus 3333 &amp;mu;F. Standaardwaarde = 3300 &amp;mu;F.<br /> <br /> Voor de spanningsstabilisatie moet rekening worden gehouden met het laagste punt van de rimpelspanning. In het Fairchild Datasheet staat:<br /> # ''The input voltage must remain typically 2,0 volt above the output voltage even during the low point on the input ripple voltage''.<br /> # ''C&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; is required if regulator is located an appreciable distance from power supply filter''.<br /> # ''C&lt;sub&gt;o&lt;/sub&gt; improves stability and transient response.'' '&lt;br /&gt;<br /> <br /> Het laagste punt van de rimpelspanning (zie lijn B in de grafiek) moet dus ten allen tijde hoger liggen, dan de door de fabrikant aangegeven minimum ingangsspanning. Dan zalde stabilisator ten allen tijde een voldoende hoge ingangsspanning krijgenen stabiel werken. <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Golfvorm-01.gif<br /> |Grootte= Zeer Groot<br /> |Volgnummer= 51<br /> |Omschrijving= Rimpelspanning<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> In de grafiek is de vorm van de spanning over de buffer-elco aangegeven. Bij A is de top-top spanning aangegeven. Aan de grafiek is te zien dat hier een rimpelspanning van drie volt aanwezig is. Het gaat er nu om dat de spanning aan de onderzijde van de rimpel (aangegeven met de oranje lijn bij B) voldoende hoog is.<br /> <br /> Voor de &amp;mu;A7812 geeft de fabrikant een minimumspanning op van 14,5 volt. De rimpelspanning bedraagt 3 volt. De voedingspanning (Top-Top) op de ingang van de &amp;mu;A7812 moet dan minimaal 14,5 + 3 = 17,5 volt bedragen.<br /> <br /> De secundaire spanning van de trafo is nu te berekenen. De vereiste minimumspanning op de elco is 17,5 volt. Daar komt de drempelspanning over twee diodes (1,4 volt) bij: 17,5 + 1,4 = 18,9 volt. Deze waarde vermenigvuldigd met 0,7 om de effective uitgangsspanning van de trafo te krijgen geeft 18,9 &amp;times; 0,7 = 13,23 volt. Deze waarde wordt verhoogd met 10% om netspanningsvariaties op te kunnen vangen. We spanning wordt dan 14,55 volt.<br /> <br /> De uitgangstroom moet 1 A bedragen. Kies dan een trafo die 1,5 A kan leveren; een standaard trafo met 15 V secundair en 1,5 A. <br /> <br /> De werkspanning van de toegepaste elco volgt uit;<br /> U&lt;sub&gt;werkspanning&lt;/sub&gt; = U&lt;sub&gt;brug&lt;/sub&gt; x 2 ofwel U&lt;sub&gt;werkspanning&lt;/sub&gt; = 18,9 &amp;times; 2 = 37,8 volt. De eerstvolgende standaardwaarde die in de handel is 50 volt.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Basis_Stabvoeding.gif<br /> |Grootte= Normaal<br /> |Volgnummer= 52<br /> |Omschrijving= Basisschema<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Wanneer de afvlakelco (zie C&lt;sub&gt;a&lt;/sub&gt; in schema 50) zich op meer dan 10 cm afstand van de &amp;mu;A7812 bevindt, moet volgens advies van de fabrikant -''C&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt; is required if regulator is located an appreciable distance from power Supply filter''- een tantaalelco (C&lt;sub&gt;i&lt;/sub&gt;) van 10&amp;mu;F in de onmiddelijke nabijheid van de &amp;mu;A7812 gemonteerd worden.<br /> <br /> ===De koeling===<br /> Het vermogen (U) dat het IC moet opnemen komt uit de formule U&lt;Sub&gt;in&lt;/Sub&gt; - U&lt;Sub&gt;uit&lt;/Sub&gt; &amp;times; I&lt;Sub&gt;max&lt;/Sub&gt;<br /> <br /> U&lt;Sub&gt;in&lt;/Sub&gt; = 19 volt. &amp;nbsp; U&lt;Sub&gt;uit&lt;/Sub&gt; = 12 volt. &amp;nbsp; I&lt;Sub&gt;max&lt;/Sub&gt; = 1 ampère. Het IC moet dus (19 - 12) &amp;times; 1 = 7 watt opnemen.<br /> <br /> Nu moet berekend worden of er een koelplaat noodzakelijk is. Dat kan met de formule: P&lt;Sub&gt;t&lt;/Sub&gt; = (T&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt;-T&lt;Sub&gt;a&lt;/Sub&gt;) / R&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt;-a<br /> * P&lt;Sub&gt;t&lt;/Sub&gt; is het maximaal te dissiperen vermogen van het IC, zonder koelplaat<br /> * T&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt; is de maximaal toegestane chiptemperatuur volgens de datasheet, meestal 150&amp;deg;C<br /> * T&lt;Sub&gt;a&lt;/Sub&gt; is de omgevingstemperatuur (deze stellen we op 40&amp;deg;C)<br /> * R&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt;-a is de thermische weerstand van de chip naar de omgeving (in het geval van een &amp;mu;A7812 in TO220-behuizing is deze 55&amp;deg;C/W)&lt;br /&gt;<br /> Dit geeft dan: P&lt;Sub&gt;t&lt;/Sub&gt; = (150-40) / 55 ofwel P&lt;Sub&gt;t&lt;/Sub&gt; = 2 watt.<br /> <br /> Hierboven is berekend dat het te dissiperen vermogen 7 watt is en het IC zonder koelplaat maar 2 watt kan verwerken. Het IC moet dus gekoeld worden. Er moet nu berekend worden wat de thermische weerstand van de koelplaat moet zijn.<br /> De thermische weerstand (R&lt;Sub&gt;hs&lt;/Sub&gt;-a) voor de koelplaat wordt berekend met de formule: R&lt;Sub&gt;hs&lt;/Sub&gt;-a = (T&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt; - T&lt;Sub&gt;a&lt;/Sub&gt; / P&lt;Sub&gt;t&lt;/Sub&gt;) - (R&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt;-c) - (R&lt;Sub&gt;c&lt;/Sub&gt;-hs), waarin<br /> * T&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt; is de maximaal toegestane chiptemperatuur volgens de datasheet, meestal 150&amp;deg;C<br /> * T&lt;Sub&gt;a&lt;/Sub&gt; is de omgevingstemperatuur (40&amp;deg;C)<br /> * P&lt;Sub&gt;t&lt;/Sub&gt; is het maximaal te dissiperen vermogen, in dit geval 7 watt<br /> * R&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt;-c is de thermische weerstand van de chip naar de behuizing (in het geval van een &amp;mu;A7812 in TO220-behuizing is deze 6)<br /> * R&lt;Sub&gt;c&lt;/Sub&gt;-hs is de thermische weerstand tussen IC en koelplaat, meestal zo rond de 0,5&amp;deg;C/W<br /> <br /> Met deze waarden in de formule geeft dit: R&lt;Sub&gt;hs&lt;/Sub&gt;-a = (150 - 40)/ 7 - 6 - 0,5 ofwel 110 / 7 - 6,5 ofwel 15,71 - 6,5 = 9,2&amp;deg;C/W<br /> <br /> Als de max. chiptemperatuur wordt verlaagd naar 125&amp;deg;C gebeurt het volgende:<br /> * T&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt; is de maximaal toegestane chiptemperatuur volgens de datasheet, meestal 125&amp;deg;<br /> * T&lt;Sub&gt;a&lt;/Sub&gt; is de omgevingstemperatuur (40&amp;deg;C)<br /> * P&lt;Sub&gt;t&lt;/Sub&gt; is het maximaal te dissiperen vermogen, in dit geval 7 watt<br /> * R&lt;Sub&gt;j&lt;/Sub&gt;-c is de thermische weerstand van de chip naar de behuizing (in het geval van een &amp;mu;A7812 in TO220-behuizing is deze 3)<br /> * R&lt;Sub&gt;c&lt;/Sub&gt;-hs is de thermische weerstand tussen IC en koelplaat, meestal zo rond de 0,5&amp;deg;C/W<br /> <br /> Met deze waarden in de formule geeft dit: R&lt;Sub&gt;hs&lt;/Sub&gt;-a = (120 - 40)/ 7 - 3 - 0,5 ofwel 80 / 7 - 3,5 ofwel 11,42 - 3,5 = 7,9&amp;deg;C/W<br /> ----<br /> <br /> == Toleranties ==<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|&amp;Eacute;&amp;eacute;n van de zaken die bij elektronica in de gaten gehouden moeten worden, is de zogenaamde tolerantie bij de componenten. Hieronder wordt verstaan dat de waarde van een bepaalde component, bijvoorbeeld de [[Elektronica basis#weerstand|weerstand]], niet altijd is wat die moet zijn. Bedenk, dat het hier meestal gaat om onderdelen die in massa geproduceerd worden, vaak geheel machinaal, zoals weerstanden. De tolerantie wordt, normaal gesproken, op het onderdeel weergegeven.<br /> <br /> Bij een tolerantie van bijvoorbeeld 10% bij een weerstand van 50 ohm betekent dat bij een spanning van 5 volt de stroomsterkte door de weerstand tussen 90 en 110 milliampère kan zijn, een verschil van 20%! Meestal zal dat niet erg zijn, maar bij gevoelige componenten, zoals leds en transistoren, kan dat het 'overlijden' van de component betekenen.<br /> |-<br /> |}<br /> Dit is de reden dat bij het berekeningen van weerstandswaarden altijd afrond wordt op de eerstvolgende hogere waarde. <br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Wat is een led<br /> |Linknaam= Aanvullende informatie over de led<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Cursussen en handleidingen<br /> |Linknaam= Cursus basis-elektronica (zie Cursussen)<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= GoldCaps<br /> |Linknaam= Informatie over de GoldCap<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Stappenplan decoderinbouw <br /> |Linknaam= Stappenplan decoderinbouw <br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Wat is een reed-contact<br /> |Linknaam= Wat is een reed-contact<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Wisselaansturing met relais <br /> |Linknaam= Wisselaansturing met relais<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Beneluxspoor.net:<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 18<br /> |ExtraInfo= over spanningsregelaars/elco's.<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe websites:<br /> }}<br /> {{Link Conrad-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 29 &lt;!-- conrad tracking link --&gt;<br /> |ExtraInfo= Onderdelen.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 439 &lt;!-- circ --&gt;<br /> |ExtraInfo= over imitatie halfgeleiders.<br /> }}<br /> {{Link Elna-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 1<br /> |ExtraInfo= Informatie over verschillende types PowerCaps (Goldcaps). (pdf, 20Mb, dus lange laadtijd!)<br /> }}<br /> {{Link Elna-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 2<br /> |ExtraInfo= Technische informatie over PowerCaps (Goldcaps). (pdf)<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 24<br /> |ExtraInfo= Aanvullende info over relais. <br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 1<br /> |ExtraInfo= Meer over de condensator. (Component)<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 2<br /> |ExtraInfo= Meer over de diode. (Component)<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 3<br /> |ExtraInfo= Meer over de elco. (Component)<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 4<br /> |ExtraInfo= Meer over de E-reeks.<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 5<br /> |ExtraInfo= Meer over de gelijkrichter.<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 6<br /> |ExtraInfo= Meer over de Goldcap (Duits). (Component)<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 7<br /> |ExtraInfo= Meer over millihenry.<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 8<br /> |ExtraInfo= Meer over de potentiometer. (Component) <br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 9<br /> |ExtraInfo= Meer over relais. <br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 52<br /> |ExtraInfo= Meer over vonkblussing (snubber).<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 10<br /> |ExtraInfo= Meer over de weerstand. (Component) <br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 11<br /> |ExtraInfo= Meer over de Zenerdiode. (Component)<br /> }}<br /> {{Link Panasonic-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 1<br /> |ExtraInfo= Informatie over verschillende types Goldcaps. (pdf)<br /> }}<br /> {{Link Panasonic-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 2<br /> |ExtraInfo= Technische informatie over verschillende types Goldcaps. (pdf)<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 438 &lt;!--sound.whsites.net--&gt;<br /> |ExtraInfo= Meer over imitatie-halfgeleiders. <br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Elektronica<br /> |Volgende= Elektronica analoog<br /> |VorigeMenu= Elektronica<br /> }}{| width=&quot;100%&quot;<br /> |- valign=&quot;top&quot;<br /> ! scope=&quot;row&quot; width=&quot;77%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;Laatste wijziging: 4 juni 2020 15:02&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> [[Categorie: Alles|E]]<br /> [[Categorie: Artikel|Elektronica Basis]]<br /> [[Categorie: Bedrading|E]]<br /> [[Categorie: Elektronica|E]]<br /> [[Categorie: Elektronica analoog|E]]<br /> [[Categorie: Hoofdstuk Encyclopedie|E]]<br /> [[Categorie: Led|E]]<br /> [[Categorie: S88|E]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|E]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Elco&diff=45735 2023-02-11T16:43:25Z

<p>Martin Hilvers: Verwijst door naar Elektronica basis#De elektrolytische condensator</p> <hr /> <div>#DOORVERWIJZING [[Elektronica basis#De elektrolytische condensator]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Hulpstuk_voor_het_uitsolderen_van_een_elco&diff=45734 2023-02-11T16:39:04Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Tweekleurig draad zelf maken<br /> |Volgende= Schuimplaatsnijder<br /> |VorigeMenu= Constructieve Tips<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> Dit artikel beschrijft hoe een '''hulpstuk voor het uitsolderen van een elco''' gemaakt kan worden. Wanneer een defecte [[Elektronica basis#De elektrolytische condensator|elco]] van een print verwijderd moet worden en losknippen niet kan, is het onhandig dat er met een soldeerbout maar één pin tegelijkertijd verwarmd kan worden, de andere pin blijft koud, het lossolderen van de elco lukt niet. Ook met een tinzuiger (soldeerzuigpomp) in combinatie met een soldeerbout blijft het lastig.<br /> <br /> Om snel een elco te kunnen verwijderen moet een soldeerbout twee stiften hebben op de juiste afstand. Die is waarschijnlijk net beschikbaar, als die al bestaat...<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Los-solderen.gif<br /> |Grootte= Normaal<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Het uitsoldeerhulpstuk<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> <br /> ==== Het maken van het hulpstuk ====<br /> Wanneer een stuk massief rond messing op de juiste breedte gemaakt wordt, zodat dit net tussen beide pinnen past (zie fig. 2), zal het, wanneer het blokje voldoende heet is, beter lukken. Dus een passend désoldeerhulpje gemaakt van een staafje rondmessing. Daarna een holte (zie fig. 4) gemaakt aan één zijde.<br /> <br /> Daarna de print, met de soldeerzijde naar boven gericht, plat op een paar blokjes hout gelegd zodat de handen vrij zijn. Vervolgens het staafje heetgestookt in de gasvlam van het gasstel en daarna het staafje aan één zijde vertind (aan de zijde met de uitholling).<br /> <br /> Wanneer nu een elco losgesoldeerd moet worden, het staafje heet stoken in de gasvlam van het gasstel en wanneer het staafje heet genoeg is, met een tang het staafje op de juiste plaats tussen de pinnen van de elco drukken (zie fig. 2 en 3) en met de andere hand lichtjes aan de elco trekken. De elco is in no-time van de print verwijderd. Daarna, met een passend boortje in de Dremel, de gaatjes waarin de pinnen van de elco gezeten hebben, even schoongemaakt. Dit kan ook door een heel klein boortje met de hand in het gaatje te draaien. (Eventueel kan ook het soldeer verhit worden en de punt van een satéprikker in het gaatje. Na afkoelen is het gaatje dan ook vrij van soldeertin). Vervolgens de nieuwe elco geplaatst en vastgesoldeerd.<br /> <br /> In de loop der tijd kunnen op bovenvermelde wijze nog een stuk of wat van die staafjes gemaakt worden, maar dan met andere diameters, voor een paar andere elektronica-reparatie-klusjes.<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> <br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Bedrading aan spoorstaaf solderen<br /> |Linknaam= Bedrading aan spoorstaaf solderen<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Het solderen<br /> |Linknaam= Solderen<br /> |ExtraInfo= Basis-informatie<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Het solderen<br /> |Linknaam= Het solderen<br /> |ExtraInfo= Handleiding<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Veilig werken<br /> |Linknaam= Veilig werken<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Tweekleurig draad zelf maken<br /> |Volgende= Schuimplaatsnijder<br /> |VorigeMenu= Constructieve Tips<br /> }}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|H]]<br /> [[Categorie: Artikel|Hulpstuk voor het uitsolderen van een elco]]<br /> [[Categorie: Praktijk|H]]<br /> [[Categorie: Technieken|H]]<br /> [[Categorie: Tips en Truuks|H]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|H]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Hulpstuk_voor_het_uitsolderen_van_een_elco&diff=45733 2023-02-11T15:41:15Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Tweekleurig draad zelf maken<br /> |Volgende= Schuimplaatsnijder<br /> |VorigeMenu= Constructieve Tips<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> Dit artikel beschrijft hoe een '''hulpstuk voor het uitsolderen van een elco''' gemaakt kan worden. Wanneer een defecte [[elco]] van een print verwijderd moet worden en losknippen niet kan, is het onhandig dat er met een soldeerbout maar één pin tegelijkertijd verwarmd kan worden, de andere pin blijft koud, het lossolderen van de elco lukt niet. Ook met een tinzuiger (soldeerzuigpomp) in combinatie met een soldeerbout blijft het lastig.<br /> <br /> Om snel een elco te kunnen verwijderen moet een soldeerbout twee stiften hebben op de juiste afstand. Die is waarschijnlijk net beschikbaar, als die al bestaat...<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Los-solderen.gif<br /> |Grootte= Normaal<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Het uitsoldeerhulpstuk<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> <br /> ==== Het maken van het hulpstuk ====<br /> Wanneer een stuk massief rond messing op de juiste breedte gemaakt wordt, zodat dit net tussen beide pinnen past (zie fig. 2), zal het, wanneer het blokje voldoende heet is, beter lukken. Dus een passend désoldeerhulpje gemaakt van een staafje rondmessing. Daarna een holte (zie fig. 4) gemaakt aan één zijde.<br /> <br /> Daarna de print, met de soldeerzijde naar boven gericht, plat op een paar blokjes hout gelegd zodat de handen vrij zijn. Vervolgens het staafje heetgestookt in de gasvlam van het gasstel en daarna het staafje aan één zijde vertind (aan de zijde met de uitholling).<br /> <br /> Wanneer nu een elco losgesoldeerd moet worden, het staafje heet stoken in de gasvlam van het gasstel en wanneer het staafje heet genoeg is, met een tang het staafje op de juiste plaats tussen de pinnen van de elco drukken (zie fig. 2 en 3) en met de andere hand lichtjes aan de elco trekken. De elco is in no-time van de print verwijderd. Daarna, met een passend boortje in de Dremel, de gaatjes waarin de pinnen van de elco gezeten hebben, even schoongemaakt. Dit kan ook door een heel klein boortje met de hand in het gaatje te draaien. (Eventueel kan ook het soldeer verhit worden en de punt van een satéprikker in het gaatje. Na afkoelen is het gaatje dan ook vrij van soldeertin). Vervolgens de nieuwe elco geplaatst en vastgesoldeerd.<br /> <br /> In de loop der tijd kunnen op bovenvermelde wijze nog een stuk of wat van die staafjes gemaakt worden, maar dan met andere diameters, voor een paar andere elektronica-reparatie-klusjes.<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> <br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Bedrading aan spoorstaaf solderen<br /> |Linknaam= Bedrading aan spoorstaaf solderen<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Het solderen<br /> |Linknaam= Solderen<br /> |ExtraInfo= Basis-informatie<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Het solderen<br /> |Linknaam= Het solderen<br /> |ExtraInfo= Handleiding<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Veilig werken<br /> |Linknaam= Veilig werken<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Tweekleurig draad zelf maken<br /> |Volgende= Schuimplaatsnijder<br /> |VorigeMenu= Constructieve Tips<br /> }}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|H]]<br /> [[Categorie: Artikel|Hulpstuk voor het uitsolderen van een elco]]<br /> [[Categorie: Praktijk|H]]<br /> [[Categorie: Technieken|H]]<br /> [[Categorie: Tips en Truuks|H]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|H]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Schuimplaatsnijder&diff=45732 2023-02-11T14:08:38Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Hulpstuk voor het uitsolderen van een elco<br /> |Volgende= Decals<br /> |VorigeMenu= Constructieve Tips<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> Piepschuim (Styropor, polystyreen, XPS, ''Roofmate'', &quot;blauwschuim&quot;) kan worden gebruikt voor de ondergrond van een modelbaan. Dit artikel geeft aan hoe op eenvoudige wijze een '''schuimplaatsnijder''' kan worden gemaakt van een figuurzaagbeugel.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Piepschuimsnijder_01.PNG<br /> |Grootte= 550px<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Figuurzaag als snijder<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> Monteer aan de figuurzaagbeugel (zie tekening 01) een stuk ''Ritro'' (= merknaam) -weerstanddraad van bijvoorbeeld 10 Ohm per meter. Zorg er wel voor dat één uiteinde van de weerstanddraad geïsoleerd is van het metaal van de zaagbeugel. Voor die isolatie dient een hittebestendig materiaal gebruikt te worden, omdat de weerstanddraad behoorlijk heet kan worden. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld een stukje isolatiekous uit een afgedankt koffiezetapparaat. Daarin zit om de aansluitdraden van het warmhoudplaatje vaak prima geschikt isolatiekous. Het stukje isolatiemateriaal mag niet te stug zijn, omdat de weerstanddraad goed stevig in de klem van de figuurzaagbeugel gemonteerd moet worden. De aansluiting van de rode draad heeft is hier met een kabelschoen en een zelftapper aan de onderzijde van de beugel gemaakt. Die rode draad kan vanzelfsprekend ook aan de bovenzijde van de beugel, aan de zaagklem bevestigd worden.<br /> <br /> === Schuimplaat in plakken snijden ===<br /> Om (grotere) stukken schuim in plakken te kunnen snijden, is een horizontaal gespannen stuk weerstanddraad en een vlakke tafel (of werkbank) nodig. Zie tekening 02 voor een voorbeeld.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Piepschuimsnijder_02.PNG<br /> |Grootte= 650px<br /> |Volgnummer= 02<br /> |Omschrijving= Snijdconstructie op een tafel (of werkbank) om plakken schuim mee te 'zagen'<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Aan de zijkanten van het tafelblad zijn twee stukken panlat gemonteerd. De stukken panlat worden met stukken draadeind (diameter 6 mm) en een aantal moeren en ringen aan de tafelpoten bevestigd. Dit is noodzakelijk omdat de weerstanddraad een behoorlijke trekkracht uitoefent op de stukken panlat. In de stukken panlat zijn op de gewenste hoogte gaten geboord, waardoor een schroefoog gestoken wordt. Aan één zijde van de weerstanddraad wordt een spiraalveer gemonteerd om de weerstanddraad onder (trek-)spanning te houden, de weerstanddraad wordt langer bij verhitting. Met behulp van een vleugelmoer is de trekspanning van het weerstanddraad in de ruststand in te stellen. Wanneer een stroom van voldoende sterkte door de weerstanddraad loopt en het schuim langzaam naar voren wordt bewogen, kan op deze wijze prachtig dunnere plakken schuim worden gemaakt. Mocht het schuim op sommige plekken weer aan elkaar smelten, ga dan met een gekarteld mes tussen de beide helften door.<br /> <br /> === De stroomvoorziening ===<br /> Om de weerstanddraad voldoende te verhitten, moet een vrij zware voeding worden gebruikt, die de vereiste stroom (meerdere ampères) kan leveren. Het mooist is dan een regelbare stroombron. De sterkte kan dan geheel naar wens worden ingesteld.<br /> <br /> Een andere mogelijkheid is om van een autoaccu gebruik te maken. De stroomsterkte kunnen we instellen door één of meerdere autolampen te gebruiken. Wanneer één autolamp van 12 Volt/45 Watt niet voldoende stroom doorlaat voor het voldoende verhitten van de weerstanddraad, kunnen eenvoudig meerdere lampen parallel worden geschakeld. Ook kan een lamp van 45 Watt parallel worden geschakeld aan een lamp van 21 Watt, of 5 Watt, om zodoende de vereiste stroomsterkte in te stellen.<br /> <br /> Advies: neem, voordat met het 'grotere werk' wordt gestart, eerst een klein stukje schuim om te experimenteren met de vereiste stroomsterkte.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|'''De weerstanddraad wordt gloeiend heet. Draag beschermende handschoenen!'''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|'''Bij het snijden van het schuimmateriaal ontstaan giftige dampen!!&lt;br /&gt;Zorg voor voldoende ventilatie of bewerk het materiaal in de buitenlucht.'''<br /> |-<br /> |}<br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Het gereedschap van de modelspoorder<br /> |Linknaam= Het gereedschap van de modelspoorder<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Het gereedschap van de gevorderde modelspoorder<br /> |Linknaam= Het gereedschap van de gevorderde modelspoorder<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Veilig werken<br /> |Linknaam= Veilig werken<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Hulpstuk voor het uitsolderen van een elco<br /> |Volgende= Decals<br /> |VorigeMenu= Constructieve Tips<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;80%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;&lt;small&gt;Laatste wijziging: 11 feb 2023 15:33 (CEST)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|S]]<br /> [[Categorie: Artikel|Schuimplaatsnijder]]<br /> [[Categorie: Gereedschappen|S]]<br /> [[Categorie: Praktijk|S]]<br /> [[Categorie: Spoorwegbouw|S]]<br /> [[Categorie: Technieken|S]]<br /> [[Categorie: Tips en Truuks|S]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|S]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Tweekleurig_draad_zelf_maken&diff=45731 2023-02-11T13:48:21Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= De Trukendoos<br /> |Volgende= Hulpstuk voor het uitsolderen van een elco<br /> |VorigeMenu= Constructieve Tips<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> Bij het bedraden van de modelbaan komt het wel eens voor dat er eigenlijk te weinig verschillende kleuren draad beschikbaar zijn. Voor de aansluitingen van bijv. de functie-aansluitingen Aux1, Aux2, Aux3 etc. in een loc, is het namelijk ideaal om tweekleurig draad te gebruiken. Ook voor de bedrading onder de treintafel is het ideaal om de bedrading tijdens de montage goed te kunnen onderscheiden. Dit artikel geeft aan hoe '''tweekleurig draad zelf te maken'''. <br /> <br /> ==== De procedure ====<br /> De truuk is heel simpel: met behulp van een bankschroef en een boormachine de draad torderen en daarna in de lengterichting een streep op de draad zetten. Daarna de draad ontspannen en klaar. Neem een stuk soepel en dun (ongeveer 0,14 mm &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;t) wit- of geel draad van twee meter lengte. Klem één zijde vast in een bankschroef die op de vloer staat. Dan aan het andere einde van de draad een stukje mantel afstrippen (twee cm is voldoende), om te zien hoe de draad gevlochten is. De draairichting van de boormachine moet zo dadelijk tegengesteld zijn aan de vlechtrichting van de koperkern. Dus, wanneer de kern linksom gevlochten is, moet de draad rechtsom getordeerd worden.<br /> <br /> Neem een (accu-)boormachine die twee kanten op kan draaien. Klem het vrije uiteinde van de draad in de kop van de boormachine. Leg de boormachine neer, houd de draad onder lichte spanning en laat de boormachine langzaam draaien en tel het aantal omwentelingen (daarbij is een licht gekleurd stickertje of stukje tape op de boorkop wel handig). Stop de boor na 40 tot 50 omwentelingen maar houd de draad nog steeds onder trekspanning.<br /> <br /> Zet dan een zwarte viltstift op de draad en houd een vinger onder de draad (voor tegendruk). Trek dan in de lengterichting één streep over de draad. Houd daarna de draad weer onder lichte spanning en laat de boormachine langzaam 43 tot 53 omwentelingen de andere richting op draaien om de tordering van de draad ongedaan te maken.<br /> <br /> Daarna de draad uit de boormachine halen en onder lichte spanning houden en op de vloer leggen. Laat nu de draad voorzichtig los en haal de draad uit de bankschroef.<br /> <br /> In principe zouden ook twee strepen op de draad gezet kunnen worden. Eén aan de bovenkant en één aan de onderkant (wacht dan wel tot de inkt aan de ene zijde goed droog is).<br /> <br /> ==== Het resultaat ====<br /> Wat is er nu gemaakt? Een gekleurde draad waarop in spiraalvorm een markering in een contrasterende kleur zit. Ideaal draad voor het bedraden van bijv. functie-aansluitingen. Omdat de streep spiraalvormig om de draad zit, is altijd te zien welke draad het is. Zou de draad niet getordeerd zijn op genoemde wijze, dan zal de streep maar aan één kant zitten en dan zou het risico kunnen bestaan dat de streep net aan die zijde zit, die niet te zien is, dan loopt bestaat weer het risico dat toch de verkeerde draad wordt aangesloten.<br /> <br /> Wanneer deze procedure één keer gevolgd is, is er altijd een stuk tweekleurig draad beschikbaar. <br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Veilig werken<br /> |Linknaam= Veilig werken<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= De Trukendoos<br /> |Volgende= Hulpstuk voor het uitsolderen van een elco<br /> |VorigeMenu= Constructieve Tips<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;80%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;&lt;small&gt;Laatste wijziging: 11 feb 2023 14:21 (UTC)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|T]]<br /> [[Categorie: Artikel|Tweekleurig draad zelf maken]]<br /> [[Categorie: Bedrading|T]]<br /> [[Categorie: Decoder|T]]<br /> [[Categorie: Praktijk|T]]<br /> [[Categorie: Technieken|T]]<br /> [[Categorie: Tips en Truuks|T]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|T]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Constructieve_tips&diff=45730 2023-02-11T13:34:43Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Chemicaliën en modelspoor<br /> |Volgende= Afstandbussen<br /> |VorigeMenu= Methoden, technieken en materialen<br /> |Auteur=<br /> }}<br /> <br /> ====== Maak een keuze: ======<br /> :*[[Afstandbussen]]<br /> :*[[Bedrading aan spoorstaaf solderen]]<br /> :*[[Geluiddemping en ballasten]]<br /> :*[[Zoemer om kortsluiting bij het bedraden te voorkomen]]<br /> :*[[Bevestiging van de rails en demping van contactgeluid]]<br /> :*[[Ontkoppelrails voor zelfbouw]]<br /> :*[[De Trukendoos]]<br /> :*[[Tweekleurig draad zelf maken]]<br /> :*[[Hulpstuk voor het uitsolderen van een elco]]<br /> :*[[Schuimplaatsnijder]]<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Chemicali&amp;euml;n en modelspoor<br /> |Volgende= Afstandbussen<br /> |VorigeMenu= Methoden, technieken en materialen<br /> }}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|C]]<br /> [[Categorie: Menu|C]]<br /> [[Categorie: Redactie]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Hulpstuk_voor_het_uitsolderen_van_een_elco&diff=45728 2023-02-11T13:33:03Z

<p>Martin Hilvers: Martin Hilvers heeft pagina Hulpstuk voor het uitsolderen van een Elco hernoemd naar Hulpstuk voor het uitsolderen van een elco</p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Tweekleurig draad zelf maken<br /> |Volgende= Schuimplaatsnijder<br /> |VorigeMenu= Constructieve Tips<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> === Hulpstuk voor het uitsolderen van een elco ===<br /> Wanneer u een defecte elco van de print wilt verwijderen, zit u met het probleem dat u met de soldeerbout maar &amp;eacute;&amp;eacute;n pin tegelijkertijd kunt verwarmen. De andere pin blijft koud. Dus het loskrijgen van de elco lukt niet. Ook wanneer u met een tinzuiger (soldeerzuigpomp) in combinatie met een soldeerbout de zaak los wilt maken, zit u veel te lang te hannesen.<br /> <br /> Om snel een elco te kunnen verwijderen moeten we dus eigenlijk een soldeerbout hebben die twee stiften op de juiste afstand heeft. Die heeft u waarschijnlijk niet, en of ze ergens verkrijgbaar zijn, is helaas niet bekend.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Los-solderen.gif<br /> |Grootte= Normaal<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Het uitsoldeerhulpstuk<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> <br /> ==== Het maken van het hulpstuk ====<br /> Dus...., eens even diep nagedacht. Wanneer we een stuk massief rond messing op de juiste breedte maken, zodat dit net tussen beide pinnen past (zie fig. 2), zal het, wanneer het blokje voldoende heet is, vast wel beter lukken. Dus een passend d&amp;eacute;-soldeerhulpje gemaakt van een staafje rondmessing. Daarna een holte (zie fig. 4) gemaakt aan &amp;eacute;&amp;eacute;n zijde.<br /> <br /> Daarna de print, met de soldeerzijde naar boven gericht, plat op een paar blokjes hout gelegd zodat de handen vrij zijn. Vervolgens het staafje heetgestookt in de gasvlam van het gasstel, en daarna het staafje aan &amp;eacute;&amp;eacute;n zijde vertind (aan de zijde met de uitholling).<br /> <br /> Wanneer nu een elco uitgesoldeerd moet worden, het staafje heet stoken in de gasvlam van het gasstel, en wanneer het staafje heet genoeg is, met een tang het staafje op de juiste plaats tussen de pinnen van de elco drukken (zie fig. 2 en 3), en met de andere hand lichtjes aan de elco trekken. Eureka! Dat gaat prima. De elco is in no-time van de print verwijderd. Daarna, met een passend boortje in de Dremel, de gaatjes waarin de pinnen van de elco gezeten hebben, even schoongemaakt. Heeft u geen Dremel, dat kunt u ook een heel klein boortje met de hand in het gaatje draaien. <br /> (mocht u geen boortje bij de hand hebben, dan kunt u ook het soldeer verhitten en de punt van een sat&amp;eacute;prikker in het gaatje drukken. Na afkoelen is het gaatje dan ook mooi vrij van soldeertin).<br /> Vervolgens de nieuwe elco geplaatst en vastgesoldeerd. Problem solved.<br /> <br /> In de loop der tijd kunnen op bovenvermelde wijze nog een stuk of wat van die staafjes gemaakt worden, maar dan met andere diameters, voor een paar andere elektronica-reparatie-klusjes.<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Bedrading aan spoorstaaf solderen<br /> |Linknaam= Bedrading aan spoorstaaf solderen<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Het solderen<br /> |Linknaam= Solderen<br /> |ExtraInfo= Basis-informatie<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Het solderen<br /> |Linknaam= Het solderen<br /> |ExtraInfo= Handleiding<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Veilig werken<br /> |Linknaam= Veilig werken<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Tweekleurig draad zelf maken<br /> |Volgende= Schuimplaatsnijder<br /> |VorigeMenu= Constructieve Tips<br /> }}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|H]]<br /> [[Categorie: Artikel|Hulpstuk voor het uitsolderen van een Elco]]<br /> [[Categorie: Praktijk|H]]<br /> [[Categorie: Technieken|H]]<br /> [[Categorie: Tips en Truuks|H]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|H]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Hulpstuk_voor_het_uitsolderen_van_een_Elco&diff=45729 2023-02-11T13:33:03Z

<p>Martin Hilvers: Martin Hilvers heeft pagina Hulpstuk voor het uitsolderen van een Elco hernoemd naar Hulpstuk voor het uitsolderen van een elco</p> <hr /> <div>#DOORVERWIJZING [[Hulpstuk voor het uitsolderen van een elco]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Index3&diff=45727 2023-02-11T13:31:37Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Index2<br /> |Volgende= Hoofdpagina<br /> |Auteur= <br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> :*&lt;Big&gt;&lt;Big&gt;'''[[Methoden, technieken en materialen]].'''&lt;/Big&gt;&lt;/Big&gt;<br /> ::*[[3D/RM, CAD-ontwerp]].<br /> ::*[[Ballasten van Mein Gleis]].<br /> ::*[[Bevestigen van bedrading]].<br /> ::*[[Boren]].<br /> ::*[[Chemicaliën en modelspoor]]<br /> ::*[[Constructieve Tips]].<br /> :::*[[Afstandbussen]].<br /> :::*[[Bedrading aan spoorstaaf solderen]].<br /> :::*[[Geluiddemping en ballasten]].<br /> :::*[[Zoemer om kortsluiting bij het bedraden te voorkomen]].<br /> :::*[[Bevestiging van de rails en demping van contactgeluid]].<br /> :::*[[Ontkoppelrails voor zelfbouw]].<br /> :::*[[De Trukendoos]].<br /> :::*[[Tweekleurig draad zelf maken]].<br /> :::*[[Hulpstuk voor het uitsolderen van een elco]].<br /> :::*[[Schuimplaatsnijder]].<br /> ::*[[Decals]].<br /> ::*[[Etsen]].<br /> :::*[[Etsen van messing]].<br /> :::*[[Etsen van seinen]].<br /> ::*[[Gietvormen en gietmaterialen]].<br /> ::*[[Solderen]].<br /> :::*[[Het solderen]].<br /> :::*[[Handleiding voor het solderen]].<br /> ::*[[Kunststoffen]].<br /> :::*[[Zelfbouw plasticard of polystyreen]].<br /> :::*[[Ombouwen van bestaande kits]].<br /> :::*[[Werken met Polystyreen]].<br /> :::*[[Kitbashing, een voorbeeld]].<br /> ::*[[Lasersnijden en -graveren]].<br /> ::*[[Monteren van ondervloer-wisselaandrijvingen]].<br /> ::*[[Papier en karton]].<br /> :::*[[Een pannendak]].<br /> :::*[[Werken met papier en karton]].<br /> :::*[[Karton; geen brug te ver]].<br /> ::*[[Perspectief]].<br /> ::*[[Rails inkorten]].<br /> ::*[[Scenery]].<br /> :::*[[Scenery op het spoor]].<br /> :::*[[Scenery naast het spoor]].<br /> ::*[[Schilderen]].<br /> ::*[[Snijden]].<br /> ::*[[Toepassing van geheugenmetaal]].<br /> ::*[[Toepassing van magneten]].<br /> :::*[[Deurmagneet als ontkoppelaar]].<br /> :::*[[Ontkoppelaar van David K. Smith]].<br /> ::*[[Veilig werken]].<br /> ::*[[Weatheren]].<br /> ::*[[Welke lijmen, kitten of cementen]].<br /> ::*[[Werken met hout]].<br /> :*&lt;Big&gt;&lt;Big&gt;'''[[Miniatuurvoertuigen/Car Systems]].'''&lt;/Big&gt;&lt;/Big&gt;<br /> ::*[[Statische miniatuurvoertuigen]].<br /> ::*[[Car Systems]].<br /> :::*[[Inleiding Car Systems]].<br /> :::*[[DC-Car]].<br /> :::*[[Dinamo/MCC]].<br /> :::*[[Faller Car System]].<br /> :::*[[Grauf Car System]].<br /> :::*[[InfraCar]].<br /> :::*[[Mader Magnet Truck]].<br /> ::*[[RC-voertuigen in schaal H0]].<br /> :*&lt;Big&gt;&lt;Big&gt;'''[[Gereedschappen]].'''&lt;/Big&gt;&lt;/Big&gt;<br /> ::*[[Het gereedschap van de modelspoorder]].<br /> ::*[[Het gereedschap van de gevorderde modelspoorder]].<br /> :::*[[Rusty Rails Painter&amp;trade;]].<br /> :*&lt;Big&gt;&lt;Big&gt;'''[[Elektronica]].'''&lt;/Big&gt;&lt;/Big&gt;<br /> ::*&lt;Big&gt;[[Elektronica basis]].&lt;/Big&gt;<br /> ::*&lt;Big&gt;[[Elektronica analoog]].&lt;/Big&gt;<br /> :::*[[Wat is een led]].<br /> :::*[[Hoe sluit u leds aan]].<br /> :::*[[Minimale led voorschakelweerstand berekenen]].<br /> :::*[[Wat is een knipper-led]].<br /> :::*[[Maatregelen tegen knipperende verlichting]]<br /> ::::*[[GoldCaps]]<br /> :::*[[Schakeltrucs met leds]].<br /> :::*[[Rijtuigverlichting]].<br /> :::*[[Sluitseinen of sluitverlichting]].<br /> :::*[[Universele knipper en flitserprint voor leds]].<br /> :::*[[Knipperlichtschakelingen]].<br /> :::*[[AHOB-schakeling]].<br /> :::*[[Seinen aansluiten op wisselspoel]].<br /> :::*[[Snelheidsregelaar met pulsbreedtemodulatie]]. Weistra regelaar.<br /> :::*[[Snelheidsregelaar met pulsbreedtemodulatie naschrift]].<br /> :::*[[Diodeschakeling voor aanpassen snelheid van analoge locs en treinstellen]].<br /> :::*[[Stootjuk met schakelaar]].<br /> :::*[[Detectieschakelingen]].<br /> :::*[[Servo-aansturing]].<br /> :::*[[Uitleg over de werking van de servo-aansturing]].<br /> :::*[[Wat is een reed-contact]].<br /> :::*[[Conrad wisselaandrijving aansluiten]].<br /> :::*[[Koppelen van trafo's of voedingen]].<br /> :::*[[Faller 161772 verkeersregeling]].<br /> ::::*[[Faller 161772 verkeersregeling met servo]].<br /> ::*&lt;Big&gt;[[Elektronica digitaal]].&lt;/Big&gt;<br /> :::*[[Programmeerspoor koppelen aan de hoofdbaan voor Tweerail]].<br /> :::*[[Programmeerspoor koppelen aan de hoofdbaan voor Drierail]].<br /> :::*[[Diodeschakeling]].<br /> :::*[[Draaischijfaansturing]].<br /> :::*[[Aansluiten duoleds op een locdecoder]].<br /> :::*[[Drie-kleuren-led aansluiten op een seindecoder]].<br /> :::*[[Locomotief en treinstelverlichting]].<br /> :::*[[Logische uitgang van decoder aansluiten]].<br /> :::*[[Schakelbare sluitseinen]].<br /> :::*[[Rookgenerator aansluiten op een locdecoder]].<br /> :::*[[BNLS/RCU Booster-Hub]].<br /> ::*&lt;Big&gt;[[Meten is Weten]].&lt;/Big&gt;<br /> :::*[[Werken met een multimeter of universeelmeter]].<br /> :::*[[Paneelmeters]].<br /> :::*[[Digitale spanning meten]].<br /> :::*[[Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder]].<br /> :::*[[Meten van de motorstroom na het inbouwen van een decoder]].<br /> :::*[[Het testen van elektromotoren]].<br /> :::*[[Metingen aan een elco die aangesloten is op de digitale spanning]].<br /> :::*[[Het testen van een Foto-Transistor]].<br /> :*&lt;Big&gt;&lt;Big&gt;'''''[[The American way]]'''''.&lt;/Big&gt;&lt;/Big&gt;<br /> ::*[[Inleiding The American way]].<br /> ::*[[Kleinschalige thema's]].<br /> ::*[[Thema-voorbeelden]].<br /> ::*[[Liefde voor details]].<br /> ::*[[Kitbashing en scratchbuilding modelbouwtechnieken]].<br /> ::*[[Amerikaanse maten en normen]].<br /> ::*[[Lage railprofielen]].<br /> ::*[[Smalle wielen met lage flenzen]].<br /> ::*[[Bouwpakketten voor rails en wissels]].<br /> ::*[[Kadee koppelingen]].<br /> :::* [[Kadee - Magnetisch koppelen en ontkoppelen]].<br /> :::* [[Kadee - DCC Electronische ontkoppelaar voor zelfbouw]].<br /> ::*[[Puzzelen met modeltreinen]].<br /> :::*[[Inleiding Puzzelen met modeltreinen]].<br /> :::* [[Passerende treinen - &amp;eacute;&amp;eacute;n wissel]].<br /> :::* [[Passerende treinen - twee wissels]].<br /> :::* [[Inglenook Sidings]].<br /> :::* [[John Allen's TimeSaver]].<br /> :::* [[Hansens rokade]].<br /> :::* [[Station V]].<br /> :::* [[Stigen the ladder]].<br /> :::* [[Terminal]].<br /> :::* [[Oplossing Inglenook Sidings]].<br /> :::* [[Download Programma Freddy's Train Puzzle]].<br /> :*&lt;Big&gt;'''[[Inspiratiethema's]].'''&lt;/Big&gt; <br /> :::*[[Thema NL: Met de sik van Sneek naar Bolsward]].<br /> :::*[[Thema-voorbeelden]] USA.<br /> :::*[[Kleinschalige thema's]] USA.<br /> :*&lt;Big&gt;'''[[Codering rijdend materieel]].'''&lt;/Big&gt;<br /> ::*[[UIC-codering rijdend materieel]].<br /> ::*[[Symbolen op rijdend materieel]].<br /> ::*[[Codering van de asindeling bij stoomlocomotieven]].<br /> ::*[[Codering op Poolse locomotieven en treinstellen]].<br /> :*&lt;Big&gt;'''[[De Galerie]].'''&lt;/Big&gt;<br /> ::*[[De Galerie: Kibri 10204, bouw en aanpassingen]].<br /> ::*[[De Galerie: Haagse Motorpost uit karton]].<br /> :*&lt;Big&gt;'''[[FAQ - Veelgestelde vragen]].'''&lt;/Big&gt;<br /> :::*[[Inleiding FAQ]].<br /> :::*[[FAQ - Digitaal]].<br /> ::::*[[Centrale en wisseldecoders]].<br /> ::::*[[Rijdend materieel]].<br /> :::*[[FAQ - Materieel]].<br /> ::::*[[Modelspoor-materieel]].<br /> ::::*[[Grootspoor-materieel]].<br /> :::::*[[Soorten spoorwegen]].<br /> :*&lt;Big&gt;'''[[Films]].'''&lt;/Big&gt;<br /> :*&lt;Big&gt;'''[[Cursussen en handleidingen]].'''&lt;/Big&gt;<br /> :*&lt;Big&gt;'''[[Documentatie en onderdelenlijsten rijdend materieel]].'''&lt;/Big&gt;<br /> :*&lt;Big&gt;'''[[De BNLS forum modulebaan]].'''&lt;/Big&gt;<br /> :*&lt;Big&gt;'''[[Merken|Merkenlijst]].'''&lt;/Big&gt;<br /> :*&lt;Big&gt;'''[[Verklarende woordenlijst]].'''&lt;/Big&gt;<br /> :*&lt;Big&gt;'''[[Categorie-index]].'''&lt;/Big&gt;<br /> :*&lt;Big&gt;'''[[Index]].'''&lt;/Big&gt; (eerste Index-pagina)<br /> :*&lt;Big&gt;'''[[Index2]].'''&lt;/Big&gt; (vorige Index-pagina)<br /> :*&lt;Big&gt;[[Categorie-index]]&lt;/Big&gt; Overzicht van onderwerpen.<br /> :*&lt;Big&gt;[[Help:Inhoud|Help]].&lt;/Big&gt;<br /> :*&lt;Big&gt;'''[[Help-Contactpagina|Contactpagina]].'''&lt;/Big&gt;<br /> {{Gerelateerde termen<br /> |Termen= Marklin, Maerklin, Mærklin}}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Index2<br /> |Volgende= Hoofdpagina<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;80%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;&lt;small&gt;Laatste wijziging: 9 okt 2017 16:46 (CEST)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> [[Categorie: Alles|I]]<br /> [[Categorie: Indexen|I]]<br /> [[Categorie: Menu|I]]<br /> [[Categorie: Redactie|I]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Meten_van_de_motorstroom_na_het_inbouwen_van_een_locdecoder&diff=45726 2023-02-11T13:28:42Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder<br /> |Volgende= Het testen van elektromotoren<br /> |VorigeMenu= Meten is Weten<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Ampere-meting-02.gif<br /> |Grootte= Groot<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Het aansluiten van een multimeter<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> <br /> Het '''meten van de motorstroom na het inbouwen van een decoder''' kan als volgt uitgevoerd worden:<br /> <br /> ==== Het aansluiten van de multimeter ====<br /> Sluit de &lt;big&gt;&lt;big&gt;~&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;-aansluitingen van een bruggelijkrichter aan in één van de draden vanaf de centrale naar de rails, volgens afbeelding 01. Het maakt daarbij niets uit of de rode (K) of de bruine draad (J) wordt gebruikt. Sluit daarna de plus van een multimeter (of een gelijkstroom-ampèremeter) aan op de plus van de gelijkrichter. Sluit daarna de min van de multimeter aan op de min van de gelijkrichter. Zet de multimeter op het gelijkspanningsbereik (DC).<br /> <br /> ==== Testcondities ====<br /> Zorg er voor dat de testen gedaan worden met een koude loc (of treinstel), daar in koude toestand de meeste weerstand optreedt in de motorlagers en in de aandrijving. Bij een warme loc zal er namelijk, doordat de smeermiddelen soepeler geworden zijn, iets minder stroom verbruikt worden.<br /> <br /> Het beste is het, om het stroomverbruik te meten op een test-ovaaltje voorzien van twee wissels en een inhaalspoortje, omdat juist in de bogen de motor de zwaarste belasting te verduren krijgt.<br /> <br /> ===== Het testen van een loc =====<br /> Noteer de waarde van CV3 en zet de optrekvertraging uit d.m.v. CV3 (zie handleiding v.d. decoder). De stroom naar de motor wordt dan niet begrensd. Plaats de te testen loc op de rails en koppel daar het maximale aantal wagens/rijtuigen aan, waarmee in de praktijk wordt gereden. Blijkt dan dat de wielen van de loc gaan slippen, dan moet het aantal wagens/rijtuigen worden verminderd en moet straks (na het inbouwen van de decoder) een tweede loc voor de lange trein geplaatst worden.<br /> <br /> ===== Het testen van een treinstel =====<br /> Plaats het te testen treinstel op de rails.<br /> <br /> ====== Het meten van het stroomverbruik van de motor ======<br /> Zorg er voor dat alle verlichting en een eventuele rookgenerator uitgeschakeld zijn. Draai de regelknop van de centrale nu snel naar het maximum en noteer de hoogste waarde die de meter aangeeft. Zet de trein stil in de boog vlak voor het wissel dat in afbuigende stand staat (zet ook het andere wissel in de afbuigende stand). Herhaal nu de meting en draai de regelaar plotseling helemaal open. Laat de trein nu een aantal rondjes rijden, waarbij deze telkens over het afbuigende inhaalspoor rijdt. Noteer nu weer de hoogst gemeten waarde.<br /> <br /> Bovenstaande procedure geeft een realistisch beeld van het maximale stroomverbruik van de motor.<br /> <br /> ==== Het totaal-stroomverbruik ====<br /> Hierna kan het maximale stroomverbruik worden gemeten door alle verlichting, zoals front- en achterverlichting en eventuele op de decoder aangesloten binnenverlichting (bijvoorbeeld de in een treinstel aanwezige ledstrips), in te schakelen, evenals een eventueel aanwezige rookgenerator. Test nu het totaal-stroomverbruik weer op de hierboven aangegeven wijze. De maximale totaalstroom die de decoder moet verwerken is dan bekend.<br /> <br /> Vergeet na het meten niet om de optrekvertraging d.m.v. CV3 weer op de juiste waarde in te stellen. <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|Meet bij een loc met ingebouwde decoder &lt;u&gt;nooit&lt;/u&gt; de motorstroom door de loc met de hand tegen te houden.<br /> Dit is slecht voor de decoder en deze kan daardoor defect raken!<br /> |-<br /> |}<br /> Andere redenen om nooit het stroomverbruik te meten met geblokkeerde motor:<br /> # Het is niet realistisch. In de praktijk (bij grootspoor en modelspoor!) zullen de wielen bij een te zware last nooit blokkeren, maar &quot;doorslaan&quot; (slippen)!<br /> # Niet het stroomverbruik wordt gemeten, maar de kortsluitstroom.<br /> # Bovendien is dat een veel te grote belasting voor de kostbare loc-motor en de aandrijving, want grote kans op afbrekende tanden van de tandwielen!<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> <br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Decoders<br /> |Linknaam= Decoders<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Elektronica basis<br /> |Linknaam= Elektronica basis<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder<br /> |Linknaam= Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder<br /> |Volgende= Het testen van elektromotoren<br /> |VorigeMenu= Meten is Weten<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;77%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;Laatste wijziging: 11 feb 2023 14:30 (UTC)&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|M]]<br /> [[Categorie: Artikel|Meten van de motorstroom na het inbouwen van een decoder]]<br /> [[Categorie: Baanbesturing|M]]<br /> [[Categorie: Decoder|M]]<br /> [[Categorie: Digitale baanbesturing|M]]<br /> [[Categorie: Elektronica|M]]<br /> [[Categorie: Elektronica digitaal|M]]<br /> [[Categorie: Testen en meten|M]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|M]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Meten_van_de_motorstroom_na_het_inbouwen_van_een_locdecoder&diff=45725 2023-02-11T13:27:20Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder<br /> |Volgende= Het testen van elektromotoren<br /> |VorigeMenu= Meten is Weten<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Ampere-meting-02.gif<br /> |Grootte= Groot<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Het aansluiten van een multimeter<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> <br /> Het '''meten van de motorstroom na het inbouwen van een decoder''' kan als volgt uitgevoerd worden:<br /> <br /> ==== Het aansluiten van de multimeter ====<br /> Sluit de &lt;big&gt;&lt;big&gt;~&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;-aansluitingen van een bruggelijkrichter aan in één van de draden vanaf de centrale naar de rails, volgens afbeelding 01. Het maakt daarbij niets uit of de rode (K) of de bruine draad (J) wordt gebruikt. Sluit daarna de plus van een multimeter (of een gelijkstroom-ampèremeter) aan op de plus van de gelijkrichter. Sluit daarna de min van de multimeter aan op de min van de gelijkrichter. Zet de multimeter op het gelijkspanningsbereik (DC).<br /> <br /> ==== Testcondities: ====<br /> Zorg er voor dat de testen gedaan worden met een koude loc (of treinstel), daar in koude toestand de meeste weerstand optreedt in de motorlagers en in de aandrijving. Bij een warme loc zal er namelijk, doordat de smeermiddelen soepeler geworden zijn, iets minder stroom verbruikt worden.<br /> <br /> Het beste is het, om het stroomverbruik te meten op een test-ovaaltje voorzien van twee wissels en een inhaalspoortje, omdat juist in de bogen de motor de zwaarste belasting te verduren krijgt.<br /> <br /> ===== Het testen van een loc =====<br /> Noteer de waarde van CV3 en zet de optrekvertraging uit d.m.v. CV3 (zie handleiding v.d. decoder). De stroom naar de motor wordt dan niet begrensd. Plaats de te testen loc op de rails en koppel daar het maximale aantal wagens/rijtuigen aan, waarmee in de praktijk wordt gereden. Blijkt dan dat de wielen van de loc gaan slippen, dan moet het aantal wagens/rijtuigen worden verminderd en moet straks (na het inbouwen van de decoder) een tweede loc voor de lange trein geplaatst worden.<br /> <br /> ===== Het testen van een treinstel =====<br /> Plaats het te testen treinstel op de rails.<br /> <br /> ====== Het meten van het stroomverbruik van de motor ======<br /> Zorg er voor dat alle verlichting en een eventuele rookgenerator uitgeschakeld zijn. Draai de regelknop van de centrale nu snel naar het maximum en noteer de hoogste waarde die de meter aangeeft. Zet de trein stil in de boog vlak voor het wissel dat in afbuigende stand staat (zet ook het andere wissel in de afbuigende stand). Herhaal nu de meting en draai de regelaar plotseling helemaal open. Laat de trein nu een aantal rondjes rijden, waarbij deze telkens over het afbuigende inhaalspoor rijdt. Noteer nu weer de hoogst gemeten waarde.<br /> <br /> Bovenstaande procedure geeft een realistisch beeld van het maximale stroomverbruik van de motor.<br /> <br /> ==== Het totaal-stroomverbruik ====<br /> Hierna kan het maximale stroomverbruik worden gemeten door alle verlichting, zoals front- en achterverlichting en eventuele op de decoder aangesloten binnenverlichting (bijvoorbeeld de in een treinstel aanwezige ledstrips), in te schakelen, evenals een eventueel aanwezige rookgenerator. Test nu het totaal-stroomverbruik weer op de hierboven aangegeven wijze. De maximale totaalstroom die de decoder moet verwerken is dan bekend.<br /> <br /> Vergeet na het meten niet om de optrekvertraging d.m.v. CV3 weer op de juiste waarde in te stellen. <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|Meet bij een loc met ingebouwde decoder &lt;u&gt;nooit&lt;/u&gt; de motorstroom door de loc met de hand tegen te houden.<br /> Dit is slecht voor de decoder en deze kan daardoor defect raken!<br /> |-<br /> |}<br /> Andere redenen om nooit het stroomverbruik te meten met geblokkeerde motor:<br /> # Het is niet realistisch. In de praktijk (bij grootspoor en modelspoor!) zullen de wielen bij een te zware last nooit blokkeren, maar &quot;doorslaan&quot; (slippen)!<br /> # Niet het stroomverbruik wordt gemeten, maar de kortsluitstroom.<br /> # Bovendien is dat een veel te grote belasting voor de kostbare loc-motor en de aandrijving, want grote kans op afbrekende tanden van de tandwielen!<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> <br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Decoders<br /> |Linknaam= Decoders<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Elektronica basis<br /> |Linknaam= Elektronica basis<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder<br /> |Linknaam= Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder<br /> |Volgende= Het testen van elektromotoren<br /> |VorigeMenu= Meten is Weten<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;77%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;Laatste wijziging: 11 feb 2023 14:30 (UTC)&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|M]]<br /> [[Categorie: Artikel|Meten van de motorstroom na het inbouwen van een decoder]]<br /> [[Categorie: Baanbesturing|M]]<br /> [[Categorie: Decoder|M]]<br /> [[Categorie: Digitale baanbesturing|M]]<br /> [[Categorie: Elektronica|M]]<br /> [[Categorie: Elektronica digitaal|M]]<br /> [[Categorie: Testen en meten|M]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|M]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Metingen_aan_een_elco_die_aangesloten_is_op_de_digitale_spanning&diff=45722 2023-02-11T13:11:51Z

<p>Martin Hilvers: Martin Hilvers heeft pagina Metingen aan een Elco die aangesloten is op de digitale spanning hernoemd naar Metingen aan een elco die aangesloten is op de digitale spanning</p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Het testen van elektromotoren<br /> |Volgende= Het testen van een Foto-Transistor<br /> |VorigeMenu= Meten is Weten<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> === Metingen aan elco's verbonden met digitale spanning ===<br /> Wanneer vanuit een digitale (DCC) spanning een elco wordt opgeladen via een diode, zal de onbelaste gelijkspanning gelijk zijn aan de digitale spanning die op de rails staat. Bij de gemeten spanning moet nog wel de drempelspanning over de diode worden opgeteld. Deze drempelspanning is 0,3 tot 0,65 volt, afhankelijk van de gebruikte diode.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Test_Spanning_na_Diode03.gif<br /> |Grootte= Klein<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Meten van de spanning<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Op de rails staat een spanning van 16,75 volt. De digitale spanning wordt gemeten volgens de methode van Klaas Zondervan, zie hieronder bij [[Metingen aan een Elco die aangesloten is op de digitale spanning#Meer informatie|'Meer informatie']]). De grootte (waarde in microfarad) van de elco maakt niets uit, zoals in onderstaande tabel te zien is.<br /> <br /> ==== Meetresultaten ====<br /> Om aan te tonen dat de spanning niet afhankelijk is van de elcowaarde, zijn een aantal verschillende elco's getest en de spanning met een digitale multimeter (DMM) gemeten op het gelijkspanningsbereik. Daarbij werden de volgende spanningen gemeten:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; valign=center style=&quot;text-align:center&quot;<br /> ! style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| Elco-waarde.&lt;br /&gt;(microfarad).<br /> ! style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| Spanning.&lt;br /&gt;(volt).<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 17,13 volt.<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 2,2 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 17,13 volt.<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 4,7 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 17,13 volt.<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 10 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 17,13 volt.<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 22 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 17,13 volt.<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 47 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 17,13 volt.<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 100 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 17,13 volt.<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 220 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 17,13 volt.<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 470 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 17,13 volt.<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 1000|| style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 17,13 volt.<br /> |}<br /> {{Tabelonderschrift<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Er is geen enkel verschil in de gemeten spanning, deze is onafhankelijk van de waarde van de elco. Dat klopt ook precies, want er is geen belasting (alhoewel er wel een heel lage lekstroom door de elco loopt, maar die is te verwaarlozen).<br /> ----<br /> <br /> === Test met een aangesloten belasting ===<br /> Dezelfde test, maar nu met een aangesloten belasting zoals een led, is anders. Dit komt doordat de elco nu bij elke periode van de spanning zowel geladen als ontladen wordt.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Test_Spanning_na_Diode01.gif<br /> |Grootte= Klein<br /> |Volgnummer= 02<br /> |Omschrijving= Meten van de spanning bij belasting<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> Tijdens de positieve fase van de digitale spanning wordt de elco opgeladen. Tijdens de negatieve fase loopt er stroom vanuit de elco via de weerstand en led naar massa. Hierdoor zal het spanningsniveau op de elco lager zijn. Als wordt gemeten met verschillende elco-waarden, zal er een verschil geconstateerd worden.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Test_Spanning_na_Diode02.gif<br /> |Grootte= Klein<br /> |Volgnummer= 03<br /> |Omschrijving= Meten van de spanning bij zwaardere belasting<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> ==== Meetresultaten ====<br /> Er is nu wel een verschil in de hoogte van de spanning afhankelijk van de waarde. Dat komt doordat er bij een grotere elco-waarde meer stroom opgeslagen wordt. Het ontladen duurt - bij gelijkblijvende stroom - bij het gebruik van een grotere elco-waarde langer.<br /> <br /> Uit de metingen blijkt nu:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; valign=center style=&quot;text-align:center&quot;<br /> ! style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| Elco-waarde.&lt;br /&gt;(microfarad).<br /> ! style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| Spanning bij &amp;eacute;&amp;eacute;n led.&lt;br /&gt;(volt).<br /> ! style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| Spanning bij drie leds.&lt;br /&gt;(volt).<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 16,71 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 14,87<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 2,2 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 16,42 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 15,66<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 4,7 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 16,62 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 16,17<br /> |- <br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 10 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 16,69 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 16,38<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 22 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 16,74 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 16,51<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 47 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 16,77 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 16,58<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 100 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 16,79 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 16,65<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 220 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 16,79 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 16,65<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 470 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 16,79 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 16,65<br /> |-<br /> | style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 1000|| style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 16,79 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 16,65<br /> |}<br /> {{Tabelonderschrift<br /> |Volgnummer= 02<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Hieruit valt te concluderen dat vanaf een waarde van 100 microfarad de spanning niet meer stijgt.<br /> <br /> Naar verwachting zal de spanning bij nog meer aangesloten leds nog weer andere waarden vertonen, daar dan de belasting groter is.<br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Cursussen en handleidingen<br /> |Linknaam= Cursus basis-elektronica<br /> |ExtraInfo= (zie: Cursussen).<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe website:<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 272 &lt;!-- zeelandnet --&gt;<br /> |ExtraInfo= Klaas Zondervan. Meten van de digitale spanning.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Het testen van elektromotoren<br /> |Volgende= Het testen van een Foto-Transistor<br /> |VorigeMenu= Meten is Weten<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;80%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;&lt;small&gt;Laatste wijziging: 25 okt 2017 17:07 (CEST)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> [[Categorie: Alles|M]]<br /> [[Categorie: Artikel|Metingen aan een Elco die aangesloten is op de digitale spanning]]<br /> [[Categorie: Elektronica|M]]<br /> [[Categorie: Elektronica digitaal|M]]<br /> [[Categorie: Led|M]]<br /> [[Categorie: Testen en meten|M]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|M]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Metingen_aan_een_Elco_die_aangesloten_is_op_de_digitale_spanning&diff=45723 2023-02-11T13:11:51Z

<p>Martin Hilvers: Martin Hilvers heeft pagina Metingen aan een Elco die aangesloten is op de digitale spanning hernoemd naar Metingen aan een elco die aangesloten is op de digitale spanning</p> <hr /> <div>#DOORVERWIJZING [[Metingen aan een elco die aangesloten is op de digitale spanning]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Het_testen_van_een_fototransistor&diff=45719 2023-02-11T13:10:29Z

<p>Martin Hilvers: Martin Hilvers heeft pagina Het testen van een Foto-Transistor hernoemd naar Het testen van een fototransistor: correcte schrijfwijze</p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Metingen aan een Elco die aangesloten is op de digitale spanning<br /> |Volgende= The American way<br /> |VorigeMenu= Meten is Weten<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> Een fototransistor kunnen we gebruiken in bijv. een lichtsluis voor het detecteren van treinen. Wanneer we een fototransistor willen gebruiken, moeten we natuurlijk weten of deze in goede staat is. Hier wordt beschreven hoe we te werk gaan bij het testen.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= FotoTransistor_Test01.gif<br /> |Grootte= Groot<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Testen van NPN fototransistor<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> === NPN fototransistor testen ===<br /> Om snel te kunnen zien of een NPN-fototransistor werkt, kunnen we dat op deze manier testen:&lt;br /&gt;<br /> We sluiten een weerstand van minimaal 10K aan op een 12 Volts (gelijkspannings)voeding. De Emitter van de fototransistor sluiten we aan op de massa en de collector op de 10K-weerstand.&lt;br /&gt;<br /> We zetten de multimeter op het 20 Volt DC-bereik (of op het dichtbijzijnde hogere bereik) en sluiten de rode draad van de universeelmeter aan op het knooppunt R1/collector T1 en de zwarte draad op de massa. Wanneer de lamp (of led) uit is (zie: fig. 1) moet de waarde van de meter op ongeveer 11 tot 11,7 Volt liggen. Wanneer we nu een brandend lampje (of een led) op de fototransistor richten, moet de meter een lage waarde aanwijzen (zie: fig. 2), zo ongeveer 0 tot 1 Volt.<br /> ----<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= FotoTransistor_Test02.gif<br /> |Grootte= Groot<br /> |Volgnummer= 02<br /> |Omschrijving= Testen van PNP fototransistor<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> === PNP fototransistor testen ===<br /> Bij het testen van een PNP-fototransistor moeten we de weerstand en fototransistor van plaats verwisselen.&lt;br /&gt;<br /> De emitter van de fototransistor sluiten we nu aan op de voeding, en de collector op de 10K-weerstand. We zetten de multimeter weer op het 20 V DC-bereik (of op het dichtbijzijnde hogere bereik) en sluiten de rode draad van de universeelmeter aan op het knooppunt R1/collector T1 en de zwarte draad op de massa. Wanneer de lamp (of led) uit is (zie: fig. 3), moet de waarde van de meter op ongeveer 0 - 1 Volt liggen. Wanneer we nu een lampje (of een led) op de fototransistor richten, moet de meter een hogere waarde aanwijzen (zie: fig. 4), ongeveer 11 - 11,4 Volt.<br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Cursussen en handleidingen<br /> |Linknaam= Cursus basis-elektronica<br /> |ExtraInfo= (zie: Cursussen).<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Elektronica basis<br /> |Linknaam= Elektronica basis<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Metingen aan een Elco die aangesloten is op de digitale spanning<br /> |Volgende= The American way<br /> |VorigeMenu= Meten is Weten<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;80%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;&lt;small&gt;Laatste wijziging: 25 okt 2017 17:09 (CEST)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> [[Categorie: Alles|H]]<br /> [[Categorie: Artikel|Het testen van een foto-transistor]]<br /> [[Categorie: Bezetmelding/Terugmelding|H]]<br /> [[Categorie: Elektronica|H]]<br /> [[Categorie: Elektronica analoog|H]]<br /> [[Categorie: Testen en meten|H]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|H]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Het_testen_van_een_Foto-Transistor&diff=45720 2023-02-11T13:10:29Z

<p>Martin Hilvers: Martin Hilvers heeft pagina Het testen van een Foto-Transistor hernoemd naar Het testen van een fototransistor: correcte schrijfwijze</p> <hr /> <div>#DOORVERWIJZING [[Het testen van een fototransistor]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Meten_is_weten&diff=45717 2023-02-11T13:09:15Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= BNLS/RCU Booster-Hub<br /> |Volgende= Werken met een multimeter of universeelmeter<br /> |VorigeMenu= Elektronica<br /> |Auteur= Redactie <br /> }}<br /> <br /> Lees eerst het artikel &quot;[[Elektronica basis]]&quot;.<br /> <br /> ====== Maak een keuze: ======<br /> * [[Werken met een multimeter of universeelmeter]]<br /> * [[Paneelmeters]].<br /> * [[Digitale spanning meten]].<br /> * [[Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder]].<br /> * [[Meten van de motorstroom na het inbouwen van een decoder]].<br /> * [[Het testen van elektromotoren]].<br /> * [[Metingen aan een elco die aangesloten is op de digitale spanning]].<br /> * [[Het testen van een fototransistor]].<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= BNLS/RCU Booster-Hub<br /> |Volgende= Werken met een multimeter of universeelmeter<br /> |VorigeMenu= Elektronica<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;80%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;&lt;small&gt;Laatste wijziging: 29 okt 2017 21:21 (CEST)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> [[Categorie: Alles|M]]<br /> [[Categorie: Hoofdstuk Encyclopedie|E]]<br /> [[Categorie: Menu|M]]<br /> [[Categorie: Redactie|M]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Stappenplan_locdecoderinbouw&diff=45716 2023-02-11T13:06:17Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= NEM662<br /> |Volgende= Dummy-steker<br /> |VorigeMenu= Decoders<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> &lt;br /&gt;<br /> Dit is een '''stappenplan voor het inbouwen van een decoder''' in een analoge loc. Bouw een decoder pas in wanneer de loc analoog onberispelijk rijdt, anders heeft het inbouwen van een decoder weinig zin. Dit leidt alleen maar tot ergernissen.<br /> <br /> === De voorbereiding ===<br /> Mechanisch en elektrisch dient de loc in onberispelijke staat te zijn. Let daarbij op het volgende:<br /> :* De overbrenging van motor naar wielen dient soepel te lopen. Controleer dat er nergens een 'zwaar punt' aanwezig is. Smeer de tandwielen en de assen met speciaal daarvoor bedoeld vet (gebruik daarvoor zeker &lt;u&gt;geen&lt;/u&gt; slaolie!)<br /> :* De stroomafname van de wielen dient 100% te zijn. Eventueel de wielcontacten en de wielen reinigen. Dit gaat prima met spaarzaam aangebrachte contactspray, verwijder eerst eventuele haartjes en pluisjes die zich tussen wielcontact en wiel verzameld kunnen hebben. <br /> :* Kijk ook of alle wielcontacten (de stroomafnemers) de wielen goed blijven raken bij zijdelingse verschuiving van de as (controleer dit in beide richtingen). Eventueel de wielcontacten voorzichtig iets bijbuigen.<br /> :* Bij locs met koppelstangen (bijvoorbeeld de Hippel) of drijfstangen (stoomlocs) dient te worden gecontroleerd of het mechanisme niet verbogen is en of alles soepel kan bewegen (eventueel een heel klein beetje teflonolie of slotspray aanbrengen).<br /> <br /> === Controle van de motor ===<br /> Alvorens een decoder in te gaan bouwen, moet de loc analoog goed en betrouwbaar lopen. Tevens dient de loc goed ingelopen te zijn.<br /> :* Controleer de lengte en toestand van de koolborstels, ze mogen niet van ongelijke lengte zijn, of te kort, of onder de olie/vet zitten. Vervang ze bij twijfel.<br /> :* Laat de loc na vervangen van de koolborstels een half uur op halve snelheid achteruit rijden, daarna een half uur op halve snelheid vooruit.<br /> :* Controleer of de koolborstels vrij in de houders kunnen bewegen.<br /> :* Controleer de koperen collector op schade door inbranden (putjes en/of groeven).<br /> :* Maak de spleten tussen de lamellen die in de lengterichting van het anker liggen vrij van koolstof met een houten cocktailprikker en reinig de collector daarna met wasbenzine.<br /> :* Controleer of de motor niet (te) zwaar loopt. Smeer eventueel de motorlagers met heel weinig olie. <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'| ''Laat de motor, na het reinigen met wasbenzine (of een ander brandbaar goedje) eerst een poosje drogen, vóór er spanning op te zetten, vanwege brandgevaar!''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> === Isolatie van de koolborstelhouders ===<br /> Op het internet wordt vaak genoemd dat 'de motor geïsoleerd moet worden'. Dat is niet juist! De motor (het motorhuis) mag gerust verbinding maken met het frame van de loc. Waar het hier om gaat is dat de koolborstelhouders van de motor geen elektrisch contact mogen maken met het motorhuis en/of het locframe. Vóór het inbouwen van een locdecoder moet er op gelet worden dat dat niet het geval is, ook niet via ontstoorcondensatoren en -spoelen. Pas daarna mag de oranje en de grijze draad op de koolborstelhouder gemonteerd worden. Indien er na het inbouwen van de decoder nog een verbinding van één van de koolborstels naar het motorhuis en/of het frame van de loc aanwezig is, zal de decoder meteen defect raken, zodra er spanning op wordt gezet!<br /> {{Afbeelding 3 naast elkaar<br /> |Bestand= Motorschild-ReinierT-01.jpg<br /> |Bestand2= Motorschild-Michael-01.jpg<br /> |Bestand3= Motorschild-PKramer-01.jpg<br /> |Grootte= 250px<br /> |Grootte2= 180px<br /> |Grootte3= Zeer klein<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Volgnummer2= 02<br /> |Volgnummer3= 03<br /> |Omschrijving= Niet geïsoleerd motorschild<br /> |Omschrijving2= Niet geïsoleerd motorschild<br /> |Omschrijving3= Geïsoleerd motorschild (bestelnr: 00504738)<br /> |Maker= Reinier T.<br /> |Maker2= Michael<br /> |Maker3= Peter Kramer<br /> }}<br /> <br /> Bij oudere Fleischmannmotoren is één koolborstelhouder met het locschild verbonden en maakt daardoor ook contact met het locframe. Zoals te zien is op foto 01, is de rechter koolborstelhouder geïsoleerd gemonteerd. De linker koolborstelhouder maakt echter contact met het metalen locschild. Foto 02 is ook van een niet-geïsoleerd motorschild. Hier is de linker koolborstelhouder met het locschild verbonden. Een dergelijk motorschild (zoals te zien op foto 01 en 02) moet worden vervangen door een geïsoleerd exemplaar (zie foto 03). Het is voor een beetje doe-het-zelver ook mogelijk om zelf de koolborstelhouder te isoleren (zie ''Forum'' bij [[Stappenplan decoderinbouw#Meer informatie|'Meer informatie']]). Om het probleem sneller op te lossen, kan het motorschild worden vervangen door een Fleischmann exemplaar met aangebouwde NEM-connector (bestelnr: 00504738). In die connector kan zonder meer een 6-polige decoderstekker gestoken worden.<br /> <br /> Voor het aansluiten van decoders op Fleischmannmotoren zie 'Decoder aansluiten op locschild bij Fleischmann motoren' bij [[Stappenplan decoderinbouw#Meer informatie|'Meer informatie']]).<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|'''Verbind nooit een decoder met de motoraansluitingen als er een verbinding is tussen de koolborstels en het motorhuis en/of het locframe, want de decoder overleeft dit niet!!<br /> <br /> Doormeten met een multimeter op het &amp;Omega; of continuïteitsbereik kan bevestigen dat er absoluut geen verbinding aanwezig is. De multimeter dient een oneindig hoge waarde aan te geven en mag niet 'piepen'.'''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> === Ontstoringscomponenten verwijderen ===<br /> In een analoge loc zijn 'af fabriek' condensatoren en smoorspoelen aangebracht. Deze onderdelen vormen de wettelijk verplichte ontstoring (zie afbeelding 04). De spoelen en de condensatoren vormen een LC-filter dat voorkomt dat stoorsignalen van de motor zich kunnen verspreiden. Zonder dit filter is op een radio afgestemd op het AM-bereik een ratelend geluid te horen.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Ontstoring-analoog01.gif<br /> |Bestand2= Ontstoring-analoog02.gif<br /> |Grootte= Klein <br /> |Grootte2= Klein <br /> |Volgnummer= 04 <br /> |Volgnummer2= 05<br /> |Omschrijving= De wettelijk verplichte ontstoring<br /> |Omschrijving2= De smoorspoelen en de condensator verwijderd <br /> |Type= Schema<br /> |Type2= Schema<br /> |Maker= Fred Eikelboom <br /> |Maker2= Fred Eikelboom <br /> }}<br /> Bij het digitaliseren van een loc moeten de condensatoren die over de motoraansluitingen zijn gemonteerd, altijd verwijderd worden omdat deze condensatoren het PWM signaal afvlakken. Soms zijn er ook condensatoren aanwezig tussen de afzonderlijke koolborstelaansluitingen en het frame (bijv. bij Märklin locs). Die twee condensatoren naar het frame moeten ook verwijderd worden.<br /> <br /> De smoorspoelen, die op de motoraansluitingen zijn gemonteerd, moeten ook verwijderd worden, tenzij de decoderfabrikant aangeeft dat de smoorspoelen aanwezig moeten blijven (zie daarvoor de gebruiksaanwijzing van de decoder).<br /> <br /> In diverse gebruiksaanwijzingen staat uitdrukkelijk aangegeven: &quot;''Op de motor zijn ontstoringsmiddelen, bestaande uit condensatoren en smoorspoelen, aangesloten. Bouw deze ontstoringsmiddelen uit.''&quot; <br /> <br /> Wat hier door de fabrikant soms vergeten wordt te vermelden, is dat wanneer een smoorspoel verwijderd wordt er geen elektrische verbinding meer is met de motor. Bij een loc met een NEM-connector moet in plaats van de smoorspoel een stukje blanke draad worden gemonteerd tussen de punten A1 en B1 en ook tussen de punten A2 en B2 (zie afbeelding 05). Wat ook kan, is heel simpel over de smoorspoel een stukje blank draad solderen, eventueel aan de onderzijde van de print. De smoorspoel wordt dan kortgesloten. Zorg er hierbij wel voor dat het blanke draadje geen andere metaaldelen raakt. Bij locs zonder NEM-connector kunnen de stukjes draad weggelaten worden en kunnen de oranje en de grijze draden van de decoder op de punten B1 en B2 worden gesoldeerd.<br /> <br /> === Condensatoren en smoorspoelen bij Märklin-locs ===<br /> Märklin heeft in zijn locs soms drie condensatoren gemonteerd, één zit direct tussen beide koolborstels en twee zitten er tussen de afzonderlijke koolborstelaansluitingen en de locmassa (het frame). Die twee condensatoren naar de locmassa moeten verwijderd worden, evenals de condensator die over de koolborstelaansluitingen gemonteerd is, anders wordt het PWM signaal (van de decoder naar de motor) deels kortgesloten naar massa en dan loopt de motor zeer slecht en/of is de decoder zeer slecht af te regelen.<br /> <br /> === Het inbouwen van de locdecoder ===<br /> Zorg dat de decoder de stroom van de motor ruim aankan (zie 'Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder' bij [[Stappenplan decoderinbouw#Meer informatie|'Meer informatie']]).<br /> <br /> Verwijder een eventueel aanwezige dummy NEM-plug en controleer, met behulp van een multimeter, nogmaals of de koolborstelaansluitingen van de motor nergens contact maken met andere bedrading of met het frame van de loc. De koolborstelaansluitingen van de motor mogen alleen maar aangesloten zijn op de oranje en grijze decoderdraden. Als dit in orde is, kan de decoder worden aangesloten. Er zijn nu twee mogelijkheden:<br /> # De loc is ''niet'' voorzien van een NEM-connector; ga dan verder bij [[#Locs die niet voorzien zijn van een NEM-connector|Locs die niet voorzien zijn van een NEM-connector]].<br /> # De loc is ''wel'' voorzien van een NEM-connector),'' zie [[NEM651]], [[NEM652]], [[NEM658]], [[NEM660]] of [[NEM662]].<br /> <br /> Verwijder voorzichtig de dummystekker. Daarna is het heel gemakkelijk: duw de NEM-steker van de decoder op de juiste wijze voorzichtig in de connector. Op de print staat meestal een merkteken, een sterretje (*) of een pijltje (&gt;), die pin nummer 1 aangeeft.<br /> <br /> === 6-polige NEM-aansluiting ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= nem6-polig.gif<br /> |Grootte= Groot<br /> |Volgnummer= 06<br /> |Omschrijving= Het pijltje geeft pin 1 aan<br /> |Type= Tekening<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> ----<br /> <br /> === 8-polige NEM-aansluiting ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= nem-aansluit.gif‎<br /> |Grootte= Normaal<br /> |Volgnummer= 07<br /> |Omschrijving= De connector op de locprint<br /> |Type= Tekening<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> In de huidige locs zit vaak deze 8-polige aansluiting (zie afbeelding 05). Hieronder is deze aansluiting vergroot weergegeven.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= nem8-contra.gif‎<br /> |Grootte= Groot<br /> |Volgnummer= 08<br /> |Omschrijving= Het sterretje geeft pin 1 aan<br /> |Type= Tekening<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> Indien het merkteken een sterretje (*) is, zorg dan dat de oranje draad vlak bij het sterretje komt te zitten (zie afbeelding 08). Staat er een pijltje, zoals in afbeelding 06 hierboven, dan moet de decoder vanaf de rechterkant tegenover het pijltje komen. Zie vVervolg bij 'Bevestiging van de decoder'.<br /> <br /> === Locs die niet voorzien zijn van een NEM-connector ===<br /> Is de loc niet voorzien van een NEM-connector, dan moeten de draden van de decoder op de juiste punten worden aangesloten door ze vast te solderen. Gebruik bij het solderen uitsluitend harskernsoldeer (geen soldeer'vet') en een soldeerbout met een vermogen van ongeveer 18 tot 20 watt. Indien de soldeerbout een te hoog vermogen heeft, bestaat het risico dat er onderdelen smelten/beschadigen!<br /> <br /> (let op! Sommige elektromotoren kunnen maar weinig hebben wanneer de koolborstelaansluitingen te lang verhit worden).<br /> <br /> Tip:<br /> * Indien er led-verlichting in de loc zit, controleer dan even met een multimeter wat de plus en min kant van de led-aansluitingen zijn. Dat voorkomt onnodig opnieuw solderen wanneer later blijkt dat de bedrading verkeerd om zit.<br /> <br /> === De drempelspanning van de led ===<br /> De vuistregel is ongeveer 2 volt voor (normale) rode, gele, oranje en groene leds en 3 volt voor (warm) witte, blauwe en high efficiency groene leds. Wilt u het exact weten, dan kunt u deze waardes vinden via Google in de datasheet.<br /> <br /> Door het verschil in drempelspanning kunnen witte (3 volt) en rode leds (2 volt) niet samen in serie worden geschakeld. Beide kleuren leds krijgen dan namelijk dezelfde stroomsterkte en dat kon nog wel eens een heel uiteenlopende helderheid opleveren! Sluit dus rode en witte leds altijd via een eigen voorschakelweerstand aan.<br /> <br /> === Bevestiging van de decoder ===<br /> Bevestig de decoder met zo weinig mogelijk dubbelzijdig tape (er moet zo veel mogelijk koellucht bij de decoder kunnen komen). Smalle stripjes dubbelzijdige tape zijn het beste. In verband met de noodzakelijke koeling van de decoder verdient het ten zeerste aanbeveling om - indien de decoder schuin of verticaal geplaatst wordt - de stripjes dubbelzijdige tape ook in verticale richting te plaatsen, zodat de koellucht onbelemmerd langs de decoder kan stromen.<br /> <br /> === De spanningsvoorziening ===<br /> De rechter rail, gezien in de rijrichting, is de plus (+) en de linker rail dus de min (-). Zie afbeelding 09 hieronder. Begin altijd met het aansluiten van de rode en de zwarte draden. De rode draad komt aan de rechterwielen van de loc. De zwarte draad komt aan de linkerwielen van de loc (zie punt A1 en A2 in afbeelding 05).<br /> <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= rijricht.gif‎<br /> |Grootte= Zeer groot<br /> |Volgnummer= 09<br /> |Omschrijving= De rijrichting<br /> |Type= Tekening<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Informatie over ''cab. 1'' en ''cab. 2'' bij de diverse locs/treinstellen met twee cabines; de cabine met nummer 1 is de voorzijde van de loc. Bij het grootspoor is dit aangegeven met het (kleine) cijfer 1 of 2 onder de cabinedeur. Vaak is er in de cabine ook een sticker (met cab. 1 of cab. 2) aanwezig, op de middelste raamstijl van de cabine. Bij trek/duwtreinen, is de 1700-loc met cab. 1 tegen de trein geplaatst, omdat het stuurstandrijtuig het nummer 1 heeft. De 1700 is dus zo gekoppeld dat de zijde met cab. 2 de bediende cabine van de lok is. Bij een 1600, 1700 of 1800 is het ook herkenbaar aan de grote dak-unit. <br /> <br /> === De motoraansluitingen ===<br /> De oranje draad gaat naar de + (plus)kant van de motor. De grijze draad gaat naar de &amp;mdash; (min)kant van de motor. De plus-kant van de motoraansluitingen is die aansluiting waarbij, als de plusaansluiting van een 4,5 V batterij er op aangesloten is, de loc vooruit rijdt. '''(Let op! Test dit niet met de decoder aangesloten, want daar kan de decoder absoluut niet tegen.)'''<br /> <br /> Test nu eerst of de loc wil rijden met aangesloten decoder. Zorgen dat alle loshangende draden nergens tegenaan komen, dus eventueel eerst isoleren. Ook is het verstandig om de decoder zelf te isoleren, met bijvoorbeeld een stukje krimpkous. <br /> <br /> Zet de loc op het programmeerspoor (of op de hoofdbaan. Wanneer de centrale geen programmeerspooraansluiting heeft, verwijder dan eerst alle overige locs en rijtuigen waarin een decoder zit van de hoofdbaan en geef de loc een adres (in CV1 een nummer schrijven). Stel op de centrale het aantal rijstappen in en stel op de decoder hetzelfde aantal rijstappen in (CV29). Kies in de centrale de loc met dat adres en kijk of de loc goed vooruit en achteruit wil rijden. Moet de loc vooruit rijden volgens de centrale, maar rijdt deze de verkeerde kant op, dan de positie van de oranje en grijze draad op de motor omwisselen. Het zou overigens voor kunnen komen dat in CV29 de rijrichting omgekeerd ingesteld staat (bijvoorbeeld bij een al eerder in een andere loc gebruikte decoder). Dan CV29 volgens de gebruiksaanwijzing instellen (meestal CV29 = 2).<br /> <br /> === De verlichting === <br /> Sluit de verlichting pas aan wanneer bovenstaande in orde is. Waarom? Stel dat alle bedrading in één keer is aangesloten later blijkt dat de loc niet wil rijden door een defecte decoder. Dan moet alles weer los. Controleer (indien er lampjes in de loc zitten) of de lampjes vrij zijn van het chassis. Is dat niet het geval, kijk dan in de gebruiksaanwijzing van uw decoder hoe u het dan aan moet sluiten.<br /> : &lt;u&gt;- Frontverlichting&lt;/u&gt;''<br /> <br /> De frontverlichting ('het frontsein') wordt als volgt aangesloten: de blauwe plus-draad gaat naar alle leds of lamp(en). De witte min-draad van de decoder komt aan de andere zijde van de leds of lamp(en), deze schakelt naar massa. Bij gebruik van leds deze altijd via een voorschakelweerstand c.q. serieweerstand aansluiten!<br /> <br /> Controleer na het aansluiten van het frontsein of de frontverlichting brandt en of de verlichting overeenkomt met de rijrichting. Als dit in orde is kunnen de rode leds (of lampen) aan de voorzijde worden aangesloten op de gele min-draad. Ook deze verlichting controleren op juiste werking. Komt de verlichting nu niet overeen met de rijrichting, dan moet een decoder-CV worden aangepast, dit staat hierboven al aangegeven maar (als het goed is) ook in de gebruiksaanwijzing.<br /> <br /> : &lt;u&gt;- Achterverlichting&lt;/u&gt;<br /> <br /> De achterverlichting ('sluitsein(en)') worden als volgt aangesloten: de blauwe plus-draad gaat naar alle leds of lamp(en). De witte min-draad van de decoder komt aan de -kant (kathode) van de leds (of aan de lamp). Nu weer controleren of dit ook goed werkt.<br /> <br /> Het frontsein aan de achterzijde komt aan de gele min-draad. Controleer als laatste alle verlichting op juiste werking.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Leds2.gif<br /> |Bestand2= Leds6.gif<br /> |Grootte= Groot <br /> |Grootte2= 385px <br /> |Volgnummer= 10 <br /> |Volgnummer2= 11<br /> |Omschrijving= De leds parallel aansluiten op de decoder<br /> |Omschrijving2= De leds in serie aansluiten op de decoder <br /> |Type= Schema<br /> |Type2= Schema<br /> |Maker= Fred Eikelboom <br /> |Maker2= Fred Eikelboom <br /> }}<br /> In schema 10 en 11 is aangegeven hoe de leds als front- en sluitseinen op de decoder kunnen worden aangesloten. De weerstanden worden allemaal op de blauwe draad (de plus) aangesloten. De anodes van de leds worden met de weerstanden verbonden. De kathodes van de leds worden via de gele of witte draad aan de massa geschakeld.<br /> <br /> Aan de voorzijde van de loc moeten de beide frontseinen op de witte draad aangesloten zijn en de beide rode sluitseinen op de gele draad.<br /> <br /> Aan de achterzijde van de loc moeten de beide frontseinen op de gele draad aangesloten zijn en de beide rode sluitseinen op de witte draad. Nu zal de verlichting op de juiste wijze omschakelen bij veranderen van rijrichting.<br /> <br /> De weerstanden van de rode sluitseinen hebben een grotere waarde dan de weerstanden van de frontseinen, omdat de sluitseinen geen schijnwerpers hoeven te zijn.<br /> <br /> Indien de loc voorzien is van lichtgeleiders en de led achter een lichtgeleider wordt geplaatst, kan het zijn dat een tussenliggende weerstandswaarde (bijv. 1k8) voor het sluitsein moet worden gebruikt, dit omdat de lichtgeleider niet alle licht van de led doorlaat. Dit komt door de beide overgangen tussen lucht en lichtgeleider aan weerszijden van de lichtgeleider.<br /> <br /> === De aansluitvolgorde ===<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Leds3.gif<br /> |Bestand2= Leds5.gif<br /> |Grootte= 195px <br /> |Grootte2= 140px <br /> |Volgnummer= 12 <br /> |Volgnummer2= 13<br /> |Omschrijving= Andere volgorde van weerstand en leds.<br /> |Omschrijving2= Andere volgorde van weerstand en leds.<br /> |Type= Schema<br /> |Type2= Schema<br /> |Maker= Fred Eikelboom <br /> |Maker2= Fred Eikelboom <br /> |Positie= Links<br /> |Tussenruimte= 12px<br /> }}<br /> De volgorde van een led en bijbehorende weerstand maakt niets uit. Natuurlijk wel op voorwaarde dat er verder geen aftakkingen zijn. Het is dus ook volgens afbeelding 12 en 13 aan te sluiten. Het ligt er maar net aan wat het beste uitkomt.<br /> <br /> De berekening van de waarde van de (in de tekeningen getoonde) voorschakelweerstanden van de leds staat in het artikel 'Minimale led voorschakelweerstand berekenen' (zie [[Stappenplan decoderinbouw#Meer informatie|'Meer informatie']]).<br /> &lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;<br /> <br /> === Schakeling van de lampen in de locomotief ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Lampen2.gif‎<br /> |Grootte= 350px<br /> |Volgnummer= 14<br /> |Omschrijving= De standaard lampenaansluiting<br /> |Type= Tekening<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> Lampen zijn aan te sluiten volgens het schema in afbeelding 14. Na een laatste controle kan de bedrading netjes met dun garen worden gebundeld zodat er bij het terugplaatsen van de kap geen draadjes klem komen te zitten.<br /> &lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;<br /> <br /> ==== Kijk uit voor oververhitting ====<br /> Let op bij aanwezigheid van gloeilampjes! Deze worden na inbouw van een decoder aanmerkelijk heter (omdat ze, via de decoder, een hogere digitale spanning krijgen. De kans is niet denkbeeldig dat er schade aan de kap ontstaat door smeltend kunststof. Indien de loc gloeilampjes heeft met E5.5 fitting, dan zijn deze gloeilampjes beter te vervangen door leds met E5.5 schroefdraad, bijvoorbeeld de Conrad 725763-89. Deze zijn geschikt voor 12V= (gelijkspanning). Er moet dus een voorschakelweerstand (serieweerstand) gebruikt worden om deze E5.5 leds te kunnen gebruiken. Ook Viesmann levert leds met E5.5 fitting onder art.nr 6019. Deze zijn geschikt voor max. 16V=. Ook hier moet een voorschakelweerstand toegepast worden.<br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Decoders<br /> |Linknaam= Decoders<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Decoder programmeren<br /> |Linknaam= Decoder programmeren<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Linknaam= Inleiding Function Mapping<br /> |Link= Inleiding Function Mapping<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Hoe sluit u leds aan<br /> |Linknaam= Hoe sluit u leds aan<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Minimale led voorschakelweerstand berekenen<br /> |Linknaam= Minimale led voorschakelweerstand berekenen<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder<br /> |Linknaam= Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Meten van de motorstroom na het inbouwen van een decoder<br /> |Linknaam= Meten van de motorstroom na het inbouwen van een decoder<br /> }}<br /> {{Link intern <br /> ||Linknaam= Basis elektronica <br /> |Link= Elektronica_basis#Smoorspoel<br /> |ExtraInfo= Meer informatie over condensatoren en smoorspoelen. <br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= NEM651<br /> |Linknaam= NEM651<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= NEM652<br /> |Linknaam= NEM652<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= NEM658<br /> |Linknaam= NEM658<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= NEM660<br /> |Linknaam= NEM660<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= NEM658<br /> |Linknaam= NEM662<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Forum:<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 111<br /> |ExtraInfo= Meer informatie over het aanpassen van het locschild bij Fleischmann motoren.<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe website:<br /> }}<br /> {{Link Fleischmann-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 3<br /> |ExtraInfo= Decoder aansluiten op locschild bij Fleischmann motoren (pdf).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 11<br /> |ExtraInfo= Inbouwvoorbeelden decoders.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 12<br /> |ExtraInfo= Inbouwvoorbeelden decoders.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 13<br /> |ExtraInfo= Inbouwvoorbeelden decoders (schaal N).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 415 &lt;!-- opendcc --&gt;<br /> |ExtraInfo= Handige CV instellingen (en calculator voor lange adressen).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 451<br /> |ExtraInfo= Calculator voor lange adressen.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Gerelateerde termen<br /> |Termen= Märklin, Marklin, Maerklin, Mærklin<br /> }}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= NEM662<br /> |Volgende= Dummy-steker<br /> |VorigeMenu= Decoders<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;80%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;&lt;small&gt;Laatste wijziging: 25 juni 2019 12:53 (CEST)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> [[Categorie: Alles|S]]<br /> [[Categorie: Artikel|Stappenplan Decoderinbouw]]<br /> [[Categorie: Baanbesturing|S]]<br /> [[Categorie: Bedrading|S]]<br /> [[Categorie: Connector|S]]<br /> [[Categorie: CV instellingen|S]]<br /> [[Categorie: Decoder|S]]<br /> [[Categorie: Digitaal treingestuurd|S]]<br /> [[Categorie: Digitale baanbesturing|S]]<br /> [[Categorie: Elektronica digitaal|S]]<br /> [[Categorie: Led|S]]<br /> [[Categorie: Normen|S]]<br /> [[Categorie: Verlichting|S]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|S]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Digitale_spanning_meten&diff=45715 2023-02-11T13:04:19Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Paneelmeters<br /> |Volgende= Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder<br /> |VorigeMenu= Meten is Weten<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> '''De digitale spanning meten''' die op de rails staat, kan niet eenvoudig met een multimeter op AC of DC bereik. De digitale spanning die op de rails staat, is namelijk geen sinus-golfvorm zoals bij wisselspanning en ook geen pure gelijkspanning. Het DCC signaal is een symmetrische blokgolfvormige wisselspanning. De blokgolf is voor te stellen als de streepjes van een barcode, zie het artikel &quot;[[Inleiding digitale baanbesturing]]&quot;. Het signaal bestaat uit een spanning die (bij schaal H0) tussen &amp;plusmn; plus 18 volt en min 18 volt wisselt, met verschillende pulslengtes. Het totale spanningsverschil tussen de beide spoorstaven is dus ongeveer 18 volt.<br /> <br /> Volgens NEM 670 en NEM 671 zijn de lange pulsen 100 microseconden lang. De korte pulsen zijn 58 microseconden lang. Een lange positieve en een lange negatieve puls vormen samen een logische '0'. Een korte positieve en een korte negatieve puls vormen samen een logische '1'. Met behulp van bijvoorbeeld een digitale centrale, kunnen combinaties van 'nullen' en 'enen' op de rails worden gezet. Daarmee kunnen dan de (loc)decoders worden aangestuurd.<br /> <br /> ====Meten van de spanning====<br /> Het meten van de digitale spanning kan niet zonder een [[Woorden - A#Adapter|adapter]] worden gedaan. Een normale [[Woorden - R#RMS.|(RMS)]] voltmeter of een digitale multimeter [[Woorden - D#DMM.|(DMM)]] geven afwijkende spanningswaarden. Om de werkelijk aanwezige spanning te meten bestaat in de handel verkrijgbare apparatuur, zoals de RRAmp (zie: [[Digitale spanning meten#Meer informatie|'Meer informatie']]), hieronder).<br /> <br /> Een adapterschakeling om de digitale spanning te kunnen meten met een digitale multimeter is ook zelf te maken. Hieronder twee schema's waarmee de spanning op de spoorstaven staat te meten is. Bij 'Drierail' gaat het dan om de spanning die tussen de puntcontacten en de spoorstaven staat.<br /> <br /> Nog mooier is het om de meting rechtstreeks met een oscilloscoop te doen, dan is ook de vorm van het signaal te zien.<br /> <br /> ===== NMRA meetmethode =====<br /> De NMRA geeft in S-9-1.2 bij punt 2.2.1 aan dat er een 1k-weerstand over de spoorstaven aangesloten dient te worden bij het meten van de railspanning (zie [[Digitale spanning meten#Meer informatie|'Meer informatie']]). Deze weerstand is in onderstaande schema's opgenomen. Bij het meten mogen er verder geen stroomverbruikers op de centrale aangesloten zijn. Bij het meten aan de baan dienen dus alle locomotieven en alle wagens/rijtuigen met detectie en/of verlichting van de baan gehaald te worden. Zijn er wisseldecoders e.d. op de railaansluiting aangesloten, dan dienen die ook allemaal losgekoppeld te worden, maar dat is meestal geen haalbare kaart. De gemakkelijkste meetmethode is dan ook: centrale loskoppelen van de baan en dan de spanning op de uitgang (railaansluiting) van de centrale meten. Als er een apart programmeerspoor aanwezig is, kan dat ook gebruikt worden om de spanning te meten. <br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Meetschakeling-01.gif <br /> |Bestand2= Meetschakeling-01a.gif <br /> |Grootte= 325px<br /> |Grootte2= 325px<br /> |Volgnummer= 01 <br /> |Volgnummer2= 02 <br /> |Omschrijving= Schakeling met germaniumdiode<br /> |Omschrijving2= Schakeling met bruggelijkrichter <br /> |Type1= Schema<br /> |Type2= Schema<br /> |Maker= Fred Eikelboom <br /> |Maker2= Fred Eikelboom <br /> }}<br /> <br /> === Germaniumdiode ===<br /> In schema 01 is een germaniumdiode toegepast. Deze heeft een lagere drempelspanning dan een siliciumdiode. Door de lagere drempelspanning komt de uitgangsspanning beter overeen met de ingangsspanning van de schakeling. Ofwel, er is minder spanningsverlies. Het toegepaste type is een 1N60. Andere germaniumtypes kunnen ook gebruikt worden, zoals de 1N34A, OA90 en OA91.<br /> <br /> === Bruggelijkrichter ===<br /> In schema 02 is een bruggelijkrichter toegepast. In de meeste gevallen bestaat een bruggelijkrichter uit siliciumdiodes. Bruggelijkrichters met germaniumdiodes zijn in de handel zeer moeilijk verkrijgbaar. De bruggelijkrichter kan ook worden vervangen door vier losse 1N60 of door vier losse 1N4148 diodes.<br /> <br /> De drempelspanning van de schakeling wordt ook hier weer met behulp van een 9 volt blokbatterij gemeten en opgeteld bij de gemeten uitgangsspanning. Doordat de spanning nu dubbelzijdig gelijkgericht wordt, zal er een iets andere spanning op de uitgang te meten zijn. Er moet nu twee maal de drempelspanning bij de gemeten waarde worden opgeteld. Een voorbeeld: bij een ECoS 1 werd achter de gelijkrichter een spanning van 16,7 volt gemeten. Bij toepassing van een bruggelijkrichter (met 4x 1N4148) moet daar nog twee maal 0,65 volt bij opgeteld worden. De digitale spanning bedraagt dus 16,7 + (2&amp;times;0,65) = 18 volt.<br /> <br /> === Elco voor afvlakking ===<br /> Wat gebeurt er wanneer een aantal LEDs in een rijtuig worden ingebouwd met een voedingsschakeling met een bruggelijkrichter en een elco om de spanning af te vlakken? Dat is te zien wanneer de elco in schema 02 wordt vervangen door een elco van 1000 &amp;micro;F en al op schakelaar S1 wordt gedrukt. Nu blijkt dat de spanning op de plus en de min van de gelijkrichter hoger is. Bij de ECoS 1 werd na het sluiten van de schakelaar een spanning van 17,5 volt op de plus en min van de gelijkrichter gemeten.<br /> <br /> Dat is hetzelfde effect wat te zien is wanneer een trafo met een secundaire spanning van 12 volt AC op een bruggelijkrichter met elco wordt aangesloten. Dan staat op de plus en min van de bruggelijkrichter en de elco ook een hogere spanning dan op de ingang van de gelijkrichter (een factor &amp;radic;2 = 1,41 hoger)<br /> <br /> === Drempelspanning meten ===<br /> Zoals hierboven al vermeld, gaat het bij een diode om de drempelspanning, die moet bekend zijn en bij de uitgangsspanning van de adapterschakeling worden opgeteld om de juiste waarde te verkrijgen. De drempelspanning is te vinden in de datasheet van de fabrikant, maar deze is ook zelf te meten.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Stapspanning-meten-01.gif<br /> |Grootte= 325px<br /> |Volgnummer= 03<br /> |Type= Schema<br /> |Omschrijving= Meten van de drempelspanning<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Bij een diode is de drempelspanning mede afhankelijk van de stroom die door de diode loopt. Bij toenemende stroom door de diode zal de drempelspanning evenredig toenemen. Daar er bij het meten met een multimeter een zeer lage stroom door de diode vloeit (het gaat om enige mA), zal die drempelspanning laag zijn en tevens constant. <br /> <br /> Bij gebruik van losse diodes gaat het meten van de drempelspanning heel eenvoudig; meet met een multimeter de spanning op een 9 volt blokbatterij. In het voorbeeld van schema 03 is dat bijvoorbeeld een spanning van 8,94 volt. Sluit daarna de batterij aan op de ingang van de schakeling van afbeelding 03 en meet op de uitgang hoeveel spanning daar aanwezig is. Het verschil tussen die twee is de drempelspanning over de diode. In het voorbeeld is dat (8,94 - 8,81) = 0,13 volt. Tel deze waarde op bij de gemeten waarde van de te meten spanning op de spoorstaven.<br /> <br /> Bij een bruggelijkrichter is het ook mogelijk te bepalen hoe hoog de drempelspanning is. Sluit dan in plaats van de diode in schema 03, één faseaansluiting (~) en de plus van de gelijkrichter aan (de faseaansluiting aan de plus van de batterij en de plus van de bruggelijkrichter aan meterzijde). De gemeten waarde moet worden verdubbeld om de juiste waarde straks bij de te meten spanning op de spoorstaven op te tellen.<br /> <br /> ====De waarde van C1====<br /> Elco C1 had bij de testen een waarde van 0,47 microfarad. De waarde van C1 mag liggen tussen 0,1 en 1 microfarad. <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Inleiding digitale baanbesturing<br /> |Linknaam= Inleiding digitale baanbesturing<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Modelbaannormen NEM/MOROP en NMRA<br /> |Linknaam= Modelbaannormen NEM/MOROP en NMRA<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe websites:<br /> }}<br /> {{Link NMRA-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 5<br /> |ExtraInfo= Meten van de digitale spanning (pdf).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 320 &lt;!-- tonystrains --&gt;<br /> |ExtraInfo= RRAmp DCC-spanning-/stroomtester.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 272 &lt;!-- zeeland --&gt;<br /> |ExtraInfo= Meten van de digitale spanning.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Appendix<br /> |1= bron<br /> |2=<br /> * [http://www.nmra.org/standards/DCC/standards_rps/DCCStds.html NMRA-standaarden].<br /> * [http://www.morop.org/de/normes/index.html MOROP, de Normen].<br /> * [http://www.miba.de/morop/index.htm MiBa, de Normen].<br /> |LetterGrootte= 75%<br /> |KaderBreedte= 100%<br /> }}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Paneelmeters<br /> |Volgende= Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder<br /> |VorigeMenu= Meten is Weten<br /> }}<br /> {| width=&quot;100%&quot;<br /> |- valign=&quot;top&quot;<br /> ! scope=&quot;row&quot; width=&quot;77%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;Laatste wijziging: 11 feb 2023 14:00 (CET)&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|D]]<br /> [[Categorie: Artikel|Digitale spanning meten]]<br /> [[Categorie: Elektronica|D]]<br /> [[Categorie: Elektronica digitaal|D]]<br /> [[Categorie: Digitale baanbesturing|D]]<br /> [[Categorie: Normen|D]]<br /> [[Categorie: Testen en meten|D]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Meten_van_de_motorstroom_v%C3%B3%C3%B3r_het_inbouwen_van_een_locdecoder&diff=45714 2023-02-11T12:43:21Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Digitale spanning meten<br /> |Volgende= Meten van de motorstroom na het inbouwen van een decoder<br /> |VorigeMenu= Meten is Weten<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Wanneer een decoder in een loc of treinstel wordt ingebowd, moet bekend zijn wat het stroomverbruik is. Dit artikel geeft een uitleg van het '''meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder'''.<br /> <br /> Het beste is het om het stroomverbruik te meten op een test-ovaaltje voorzien van twee wissels en een inhaalspoortje, omdat juist in de bogen de motor het zwaarste belast wordt.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Ampere-meting-01.gif<br /> |Grootte= Groot<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Aansluiten van een multimeter<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> ==== Het aansluiten van de meter ====<br /> De gelijkstroommeter of multimeter wordt op de rails aangesloten volgens afbeelding 01. De plus van de regelaar komt aan de plus van de meter.<br /> <br /> ==== Testcondities ====<br /> =====Het testen van een loc=====<br /> Plaats de te testen loc op de rails en koppel daar het maximale aantal wagens/rijtuigen aan, waarmee in de praktijk gereden gaat worden. Blijkt dan dat de wielen van de loc gaan slippen, dan moet het aantal wagens/rijtuigen verminderd worden en moet na het inbouwen van de decoder een tweede loc voor de lange trein geplaatst worden.<br /> <br /> =====Het testen van een treinstel=====<br /> Plaats het te testen treinstel op de rails. Draai de knop nu snel naar het maximum en noteer de hoogste waarde die de meter aangeeft. Herhaal nu de meting en zet bij stilstaande trein de regelaar plotseling helemaal open.<br /> <br /> Stel, dat de meter 465 mA (0,465 A) als hoogste waarde aangeeft. Tel daar dan nog 20% bij op voor het nemen van een eventuele helling. Komt het totaal op 465 + 20% = 558 mA. Nu moet nog een correctiefactor gebruikt worden omdat bij digitaal rijden de spanning hoger is dan de spanning bij analoog gebruik. Is er op de digitale baan een spanning van bijv. 21 volt, dan wordt de motorstroom een factor 1,74 hoger en dat klopt geheel volgens de wet van ohm (meer spanning = meer stroom). Dus een elektromotor die analoog bij 12 volt, 558 mA opneemt, kan, wanneer hij op een decoder aangesloten is, heel gemakkelijk 558 X 1,74 = 971 mA gaan opnemen. Bij sommige motoren wordt het zelfs nog meer. Iets om terdege rekenig mee te houden.<br /> <br /> === Kiezen van een decoder ===<br /> Kies nu (bij een voorbeeldverbruik van 837 mA bij 12 volt) een decoder die op de motoraansluiting minimaal 1,5 A kan verwerken, want na een tijdje kan de decoder, wanneer deze te krap bemeten is en ook nog voorzien is van krimpkous, aardig heet worden en zal dan spoedig doorbranden.<br /> <br /> Bovenstaande metingen worden bevestigd door een gebruiksaanwijzing van de firma Kuehn. Daarin staat: &quot;Een lok, die volgens de gebruiksaanwijzing bij 12 Volt een stroomopname van 0,8 A heeft, belast de decoder bij 21 Volt rijspanning met 1,4 A!&quot;.<br /> <br /> Dus altijd een decodertype kiezen dat de motorstroom ruim aan kan.<br /> <br /> Waar ook nog rekening mee gehouden moet worden, is dat bij de meeste decoders aangegeven wordt dat bijvoorbeeld de motoraansluiting 0,75 A aan kan en de verlichtingsaansluiting 0,2 A, maar dat het totaal van motorstroom én verlichtingsstroom NIET boven de 0,8 A mag komen. Dus dan blijft er voor de motor maar 0,55 A over!<br /> <br /> Om het gemakkelijker te maken, hier een tabel met diverse stroomwaardes:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;<br /> ! style=&quot;text-align:center; background:#E8E8E8;&quot; width=&quot;115&quot; | Motorstroom bij 12 V= (Analoog) <br /> ! style=&quot;text-align:center; background:#E8E8E8;&quot; width=&quot;111&quot; | Motorstroom bij 15 V Digitaal<br /> ! style=&quot;text-align:center; background:#E8E8E8;&quot; width=&quot;109&quot; | Motorstroom bij 18 V Digitaal <br /> ! style=&quot;text-align:center; background:#E8E8E8;&quot; width=&quot;111&quot; | Motorstroom bij 21 V Digitaal<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 400 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 497 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 597 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 696 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 500 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 621 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 746 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 870<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 600 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 746 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 895 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1044<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 700 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 870 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1044 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1218 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 800 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 994 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1193 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1392 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 900 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1119 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1342 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1566 <br /> |}<br /> {{Tabelonderschrift<br /> |Volgnummer= 01 (waardes in mA, spanning = railspanning c.q. rijspanning)<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> Bij deze waardes moet ook nog rekening gehouden worden met de totaalstroom inclusief verlichting en eventueel een rookgenerator (de rookgenerator via een relais aansturen om de decoder te ontzien, is dan de beste optie).<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|Meet &lt;u&gt;nooit&lt;/u&gt; de motorstroom door de loc met de hand op de rails te drukken en tegen te houden.<br /> # Dan wordt niet het stroomverbruik gemeten, maar de kortsluitstroom van de motor.<br /> # Het is niet realistisch. In de praktijk (bij grootspoor en modelspoor!) zullen de wielen bij een te zware last nooit blokkeren, maar &quot;doorslaan&quot; (slippen)!<br /> # Bovendien is dat een veel te grote belasting voor de loc-motor en de aandrijving, met kans op afbrekende tanden van de tandwielen!<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Decoders<br /> |Linknaam= Decoders<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Elektronica basis<br /> |Linknaam= Elektronica basis<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Digitale spanning meten<br /> |Volgende= Meten van de motorstroom na het inbouwen van een decoder<br /> |VorigeMenu= Meten is Weten<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;77%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;Laatste wijziging: 24 okt 2016 20:28 (UTC)&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|M]]<br /> [[Categorie: Artikel|Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder]]<br /> [[Categorie: Decoder|M]]<br /> [[Categorie: Elektronica|M]]<br /> [[Categorie: Elektronica analoog|M]]<br /> [[Categorie: Testen en meten|M]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|M]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Meten_van_de_motorstroom_v%C3%B3%C3%B3r_het_inbouwen_van_een_locdecoder&diff=45712 2023-02-11T12:25:16Z

<p>Martin Hilvers: Martin Hilvers heeft pagina Meten van de motorstroom vòòr het inbouwen van een decoder hernoemd naar Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder: Accentteken is ó (Groene boekje; https://www.woorden.org/spelling-accent.php )</p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Digitale spanning meten<br /> |Volgende= Meten van de motorstroom na het inbouwen van een decoder<br /> |VorigeMenu= Meten is Weten<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Wanneer u een decoder in een loc of treinstel wilt gaan inbouwen, dient u te weten wat het stroomverbruik is.&lt;br /&gt;<br /> Ofwel, v&amp;ograve;&amp;ograve;r u een decoder aan gaat schaffen, dient u te weten wat het stroomverbruik van de motor in de loc of het treinstel is.<br /> Het beste is het, om het stroomverbruik te meten op een test-ovaaltje voorzien van twee wissels en een inhaalspoortje, omdat juist in de bogen de motor de zwaarste belasting te verduren krijgt.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Ampere-meting-01.gif<br /> |Grootte= Groot<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Aansluiten van een multimeter<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> ==== Het aansluiten van de meter: ====<br /> U sluit een gelijkstroom-amp&amp;eacute;remeter of een multimeter op de rails aan, volgens afbeelding 01. De plus van de trafo komt aan de plus van de meter.<br /> ==== Testcondities: ====<br /> ''Het testen van een loc''<br /> <br /> Plaats de te testen loc op de rails en koppel daar het maximale aantal wagens/rijtuigen aan, waarmee u in de praktijk gaat rijden. Blijkt dan dat de wielen van de loc gaan slippen, dan dient u het aantal wagens/rijtuigen te verminderen, en moet u straks (na het inbouwen van de decoder) een tweede loc voor de lange trein gaan plaatsen.<br /> <br /> ''Het testen van een treinstel''<br /> <br /> Plaats het te testen treinstel op de rails.<br /> ==== Het meten van het stroomverbruik: ====<br /> Draai de knop nu snel naar het maximum en noteer de hoogste waarde die de meter aangeeft. Herhaal nu de meting en zet bij stilstaande trein de regelaar plotseling helemaal open.&lt;br /&gt;<br /> Stel, dat de meter 465 milliamp&amp;egrave;re (0,465 amp&amp;egrave;re) als hoogste waarde aangeeft. U telt daar dan nog 20% bij op voor het nemen van een eventuele helling. Komt het totaal op 465 + 20% = 558 milliamp&amp;egrave;re. Nu moet u nog een correctiefactor gebruiken, omdat bij digitaal rijden de spanning hoger is dan de spanning bij analoog gebruik.<br /> Hebben we op de digitale baan een spanning van bijv. 21 volt, dan wordt de motorstroom een factor 1,74 hoger en dat klopt geheel volgens de wet van ohm (meer spanning = meer stroom).<br /> Dus een electromotor die analoog bij 12 volt, 558 milliamp&amp;egrave;re verbruikt, kan, wanneer hij op een decoder aangesloten is, heel gemakkelijk 558 X 1,74 = 971 milliamp&amp;egrave;re gaan verbruiken. Bij sommige motoren wordt het zelfs nog meer. Iets om terdege rekenig mee te houden.<br /> === Kiezen van een decoder ===<br /> U kiest nu (bij een voorbeeldverbruik van 837 milliamp&amp;egrave;re bij 12 volt) een decoder die op de motoraansluiting minimaal 1,5 amp&amp;egrave;re kan verwerken, want na een tijdje kan de decoder, wanneer deze te krap bemeten is, en ook nog voorzien is van krimkous, aardig heet worden en zal dan spoedig de pijp aan Maarten geven.&lt;br /&gt;<br /> Bovenstaande metingen worden bevestigd door een gebruiksaanwijzing van de firma Kuehn. Daarin staat: ' '''Een lok, die volgens de gebruiksaanwijzing bij 12 Volt een stroomopname van 0,8 A heeft, belast de decoder bij 21 Volt rijspanning met 1,4 A!''' '.<br /> <br /> Dus altijd een decodertype kiezen dat de motorstroom ruim aankan.<br /> <br /> Waar u ook nog rekening mee dient te houden, is het feit dat bij de meeste decoders aangegeven wordt dat bijvoorbeeld de motoraansluiting 0,75 amp&amp;egrave;re aan kan en de verlichtingsaansluiting 0,2 amp&amp;egrave;re, maar dat het totaal van motorstroom &amp;eacute;n verlichtingsstroom NIET boven de 0,8 amp&amp;egrave;re mag komen. Dus dan blijft er voor de motor maar 0,55 amp&amp;egrave;re over! Iets om terdege op te letten!<br /> <br /> Om het gemakkelijker te maken, hier een tabel met diverse stroomwaardes:<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;<br /> ! style=&quot;text-align:center; background:#E8E8E8;&quot; width=&quot;115&quot; | Motorstroom bij 12 V= (Analoog) <br /> ! style=&quot;text-align:center; background:#E8E8E8;&quot; width=&quot;111&quot; | Motorstroom bij 15 V Digitaal<br /> ! style=&quot;text-align:center; background:#E8E8E8;&quot; width=&quot;109&quot; | Motorstroom bij 18 V Digitaal <br /> ! style=&quot;text-align:center; background:#E8E8E8;&quot; width=&quot;111&quot; | Motorstroom bij 21 V Digitaal<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 400 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 497 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 597 || style=&quot;background:#E5E4E2;&quot;| 696 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 500 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 621 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 746 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 870<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 600 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 746 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 895 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1044<br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 700 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 870 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1044 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1218 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 800 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 994 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1193 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1392 <br /> |-<br /> |style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 900 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1119 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1342 || style=&quot;background:#E8E8E8;&quot;| 1566 <br /> |}<br /> {{Tabelonderschrift<br /> |Volgnummer= 01 (waardes in mA, spanning = railspanning c.q. rijspanning)<br /> |Maker= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> Bij bovenstaande waardes moet u ook nog rekening houden met de totaalstroom inclusief verlichting en eventueel een rookgenerator (de rookgenerator via een relais aansturen om de decoder te ontzien, is dan de beste optie).<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|Meet &lt;u&gt;nooit&lt;/u&gt; de motorstroom door de loc met de hand op de rails te drukken en tegen te houden.<br /> # U meet dan niet het stroomverbruik, maar de kortsluitstroom van de motor.<br /> # Het is niet realistisch. In de praktijk (bij grootspoor en modelspoor!) zullen de wielen bij een te zware last &lt;b&gt;''nooit''&lt;/b&gt; blokkeren, maar gaan slippen!<br /> # Bovendien is dat een veel te grote belasting voor de kostbare loc-motor en de aandrijving, want daardoor is er grote kans op afbrekende tanden van de tandwielen!<br /> |-<br /> |}<br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Decoders<br /> |Linknaam= Decoders<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Elektronica basis<br /> |Linknaam= Elektronica basis<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Digitale spanning meten<br /> |Volgende= Meten van de motorstroom na het inbouwen van een decoder<br /> |VorigeMenu= Meten is Weten<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;77%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;Laatste wijziging: 24 okt 2016 20:28 (UTC)&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> [[Categorie: Alles|M]]<br /> [[Categorie: Artikel|Meten van de motorstroom v&amp;oacute;&amp;oacute;r het inbouwen van een decoder]]<br /> [[Categorie: Decoder|M]]<br /> [[Categorie: Elektronica|M]]<br /> [[Categorie: Elektronica analoog|M]]<br /> [[Categorie: Testen en meten|M]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|M]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Meten_van_de_motorstroom_v%C3%B2%C3%B2r_het_inbouwen_van_een_decoder&diff=45713 2023-02-11T12:25:16Z

<p>Martin Hilvers: Martin Hilvers heeft pagina Meten van de motorstroom vòòr het inbouwen van een decoder hernoemd naar Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder: Accentteken is ó (Groene boekje; https://www.woorden.org/spelling-accent.php )</p> <hr /> <div>#DOORVERWIJZING [[Meten van de motorstroom vóór het inbouwen van een decoder]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Centrale_voedingsleiding&diff=45711 2023-02-11T12:13:53Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Seinen digitaliseren<br /> |Volgende= Het schakeltableau<br /> |VorigeMenu= Digitale baanbesturing<br /> |Auteur= Ronald Koerts<br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> Een '''centrale voedingsleiding''' (CVL) of '''ringleiding''' is iets dat bij beginners veel vragen oproept. Van &quot;Wat is een centrale voedingsleiding?&quot; tot &quot;Hoe moet ik een ringleiding aanleggen?&quot;. Vroeger werd 'digitaal' verkocht met de opmerking dat twee draden genoeg waren om de gehele modelbaan aan te sluiten en te besturen. Helaas is dat door de komst van wissel- en schakeldecoders en bezetmelders niet meer het geval; er is veel meer draad nodig om de digitale baan te besturen. Dit artikel geeft hierover een nadere uitleg.<br /> <br /> === Ringleiding of centrale voedingsleiding? ===<br /> De term &quot;ringleiding&quot; dekt eigenlijk niet de gehele lading. Een andere term die gebruikt wordt is dan ook &quot;centrale voedingsleiding&quot;. Een ringleiding hoeft ook niet rond te lopen, andere vormen zijn ook mogelijk.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= E10.14-01.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Voorbeeld ringleiding met bezetmelders<br /> |Maker= Martin de Deugd<br /> }}<br /> <br /> === Waarom een ringleiding of centrale voedingsleiding gebruiken? ===<br /> Een centrale leiding zorgt door de grotere draaddiameter er voor dat de voedingsspanning zonder spanningsverlies van de regelaar of DCC centrale bij de rails komt. Het voorkomt ook dat door slechte railverbinders delen van de baan zonder spanning komen. Het is niet zo dat een kleine modelbaan geen CVL nodig heeft en een grote wel. Ook bij een kleine baan en het bouwen met modules kan het heel gemakkelijk zijn om een CVL te gebruiken. Er zijn normen voor het aanleggen van een CVL bij modules.<br /> <br /> === De vorm van de CVL ===<br /> Een CVL kan zonder probleem rond lopen (de [[Basisvormen modelbanen|rails loopt meestal ook al rond]]). De meest gebruikte vorm voor een CVL is echter een 'boom' met aftakkingen, dit is voor de meeste banen de geschikte vorm. Ook is het aanleggen van de CVL in stervorm een mogelijkheid.<br /> <br /> ====Signaalleidingen====<br /> Een leiding kan werken als een antenne en daardoor kan het systeem gevoelig zijn voor stoorsignalen die worden opgevangen. In de hoogfrequent- en versterkertechniek wordt er altijd voor gezorgd dat er geen [[Woorden - A#Aardlus|aardlussen]] ontstaan omdat die kunnen leiden tot brom in de versterker (''motorboating''). Dit kan in ernstige gevallen leiden tot vernielen van een eindtrap. Om dit probleem op te lossen, wordt een weerstand van 100 tot 220 &amp;Omega; tussen de beide uiteinden van de aardlus gemonteerd. Het is dus het beste, zeker bij gebruik van ''flatcable'' zoals bij een [[S88, S88N, XpressNet en LocoNet|S88 terugmeldsysteem]], om een weerstand van 100 tot 220 &amp;Omega; tussen de beide uiteinden van de lus te monteren. Zo worden eventuele stoorsignalen verzwakt en kunnen ze geen schade of storingen veroorzaken op de S88 leiding. <br /> <br /> === Hoeveel draden heeft een centrale voedingsleiding? ===<br /> Dat ligt er aan hoeveel (en wat) is aangesloten op de voedingsleiding. Voor iedere functie van de centrale voedingsleiding zijn extra draden nodig. Hieronder volgt een overzicht van de meest gebruikte functies voor de centrale voedingsleiding:<br /> * [[#Voeding van de rails|Voeding van de rails]].<br /> * [[#Voeding van de ongedetecteerde railsecties|Voeding van de ongedetecteerde railsecties]].<br /> * [[#Voeding diverse decoders baanbesturing|Voeding diverse decoders baanbesturing]].<br /> * [[#Voeding verlichting gebouwen en straatverlichting|Voeding verlichting gebouwen en straatverlichting]].<br /> <br /> ==== Voeding van de rails ====<br /> Voor de voeding van de rails zijn twee dikke draden nodig. Hierop staat spanning, al dan niet digitaal. De meest gebruikte kleuren voor deze twee draden zijn bruin voor de massadraad en rood voor de signaaldraad. <br /> <br /> ==== Voeding van de ongedetecteerde railsecties ====<br /> Deze voedingsdraad is alleen nodig bij [[basis railsystemen|tweerail]] digitaal en bezetmelders als terugmelding. In deze draad wordt dan een [[diodeschakeling]] opgenomen. Aan één draad van de diodeschakeling kunnen dan alle ongedetecteerde stukken van de modelbaan aangesloten worden. De andere draad vanaf de diodeschakeling gaat naar de rode draad van de centrale. De kleur van de draad naar de diodeschakeling is meestal een aparte kleur zoals groen of blauw.<br /> <br /> ==== Voeding diverse decoders baanbesturing ====<br /> De meeste wissel- en seindecoders hebben een extra aansluiting om stroom van een extra transformator te gebruiken (externe voeding). Door de extra aansluiting is er geen noodzaak om 'dure' digitale stroom te gebruiken voor het omzetten van de wissels en/of seinen. Meestal wordt deze stroom geleverd door een oude analoge treintransformator met een wisselspanninguitgang. Daarvoor is ook de blauwe Märklin analoge transformator te gebruiken. De twee draden voor deze voeding hebben meestal de kleuren wit en zwart.<br /> <br /> ==== Voeding verlichting gebouwen en straatverlichting ====<br /> Het geeft een sfeervolle uitstraling wanneer de gebouwen verlicht zijn en de straatverlichting aan is op de modelbaan. Deze verbruikers moeten allemaal gevoed worden. Nu is het vrij simpel om daarvoor tegelijk twee extra draden mee te nemen.<br /> <br /> ==== Resumé ====<br /> Als alle functies d.m.v. de centrale voedingleiding gevoed moeten worden, dan is het volgende aantal draden nodig:<br /> * 2 draden voor de railspanning<br /> * 1 draad voor ongedetecteerde secties<br /> * 2 draden voor voeding decoders<br /> * 2 draden voor verlichting gebouwen en straatverlichting<br /> * 7 draden totaal.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= E10.14-06.jpg<br /> |Grootte= 750px<br /> |Volgnummer= 02<br /> |Omschrijving= Principeschema van de centrale voedingsleiding<br /> |Maker= Ronald Koerts<br /> |Type= Tekening<br /> }}<br /> <br /> ==== Kan het met minder draden? ====<br /> Ja en nee. In principe kan het met minder draden wanneer de digitale centrale gebruikt maakt van het zogenaamde ''common ground''-principe, oftewel gezamenlijke (of gemeenschappelijke) massa. Hierbij mogen alle massadraden vervangen worden door één gezamelijke (zwarte) massadraad.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|'''Alle massadraden vervangen door één gezamelijke massadraad mag alleen als de digitale centrale hier geschikt voor is, d.w.z. als deze een ''common ground'' heeft. Lees daarvoor de handleiding van de digitale centrale!'''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> === Welke draadsoort te gebruiken? ===<br /> In principe is iedere elektrokabel of -draad te gebruiken. Voor de hoofdaders is dik draad beter. Door het gebruik van dikker draad wordt spanningsverlies over de centrale voedingsleiding voorkomen. Spanningsverlies uit zich in een lagere spanning op de rails. <br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= E10.14-02.jpg<br /> |Grootte= 250px<br /> |Bestand2= Draad-Conrad605905.jpg<br /> |Grootte2= 150px<br /> |Volgnummer= 03<br /> |Omschrijving= Installatiedraad<br /> |Bron= conrad.nl<br /> |Volgnummer2= 04<br /> |Omschrijving2= Modelspoordraad<br /> |Bron2= [http://www.conrad.nl/ce/nl/product/605155 conrad.nl]<br /> }}<br /> <br /> ==== Hoofdaders ====<br /> Voor de hoofdaders is stug installatiedraad (VD-draad) het gemakkelijkst te gebruiken. Het is in meerdere kleuren en in een aantal diktes, zoals 1,5 mm&amp;sup2; en 2,5 mm&amp;sup2; te verkrijgen bij bouwmarkten. <br /> <br /> ==== Aansluitingen ====<br /> Voor de draden naar de rails, decoders en verlichting (lampjes en/of leds) is gewoon standaard modelspoorkabel of -draad van bijvoorbeeld 0,14 mm&amp;sup2; te gebruiken.<br /> <br /> === Aanleg centrale voedingsleiding ===<br /> Het aanleggen van een centrale voedingsleiding is heel eenvoudig. Er zijn geen bijzondere materialen en/of -gereedschappen nodig. Een goede (zij)kniptang, schroevendraaiers, een soldeerbout en harskernsoldeer, een mesje, kroonstenen en schroefjes zijn voldoende.<br /> <br /> ==== Bevestigen ====<br /> Het installatiedraad kan met kroonstenen aan de onderbouw worden bevestigd. Met de kroonstenen kunnen ook eventueel de draden wat meer gespannen worden. Let op dat de draad met isolatie door de kroonsteen heen kan. De kleinere draden kunnen bijvoorbeeld met kabelhouders van Conrad onder de baan geplakt worden.<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= E10.14-05.JPG<br /> |Grootte= 250px<br /> |Bestand2= E10.14-04.jpg<br /> |Grootte2= 250px<br /> |Volgnummer= 05<br /> |Omschrijving= Voorbeeld kroonstenen en kabelhouders<br /> |Maker= Ronald Koerts<br /> |Volgnummer2= E10.14-06<br /> |Omschrijving2= Voorbeeld centrale voedingsleiding<br /> |Maker2= Beneluxspoor Forumgebruiker Ferry!<br /> }}<br /> <br /> ==== Aansluitingen ====<br /> Een aansluitingen maken op de hoofdaders, zoals bij het gebruik van installatiedraad, betekent dat het draad vrijgemaakt moet worden van de isolatie; 'strippen'. Op de plek waar de koperkern vrij is van isolatie is een aftakking aan de hoofdader te solderen. Zorg er daarbij wel voor dat de draden na [[het solderen]] - dus tijdens het afkoelen - niet kunnen bewegen, anders ontstaat een zogenaamde 'koude las'. De verbinding kan dan weer losgaan en tevens bestaat de kans op zeer moelijk te vinden storingen in de voedingsaansluitingen.<br /> <br /> === Wisseldecoders zonder aansluiting voor een hulpvoeding ===<br /> Er zijn wisseldecoders, zoals de Roco 10775, zonder extra aansluiting voor een hulpvoeding. Deze wisseldecoders krijgen zowel het digitale signaal, als de spanning voor het omzetten van de wissels op dezelfde ingang. Met gebruik van meerdere wisseldecoders van dit type tegelijkertijd, is het verstandig om een extra aparte versterker, met eigen transformator aan te schaffen en deze versterker te koppelen aan het digitale systeem. Dan kunnen de wissels worden aangesloten op hun eigen CVL met digitale spanning.<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Omschrijving= Encyclopedie artikel<br /> |Link= Diodeschakeling<br /> |Linknaam= De Diodeschakeling<br /> |Opmerking= Extra informatie over niet bewaakte baanstukken.<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe website:<br /> }}<br /> {{Link Conrad-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 29 &lt;!-- conrad tracking link --&gt;<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Beneluxspoor.net:<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 79<br /> |ExtraInfo= Voorbeeld van een Centrale Voedingsleiding.<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 80<br /> |ExtraInfo= het aansluiten van de bedrading.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Gerelateerde termen<br /> |Termen= Märklin, Marklin, Maerklin, Mærklin<br /> }}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Seinen digitaliseren<br /> |Volgende= Het schakeltableau<br /> |VorigeMenu= Digitale baanbesturing<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;80%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;&lt;small&gt;Laatste wijziging: 26 dec 2017 18:03 (CET)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|C]]<br /> [[Categorie: Artikel|Centrale voedingsleiding]]<br /> [[Categorie: Baanbesturing|C]]<br /> [[Categorie: Bedrading|C]]<br /> [[Categorie: Bezetmelding/Terugmelding|C]]<br /> [[Categorie: Decoder|C]]<br /> [[Categorie: Digitale baanbesturing|C]]<br /> [[Categorie: Praktijk|C]]<br /> [[Categorie: Ronald Koerts|C]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Het_gereedschap_van_de_gevorderde_modelspoorder&diff=45657 2023-02-08T14:14:23Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Het gereedschap van de modelspoorder<br /> |Volgende= Rusty Rails Painter&amp;trade;<br /> |VorigeMenu= Gereedschappen<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> |Auteur2= Dick van der Knaap<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= TAW-26.png<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= NMRA maatvoeringsmal<br /> |Bron= [http://www.nmra.org NMRA] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> <br /> Dit artikel geeft een overzicht van '''het gereedschap van de gevorderde modelspoorder'''.<br /> <br /> ==== Miniboormachientje ====<br /> Een miniboormachientje van bijvoorbeeld Dremel is voor de beginner zuiver luxe. Gevorderde modelbouwers zullen er graag gebruik van maken, voor allerhande klusjes. Aanschaffen is niet direct nodig, maar ideaal om een keer als verjaardagscadeau te vragen.<br /> <br /> ==== Freesmachine voor sleuven ==== <br /> Zeer handig is de freesmachine van de firma Boehler. Hiermee kunnen de sleuven waarin de rijdraad van het Faller Car System (FCS) komt te liggen in het hout frezen (zie link hieronder bij [[Het gereedschap van de gevorderde modelspoorder#Meer informatie|'Meer informatie']]).<br /> <br /> ==== Mal voor spoorstaaf- of wiel-afstand ==== <br /> Ook handig is een mal (zie afbeelding 01) voor het nameten/controleren van de afstand tussen de spoorstaven of de afstand tussen de wielen (de [[Woorden - S#Speermaat|speermaat]]). Daarvoor is een mal volgens de norm NEM310 ontworpen voor schaal H0. <br /> <br /> ==== Tandwielen verwijderen ====<br /> Bij het vervangen van versleten tandwielen van (modeltrein)motoren kan een 'Walkera' tandwieltrekker (zie foto 02) zeer goed van pas komen (tandwieltrekkers worden ook wel 'poelietrekkers' genoemd). Hiermee is zeer gemakkelijk een versleten of beschadigd tandwieltje van de motor-as te verwijderen. De grootste diameter van het te verwijderen tandwiel mag 10,8 mm bedragen.<br /> <br /> De firma Fohrmann levert ook een handige tandwieltrekker (bestelnr. 90826). Deze heeft geharde perspennen met 1,0 - 1,5 – 2,0 mm diameter.<br /> <br /> ==== Tandwielpers ====<br /> Wanneer een wiel van de as verwijderd is, moet dit ook weer op de as geperst kunnen worden. Daarvoor heeft Fohrmann een wielpers ontwikkeld voor schaal H0 assen (bestelnr. 90823). Hiermee is gemakkelijk een wiel op de as te persen. Met de perspennen-set (bestelnr. 90802-05), die bijbesteld kan worden, kunnen ook schaal TT en N wielen opgeperst worden. <br /> <br /> ==== Vliegwielen verwijderen ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Poelietrekker.png<br /> |Grootte= Zeer klein<br /> |Volgnummer= 02<br /> |Omschrijving= Walkera tandwieltrekker<br /> |Maker= Beneluxspoor.net gebruiker&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> Voor het verwijderen van vliegwielen is een iets groter hulpmiddel nodig, zoals een vliegwieltrekker van Fohrmann. Deze zijn voorzien van evenwijdig verstelbare benen. De firma Fohrmann produceerd meerdere typen vliegwieltrekkers; <br /> * Bestelnummer 90800, deze heeft een spanwijdte van 3 - 35 mm. De maximale diepte is ongeveer 25 mm en de spindelpunt-diameter is 1,8 mm.<br /> * Bestelnummer 90809, deze heeft een spanwijdte van 3 - 64 mm. De overige maten zijn identiek aan de 90800.<br /> Met deze vliegwieltrekkers zijn ook de wielen van rijdend materieel te verwijderen.<br /> <br /> ==== Montagehulpstuk voor loc-chassis ====<br /> Bij het zelf bouwen van een loc-chassis is de 'montagehulp' van de firma Avonside Works eigenlijk onmisbaar. De montagehulp is leverbaar voor chassis met drie, vier of vijf assen.<br /> <br /> ==== Imitatie klinknagels aanbrengen ====<br /> Voor het aanbrengen van imitatie-klinknagels op zelfgebouwd materieel kan gebruik gemaakt worden van een radeerwieltje (Engels: ''Pounce wheel''). Deze radeerwieltjes zijn leverbaar in verschillende klinknagel-afstanden (zie hieronder bij [[Het gereedschap van de gevorderde modelspoorder#Meer informatie|'Meer informatie']]).<br /> <br /> ==== Opspanner voor het bewerken van wielen ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Wielspanner-Fohrmann01.jpg<br /> |Grootte= 220px<br /> |Volgnummer= 03<br /> |Omschrijving= Opspanner (opspanhulpstuk)<br /> |Maker= [http://forum.beneluxspoor.net/index.php/topic,49149.msg3221403077.html#msg3221403077 Ingenium]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> Voor het bewerken van wielen komt de Fohrmann opspanner (bestelnr. 90820) prima van pas. Deze opspanner (zie foto 03) komt in de klauw van de draaibank en daarmee is heel gemakkelijk de flens en/of het loopvlak te bewerken. Hiervoor levert de firma Fohrmann diverse beitels;<br /> * Bestelnummer 90817, kan een gleuf in het loopvlak van het wiel maken voor een antislipbandje.<br /> * Bestelnummer 90804, voor het bewerken van RP25-wielen.<br /> * Bestelnummer 90805, voor het bewerken van NEM-wielen.<br /> <br /> ==== Hulpstuk voor het kwarteren ====<br /> Bij stoomlocomotieven dienen de kruktappen van de aangedreven wielen exact 90&amp;deg; ten opzichte van elkaar verdraaid te zijn. Om dit werkje nauwkeurig uit te voeren heeft de firma Fohrmann een kwarteerhulpstuk ontwikkeld (bestelnr. 90838). <br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|&lt;big&gt;''Vergeet niet om de gebruiksaanwijzingen en waarschuwingen van de fabrikanten te lezen en ze '''ALTIJD''' op te volgen''&lt;/big&gt;.&lt;br /&gt;Dat voorkomt veel ongevallen, schade en droefenis.<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box=AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Het gereedschap van de modelspoorder<br /> |Linknaam= Het gereedschap van de modelspoorder<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Films#Het gereedschap van de modelspoorder<br /> |Linknaam= Filmpje over de Avonside montagehulp<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Veilig werken<br /> |Linknaam= Veilig werken<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe websites:<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 346 &lt;!-- avonsidewo --&gt;<br /> |ExtraInfo= Meer over de Avonside Works montagehulp.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 347 &lt;!-- capelleman --&gt;<br /> |ExtraInfo= Freesmachine voor het maken van sleuven voor de rijdraad van het Faller Car System (FSC).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 348 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Tandwieltrekker voor schaal N en Z (bestelnr. 27109).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 349 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Poelietrekker (bestelnr. 90800).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 350 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Poelietrekker (bestelnr. 90809).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 351 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Mal voor het nameten/controleren van spoorwijdte &amp; wielafstand in schaal H0 (bestelnr. 71604).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 352 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Mal voor het nameten/controleren van spoorwijdte &amp; wielafstand in schaal N, Z en TT (bestelnr. G71620).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 353 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Hulpstuk voor het kwarteren van stoomloc-wielen (bestelnr. 90838)<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 354 &lt;!-- grifhold --&gt;<br /> |ExtraInfo= Radeerwieltjes voor het maken van klinknagel-imitaties.<br /> }}<br /> {{Link NMRA-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 19<br /> |ExtraInfo= Maatvoerings-mallen en andere hulpmiddelen.<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Meer informatie over de Walkera tandwieltrekker:<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> :*[[Media:Poelietrekker_gebruiksaanwijzing.png|Gebruiksaanwijzing van de Walkera tandwieltrekker]]<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Het gereedschap van de modelspoorder<br /> |Volgende= Rusty Rails Painter&amp;trade;<br /> |VorigeMenu= Gereedschappen<br /> }}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|H]]<br /> [[Categorie: Artikel|Het gereedschap van de gevorderde modelspoorder]]<br /> [[Categorie: Gereedschappen|H]]<br /> [[Categorie: Praktijk|H]]<br /> [[Categorie: Technieken|H]]<br /> [[Categorie: Dick van der Knaap|H]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|H]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Het_gereedschap_van_de_gevorderde_modelspoorder&diff=45656 2023-02-08T14:13:14Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Het gereedschap van de modelspoorder<br /> |Volgende= Rusty Rails Painter&amp;trade;<br /> |VorigeMenu= Gereedschappen<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> |Auteur2= Dick van der Knaap<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= TAW-26.png<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= NMRA maatvoeringsmal<br /> |Bron= [http://www.nmra.org NMRA]<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> <br /> Dit artikel geeft een overzicht van '''het gereedschap van de gevorderde modelspoorder'''.<br /> <br /> ==== Miniboormachientje ====<br /> Een miniboormachientje van bijvoorbeeld Dremel is voor de beginner zuiver luxe. Gevorderde modelbouwers zullen er graag gebruik van maken, voor allerhande klusjes. Aanschaffen is niet direct nodig, maar ideaal om een keer als verjaardagscadeau te vragen.<br /> <br /> ==== Freesmachine voor sleuven ==== <br /> Zeer handig is de freesmachine van de firma Boehler. Hiermee kunnen de sleuven waarin de rijdraad van het Faller Car System (FCS) komt te liggen in het hout frezen (zie link hieronder bij [[Het gereedschap van de gevorderde modelspoorder#Meer informatie|'Meer informatie']]).<br /> <br /> ==== Mal voor spoorstaaf- of wiel-afstand ==== <br /> Ook handig is een mal (zie afbeelding 01) voor het nameten/controleren van de afstand tussen de spoorstaven of de afstand tussen de wielen (de [[Woorden - S#Speermaat|speermaat]]). Daarvoor is een mal volgens de norm NEM310 ontworpen voor schaal H0. <br /> <br /> ==== Tandwielen verwijderen ====<br /> Bij het vervangen van versleten tandwielen van (modeltrein)motoren kan een 'Walkera' tandwieltrekker (zie foto 02) zeer goed van pas komen (tandwieltrekkers worden ook wel 'poelietrekkers' genoemd). Hiermee is zeer gemakkelijk een versleten of beschadigd tandwieltje van de motor-as te verwijderen. De grootste diameter van het te verwijderen tandwiel mag 10,8 mm bedragen.<br /> <br /> De firma Fohrmann levert ook een handige tandwieltrekker (bestelnr. 90826). Deze heeft geharde perspennen met 1,0 - 1,5 – 2,0 mm diameter.<br /> <br /> ==== Tandwielpers ====<br /> Wanneer een wiel van de as verwijderd is, moet dit ook weer op de as geperst kunnen worden. Daarvoor heeft Fohrmann een wielpers ontwikkeld voor schaal H0 assen (bestelnr. 90823). Hiermee is gemakkelijk een wiel op de as te persen. Met de perspennen-set (bestelnr. 90802-05), die bijbesteld kan worden, kunnen ook schaal TT en N wielen opgeperst worden. <br /> <br /> ==== Vliegwielen verwijderen ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Poelietrekker.png<br /> |Grootte= Zeer klein<br /> |Volgnummer= 02<br /> |Omschrijving= Walkera tandwieltrekker<br /> |Maker= Beneluxspoor.net gebruiker&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> Voor het verwijderen van vliegwielen is een iets groter hulpmiddel nodig, zoals een vliegwieltrekker van Fohrmann. Deze zijn voorzien van evenwijdig verstelbare benen. De firma Fohrmann produceerd meerdere typen vliegwieltrekkers; <br /> * Bestelnummer 90800, deze heeft een spanwijdte van 3 - 35 mm. De maximale diepte is ongeveer 25 mm en de spindelpunt-diameter is 1,8 mm.<br /> * Bestelnummer 90809, deze heeft een spanwijdte van 3 - 64 mm. De overige maten zijn identiek aan de 90800.<br /> Met deze vliegwieltrekkers zijn ook de wielen van rijdend materieel te verwijderen.<br /> <br /> ==== Montagehulpstuk voor loc-chassis ====<br /> Bij het zelf bouwen van een loc-chassis is de 'montagehulp' van de firma Avonside Works eigenlijk onmisbaar. De montagehulp is leverbaar voor chassis met drie, vier of vijf assen.<br /> <br /> ==== Imitatie klinknagels aanbrengen ====<br /> Voor het aanbrengen van imitatie-klinknagels op zelfgebouwd materieel kan gebruik gemaakt worden van een radeerwieltje (Engels: ''Pounce wheel''). Deze radeerwieltjes zijn leverbaar in verschillende klinknagel-afstanden (zie hieronder bij [[Het gereedschap van de gevorderde modelspoorder#Meer informatie|'Meer informatie']]).<br /> <br /> ==== Opspanner voor het bewerken van wielen ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Wielspanner-Fohrmann01.jpg<br /> |Grootte= 220px<br /> |Volgnummer= 03<br /> |Omschrijving= Opspanner (opspanhulpstuk)<br /> |Maker= [http://forum.beneluxspoor.net/index.php/topic,49149.msg3221403077.html#msg3221403077 Ingenium]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> Voor het bewerken van wielen komt de Fohrmann opspanner (bestelnr. 90820) prima van pas. Deze opspanner (zie foto 03) komt in de klauw van de draaibank en daarmee is heel gemakkelijk de flens en/of het loopvlak te bewerken. Hiervoor levert de firma Fohrmann diverse beitels;<br /> * Bestelnummer 90817, kan een gleuf in het loopvlak van het wiel maken voor een antislipbandje.<br /> * Bestelnummer 90804, voor het bewerken van RP25-wielen.<br /> * Bestelnummer 90805, voor het bewerken van NEM-wielen.<br /> <br /> ==== Hulpstuk voor het kwarteren ====<br /> Bij stoomlocomotieven dienen de kruktappen van de aangedreven wielen exact 90&amp;deg; ten opzichte van elkaar verdraaid te zijn. Om dit werkje nauwkeurig uit te voeren heeft de firma Fohrmann een kwarteerhulpstuk ontwikkeld (bestelnr. 90838). <br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|&lt;big&gt;''Vergeet niet om de gebruiksaanwijzingen en waarschuwingen van de fabrikanten te lezen en ze '''ALTIJD''' op te volgen''&lt;/big&gt;.&lt;br /&gt;Dat voorkomt veel ongevallen, schade en droefenis.<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box=AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Het gereedschap van de modelspoorder<br /> |Linknaam= Het gereedschap van de modelspoorder<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Films#Het gereedschap van de modelspoorder<br /> |Linknaam= Filmpje over de Avonside montagehulp<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Veilig werken<br /> |Linknaam= Veilig werken<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe websites:<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 346 &lt;!-- avonsidewo --&gt;<br /> |ExtraInfo= Meer over de Avonside Works montagehulp.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 347 &lt;!-- capelleman --&gt;<br /> |ExtraInfo= Freesmachine voor het maken van sleuven voor de rijdraad van het Faller Car System (FSC).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 348 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Tandwieltrekker voor schaal N en Z (bestelnr. 27109).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 349 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Poelietrekker (bestelnr. 90800).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 350 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Poelietrekker (bestelnr. 90809).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 351 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Mal voor het nameten/controleren van spoorwijdte &amp; wielafstand in schaal H0 (bestelnr. 71604).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 352 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Mal voor het nameten/controleren van spoorwijdte &amp; wielafstand in schaal N, Z en TT (bestelnr. G71620).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 353 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Hulpstuk voor het kwarteren van stoomloc-wielen (bestelnr. 90838)<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 354 &lt;!-- grifhold --&gt;<br /> |ExtraInfo= Radeerwieltjes voor het maken van klinknagel-imitaties.<br /> }}<br /> {{Link NMRA-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 19<br /> |ExtraInfo= Maatvoerings-mallen en andere hulpmiddelen.<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Meer informatie over de Walkera tandwieltrekker:<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> :*[[Media:Poelietrekker_gebruiksaanwijzing.png|Gebruiksaanwijzing van de Walkera tandwieltrekker]]<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Het gereedschap van de modelspoorder<br /> |Volgende= Rusty Rails Painter&amp;trade;<br /> |VorigeMenu= Gereedschappen<br /> }}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|H]]<br /> [[Categorie: Artikel|Het gereedschap van de gevorderde modelspoorder]]<br /> [[Categorie: Gereedschappen|H]]<br /> [[Categorie: Praktijk|H]]<br /> [[Categorie: Technieken|H]]<br /> [[Categorie: Dick van der Knaap|H]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|H]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Het_gereedschap_van_de_gevorderde_modelspoorder&diff=45655 2023-02-08T14:04:00Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Het gereedschap van de modelspoorder<br /> |Volgende= Rusty Rails Painter&amp;trade;<br /> |VorigeMenu= Gereedschappen<br /> |Auteur= Fred Eikelboom<br /> |Auteur2= Dick van der Knaap<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= TAW-26.png<br /> |Grootte= Zeer Klein<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= NMRA maatvoeringsmal<br /> |Bron= [http://www.nmra.org NMRA]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> &lt;!-- de br /&gt;&lt;br /&gt; dient om de tekst voldoende ver bij de onderstaande tekst weg te houden --&gt;<br /> Dit artikel geeft een overzicht van '''het gereedschap van de gevorderde modelspoorder'''.<br /> <br /> ==== Miniboormachientje ====<br /> Een miniboormachientje van bijvoorbeeld Dremel is voor de beginner zuiver luxe. Gevorderde modelbouwers zullen er graag gebruik van maken, voor allerhande klusjes. Aanschaffen is niet direct nodig, maar ideaal om een keer als verjaardagscadeau te vragen.<br /> <br /> ==== Freesmachine voor sleuven ==== <br /> Zeer handig is de freesmachine van de firma Boehler. Hiermee kunnen de sleuven waarin de rijdraad van het Faller Car System (FCS) komt te liggen in het hout frezen (zie link hieronder bij [[Het gereedschap van de gevorderde modelspoorder#Meer informatie|'Meer informatie']]).<br /> <br /> ==== Mal voor spoorstaaf- of wiel-afstand ==== <br /> Ook handig is een mal (zie afbeelding 01) voor het nameten/controleren van de afstand tussen de spoorstaven of de afstand tussen de wielen, de [[Woorden - S#Speermaat|speermaat]]). Daarvoor is een mal volgens de norm NEM310 ontworpen voor schaal H0. <br /> <br /> ==== Tandwielen verwijderen ====<br /> Bij het vervangen van versleten tandwielen van (modeltrein)motoren kan een 'Walkera' tandwieltrekker (zie foto 02) zeer goed van pas komen (tandwieltrekkers worden ook wel 'poelietrekkers' genoemd). Hiermee is zeer gemakkelijk een versleten of beschadigd tandwieltje van de motor-as te verwijderen. De grootste diameter van het te verwijderen tandwiel mag 10,8 mm bedragen.<br /> <br /> De firma Fohrmann levert ook een handige tandwieltrekker (bestelnr. 90826). Deze heeft geharde perspennen met 1,0 - 1,5 – 2,0 mm diameter.<br /> <br /> ==== Tandwielpers ====<br /> Wanneer een wiel van de as verwijderd is, moet dit ook weer op de as geperst kunnen worden. Daarvoor heeft Fohrmann een wielpers ontwikkeld voor schaal H0 assen (bestelnr. 90823). Hiermee is gemakkelijk een wiel op de as te persen. Met de perspennen-set (bestelnr. 90802-05), die bijbesteld kan worden, kunnen ook schaal TT en N wielen opgeperst worden. <br /> <br /> ==== Vliegwielen verwijderen ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Poelietrekker.png<br /> |Grootte= Zeer klein<br /> |Volgnummer= 02<br /> |Omschrijving= Walkera tandwieltrekker<br /> |Maker= Beneluxspoor.net gebruiker&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> Voor het verwijderen van vliegwielen is een iets groter hulpmiddel nodig, zoals een vliegwieltrekker van Fohrmann. Deze zijn voorzien van evenwijdig verstelbare benen. De firma Fohrmann produceerd meerdere typen vliegwieltrekkers; <br /> * Bestelnummer 90800, deze heeft een spanwijdte van 3 &amp;mdash; 35 mm. De maximale diepte is ongeveer 25 mm en de spindelpunt-diameter is 1,8 mm.<br /> * Bestelnummer 90809, deze heeft een spanwijdte van 3 &amp;mdash; 64 mm. De overige maten zijn identiek aan de 90800.<br /> Met deze vliegwieltrekkers zijn ook de wielen van rijdend materieel te verwijderen.<br /> <br /> ==== Montagehulpstuk voor loc-chassis ====<br /> Bij het zelf bouwen van een loc-chassis is de 'montagehulp' van de firma Avonside Works eigenlijk onmisbaar. De montagehulp is leverbaar voor chassis met drie, vier of vijf assen.<br /> <br /> ==== Imitatie klinknagels aanbrengen ====<br /> Voor het aanbrengen van imitatie-klinknagels op zelfgebouwd materieel kan gebruik gemaakt worden van een radeerwieltje (Engels: ''Pounce wheel''). Deze radeerwieltjes zijn leverbaar in verschillende klinknagel-afstanden (zie hieronder bij [[Het gereedschap van de gevorderde modelspoorder#Meer informatie|'Meer informatie']]).<br /> <br /> ==== Opspanner voor het bewerken van wielen ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Wielspanner-Fohrmann01.jpg<br /> |Grootte= 220px<br /> |Volgnummer= 03<br /> |Omschrijving= Opspanner (opspanhulpstuk)<br /> |Maker= [http://forum.beneluxspoor.net/index.php/topic,49149.msg3221403077.html#msg3221403077 Ingenium]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> Voor het bewerken van wielen komt de Fohrmann opspanner (bestelnr. 90820) prima van pas. Deze opspanner (zie foto 03) komt in de klauw van de draaibank en daarmee is heel gemakkelijk de flens en/of het loopvlak te bewerken. Hiervoor levert de firma Fohrmann diverse beitels;<br /> * Bestelnummer 90817, kan een gleuf in het loopvlak van het wiel maken voor een antislipbandje.<br /> * Bestelnummer 90804, voor het bewerken van RP25-wielen.<br /> * Bestelnummer 90805, voor het bewerken van NEM-wielen.<br /> <br /> ==== Hulpstuk voor het kwarteren ====<br /> Bij stoomlocomotieven dienen de kruktappen van de aangedreven wielen exact 90&amp;deg; ten opzichte van elkaar verdraaid te zijn. Om dit werkje nauwkeurig uit te voeren heeft de firma Fohrmann een kwarteerhulpstuk ontwikkeld (bestelnr. 90838). <br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | valign='center'| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]&lt;small&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''LET OP'''&lt;/small&gt;||valign='top'|&lt;big&gt;''Vergeet niet om de gebruiksaanwijzingen en waarschuwingen van de fabrikanten te lezen en ze '''ALTIJD''' op te volgen''&lt;/big&gt;.&lt;br /&gt;Dat voorkomt veel ongevallen, schade en droefenis.<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box=AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Het gereedschap van de modelspoorder<br /> |Linknaam= Het gereedschap van de modelspoorder<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Films#Het gereedschap van de modelspoorder<br /> |Linknaam= Filmpje over de Avonside montagehulp<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Veilig werken<br /> |Linknaam= Veilig werken<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe websites:<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 346 &lt;!-- avonsidewo --&gt;<br /> |ExtraInfo= Meer over de Avonside Works montagehulp.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 347 &lt;!-- capelleman --&gt;<br /> |ExtraInfo= Freesmachine voor het maken van sleuven voor de rijdraad van het Faller Car System (FSC).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 348 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Tandwieltrekker voor schaal N en Z (bestelnr. 27109).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 349 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Poelietrekker (bestelnr. 90800).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 350 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Poelietrekker (bestelnr. 90809).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 351 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Mal voor het nameten/controleren van spoorwijdte &amp; wielafstand in schaal H0 (bestelnr. 71604).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 352 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Mal voor het nameten/controleren van spoorwijdte &amp; wielafstand in schaal N, Z en TT (bestelnr. G71620).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 353 &lt;!-- fohrmann --&gt;<br /> |ExtraInfo= Hulpstuk voor het kwarteren van stoomloc-wielen (bestelnr. 90838)<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 354 &lt;!-- grifhold --&gt;<br /> |ExtraInfo= Radeerwieltjes voor het maken van klinknagel-imitaties.<br /> }}<br /> {{Link NMRA-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 19<br /> |ExtraInfo= Maatvoerings-mallen en andere hulpmiddelen.<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Meer informatie over de Walkera tandwieltrekker:<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> :*[[Media:Poelietrekker_gebruiksaanwijzing.png|Gebruiksaanwijzing van de Walkera tandwieltrekker]]<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Het gereedschap van de modelspoorder<br /> |Volgende= Rusty Rails Painter&amp;trade;<br /> |VorigeMenu= Gereedschappen<br /> }}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|H]]<br /> [[Categorie: Artikel|Het gereedschap van de gevorderde modelspoorder]]<br /> [[Categorie: Gereedschappen|H]]<br /> [[Categorie: Praktijk|H]]<br /> [[Categorie: Technieken|H]]<br /> [[Categorie: Dick van der Knaap|H]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|H]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Films&diff=45654 2023-02-08T13:53:14Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Soorten spoorwegen<br /> |Volgende= Cursussen en handleidingen<br /> |VorigeMenu= FAQ - Veelgestelde vragen<br /> |Auteur= Hans van de Burgt<br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> Hier een overzicht van alle '''films''' behorende bij diverse artikelen van de encyclopedie. Ze staan per artikel gesorteerd.<br /> <br /> Overzicht van de artikelen: <br /> ::{|<br /> |<br /> * [[#Bedding en ballast|Bedding en ballast]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Bomen maken van zeeschuim|Bomen maken van zeeschuim]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Boren|Boren]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Verplaatsing gashouder Avereest|De Gasfabriek (Gashouder Dedemsvaart)]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Draaischijfaansturing|Draaischijfaansturing]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Het gereedschap van de modelspoorder|Het gereedschap van de modelspoorder]]. <br /> |-<br /> |<br /> * [[#Kleinschalige thema's|Kleinschalige thema's]] (''Redwood Lumber Industry'').<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Koppelingen in schaal H0|Koppelingen in schaal H0]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#RC-voertuigen in schaal H0|RC-voertuigen in schaal H0]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Rusty Rails Painter&amp;trade;|Rusty Rails Painter&amp;trade;]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Testrijden met de Kibri 10204|Testrijden met de Kibri 10204]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#The American way|The American way]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Tunnels|Tunnels]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Weinert ''Mein Gleis''|Weinert ''Mein Gleis'']].<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> === Koppelingen in schaal H0 ===<br /> Onderstaande filmpjes horen bij het artikel &quot;[[Koppelingen in schaal H0]]&quot;.<br /> {|<br /> | <br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=6P0iiY5fpE4 Werking Krois Digital koppeling]<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=LfV1TfcmPA8 Werking Kadee Koppeling]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Filmpje: Dirk Meijer. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> | ''&lt;small&gt;Filmpje: Albufan. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=6P0iiY5fpE4 naar YouTube] &amp;nbsp;&amp;nbsp;<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=LfV1TfcmPA8 naar YouTube]<br /> |}<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=FP-KrEdA-fc Werking Alex Jackson Koppeling]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Filmpje: Nigel Cliff. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=FP-KrEdA-fc naar YouTube]<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Tunnels ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel &quot;[[Tunnels]]&quot;.<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=_i31VD94v3w Aquaduct Middelburg N57]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Filmpje: jarown. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=_i31VD94v3w naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Bomen maken van zeeschuim ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel &quot;[[Bomen maken van zeeschuim]]&quot;.<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/v/qtxz5yi9CiI&amp;rel=0&amp;hl=en_US&amp;feature=player_embedded&amp;version=3 Woodland Scenics over het maken van bomen]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Filmpje: Woodlans Scenics. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/v/qtxz5yi9CiI&amp;rel=0&amp;hl=en_US&amp;feature=player_embedded&amp;version=3 naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> === Boren ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel over &quot;[[Boren]]&quot;.<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=WQTsyEqr9tM&amp;feature=player_detailpage Pin Vise]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=WQTsyEqr9tM&amp;feature=player_detailpage naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Het gereedschap van de modelspoorder ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel over de ''Avonside Works'' montagehulp.<br /> {|<br /> | '''Instructie over de ''Avonside Works''.'''<br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?gl=US&amp;hl=uk&amp;v=QmSOEhOQQNM montagehulp voor het bouwen van loc-chassis]<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?gl=US&amp;hl=uk&amp;v=QmSOEhOQQNM naar YouTube].&amp;nbsp;&amp;nbsp; Bron: Youtube.com. Zie ook het artikel &quot;[[Het gereedschap van de gevorderde modelspoorder]]&quot;.<br /> De instructie bestaat uit totaal vier filmpjes. Aan het einde van een filmpje doorklikken naar de volgende. <br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Draaischijfaansturing ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel &quot;[[Draaischijfaansturing]]&quot;.<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://http://www.youtube.com/watch?v=gKz6jiabJ68 Dynasys draaischijfaansturing]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Draaischijfaansturing]].<br /> Filmpje: Frans Staal. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=gKz6jiabJ68 naar YouTube]<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Testrijden met de Kibri 10204 ===<br /> Onderstaande filmpjes horen bij het artikel &quot;[[De Galerie: Kibri 10204, bouw en aanpassingen]]&quot;.<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=Uq23DrtONtw Testrijden met de Kibri 10204]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Filmpje: Romar Keijser. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=Uq23DrtONtw naar YouTube naar YouTube]<br /> |}<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=ask7YiRo3Sg Testrijden met de Kibri 10204] (vanuit een andere hoek)<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Filmpje: Romar Keijser. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=ask7YiRo3Sg naar YouTube naar YouTube]<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Kleinschalige thema's ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel &quot;[[Kleinschalige thema's]]&quot;.<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=PcEto_Q8MlY&amp;feature=autofb ''Redwood Lumber Industry, Northern California - 1947'']<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Filmpje: Ohlhous. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=PcEto_Q8MlY&amp;feature=autofb naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Verplaatsing gashouder Avereest ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel &quot;[[De gasfabriek]]&quot;.<br /> {|<br /> | Met dank aan HVAvereest.<br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/embed/JijqRUVb7_c? Gashouder Avereest]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {|<br /> | Met dank aan RTV Hardenberg.<br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/embed/3Y7zxmGt4fk? Verplaatsing gashouder Avereest]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;<br /> |-<br /> |<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Bedding en ballast ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel &quot;[[Bedding en ballast]]&quot;.<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=EgY6tqkM6u4&amp;feature=endscreen&amp;NR=1 Gravel Boy ballastspreader]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=EgY6tqkM6u4&amp;feature=endscreen&amp;NR=1 naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Weinert ''Mein Gleis'' ===<br /> Onderstaand filmpjes horen bij het artikel &quot;''[[Mein Gleis]]''&quot;.<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=NZ-gWWUlp4g&amp;hd=1 Wissel met RP25 wielen]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Filmpje: Lars-Christian Uhlig. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=NZ-gWWUlp4g&amp;hd=1 naar YouTube]<br /> |}<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=19y1KTEIv_M&amp;hd=1 Wissel met RP25 &quot;fine-scale&quot; wielen]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Filmpje: Lars-Christian Uhlig. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=NZ-gWWUlp4g&amp;hd=1 naar YouTube]<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === ''Rusty Rails Painter &amp;trade;'' ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel &quot;''[[Rusty Rails Painter&amp;trade;]]''&quot;.<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/v/EEJUDo7Uw94&amp;hl=en_US&amp;feature=player_embedded&amp;version=3 ''Rusty Rails Painter'']<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/v/EEJUDo7Uw94 naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === RC-voertuigen in schaal H0 ===<br /> Onderstaand filmpjes horen bij het artikel &quot;[[RC-voertuigen in schaal H0]]&quot;.<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=BUMZq4Sgo_0 RC-voertuigen in schaal H0]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Filmpje: [http://mancave.conrad.nl mancave.conrad.nl]. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |}<br /> {|<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=4sM05OyMmV0 RC-voertuigen in schaal H0]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Filmpje: [http://mancave.conrad.nl Mancave.Conrad.nl]. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |}<br /> {|<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=7R04Q1TWxF0 RC-voertuigen in schaal H0]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Filmpje: [http://mancave.conrad.nl mancave.conrad.nl]. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === ''The American way'' ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel &quot;''[[The American way]]''&quot;.<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [https://www.youtube.com/watch?v=LYPj1tguzq0&amp;index=2&amp;list=PLCiFPrus_jMrL3c9K5oPPXSAZCixTVRdL Beelden van een Amerikaanse modelbaan]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [https://www.youtube.com/watch?v=LYPj1tguzq0&amp;index=2&amp;list=PLCiFPrus_jMrL3c9K5oPPXSAZCixTVRdL naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Het bouwen van een stoomlocomotief (1930) ===<br /> {|<br /> | [https://youtu.be/hRsYIiUxZeQ Beelden van het bouwen van een stoomlocomotief]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [https://youtu.be/hRsYIiUxZeQ naar YouTube].<br /> |}<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> <br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> <br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Beneluxspoor.net:<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 34<br /> |ExtraInfo= met diverse instructiefilms van Faller, Noch en Woodland Scenics.<br /> }}<br /> <br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Soorten spoorwegen<br /> |Volgende= Cursussen en handleidingen<br /> |VorigeMenu= FAQ - Veelgestelde vragen<br /> }}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|F]]<br /> [[categorie: Artikel|Films]]<br /> [[categorie: Cursussen en handleidingen|F]]<br /> [[Categorie: Hoofdstuk Encyclopedie|F]]<br /> [[categorie: Hans van de Burgt|F]]<br /> [[categorie: Redactie|F]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Films&diff=45648 2023-02-07T19:32:18Z

<p>Martin Hilvers: &lt;mediaplayer&gt; tag weglaten</p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Soorten spoorwegen<br /> |Volgende= Cursussen en handleidingen<br /> |VorigeMenu= FAQ - Veelgestelde vragen<br /> |Auteur= Hans van de Burgt<br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> Hier een overzicht van alle '''films''' behorende bij diverse artikelen van de encyclopedie. Ze staan per artikel gesorteerd.<br /> <br /> Overzicht van de artikelen: <br /> ::{|<br /> |<br /> * [[#Bedding en ballast|Bedding en ballast]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Bomen maken van zeeschuim|Bomen maken van zeeschuim]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Boren|Boren]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Verplaatsing gashouder Avereest|De Gasfabriek (Gashouder Dedemsvaart)]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Draaischijfaansturing|Draaischijfaansturing]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Het gereedschap van de modelspoorder|Het gereedschap van de modelspoorder]]. <br /> |-<br /> |<br /> * [[#Kleinschalige thema's|Kleinschalige thema's]] (Redwood Lumber Industry).<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Koppelingen in schaal H0|Koppelingen in schaal H0]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#RC-voertuigen in schaal H0|RC-voertuigen in schaal H0]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Rusty Rails Painter&amp;trade;|Rusty Rails Painter&amp;trade;]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Testrijden met de Kibri 10204|Testrijden met de Kibri 10204]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#The American way|The American way]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Tunnels|Tunnels]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Weinert ''Mein Gleis''|Weinert ''Mein Gleis'']].<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> === Koppelingen in schaal H0 ===<br /> Onderstaande filmpjes horen bij het artikel [[Koppelingen in schaal H0]]. Voor meer informatie bij de filmpjes zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | <br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=6P0iiY5fpE4 Werking Krois Digital koppeling]<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=LfV1TfcmPA8 Werking Kadee Koppeling]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Koppelingen in schaal H0]].<br /> Filmpje: Dirk Meijer. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> | ''&lt;small&gt;[[Koppelingen in schaal H0]].<br /> Filmpje: Albufan. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=6P0iiY5fpE4 naar YouTube] &amp;nbsp;&amp;nbsp;<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=LfV1TfcmPA8 naar YouTube]<br /> |}<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=FP-KrEdA-fc Werking Alex Jackson Koppeling]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Koppelingen in schaal H0]]<br /> Filmpje: Nigel Cliff. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=FP-KrEdA-fc naar YouTube]<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Tunnels ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel &quot;[[Tunnels]]&quot;. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=_i31VD94v3w Aquaduct Middelburg N57]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Tunnels]].<br /> Filmpje: jarown. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=_i31VD94v3w naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Bomen maken van zeeschuim ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel [[Bomen maken van zeeschuim]]. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/v/qtxz5yi9CiI&amp;rel=0&amp;hl=en_US&amp;feature=player_embedded&amp;version=3 Woodland Scenics over het maken van bomen]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Bomen maken van zeeschuim]].<br /> Filmpje: Woodlans Scenics. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/v/qtxz5yi9CiI&amp;rel=0&amp;hl=en_US&amp;feature=player_embedded&amp;version=3 naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Boren ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel over boren. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | <br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?v=WQTsyEqr9tM&amp;feature=player_detailpage Pin Vise]<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Boren]].<br /> Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=WQTsyEqr9tM&amp;feature=player_detailpage naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Het gereedschap van de modelspoorder ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel over de Avonside Works montagehulp. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Instructie over de ''Avonside Works''.'''<br /> |-<br /> | [http://www.youtube.com/watch?gl=US&amp;hl=uk&amp;v=QmSOEhOQQNM montagehulp voor het bouwen van loc-chassis]<br /> |-<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?gl=US&amp;hl=uk&amp;v=QmSOEhOQQNM naar YouTube].&amp;nbsp;&amp;nbsp; Bron: Youtube.com. Zie ook het artikel [[Het gereedschap van de modelspoorder]].<br /> De instructie bestaat uit totaal vier filmpjes. Aan het einde van een filmpje doorklikken naar de volgende. <br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Draaischijfaansturing ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel [[Draaischijfaansturing]]. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Dynasys draaischijfaansturing'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://http://www.youtube.com/watch?v=gKz6jiabJ68&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Draaischijfaansturing]].<br /> Filmpje: Frans Staal. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=gKz6jiabJ68 naar YouTube]<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Testrijden met de Kibri 10204 ===<br /> Onderstaande filmpjes horen bij het artikel [[De Galerie: Kibri 10204, bouw en aanpassingen]]. Voor meer informatie bij de filmpjes zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Testrijden met de Kibri 10204'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=Uq23DrtONtw&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Draaischijfaansturing]].<br /> Filmpje: Romar Keijser. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=Uq23DrtONtw naar YouTube naar YouTube]<br /> |}<br /> {|<br /> | '''Testrijden met de Kibri 10204 (vanuit een andere hoek)'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=ask7YiRo3Sg&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Draaischijfaansturing]].<br /> Filmpje: Romar Keijser. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=ask7YiRo3Sg naar YouTube naar YouTube]<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Kleinschalige thema's ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel ''[[Kleinschalige thema's]]''. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Redwood Lumber Industry, Northern California - 1947.'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=PcEto_Q8MlY&amp;feature=autofb&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Kleinschalige thema's]].<br /> Filmpje: Ohlhous. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=PcEto_Q8MlY&amp;feature=autofb naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Verplaatsing gashouder Avereest ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel [[De gasfabriek]]. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Gashouder Avereest. Met dank aan HVAvereest.'''<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[De gasfabriek]]<br /> Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Het filmje [http://www.youtube.com/embed/JijqRUVb7_c? bekijken].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Verplaatsing gashouder Avereest 2 ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel [[De gasfabriek]]. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Verplaatsing gashouder Avereest. Met dank aan RTV Hardenberg'''<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;<br /> Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;<br /> |-<br /> | Het filmje [http://www.youtube.com/embed/3Y7zxmGt4fk? bekijken].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Bedding en ballast ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel [[Bedding en ballast]]. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''''Gravel Boy ballastspreader.'''''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=EgY6tqkM6u4&amp;feature=endscreen&amp;NR=1&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Bedding en ballast]].<br /> Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=EgY6tqkM6u4&amp;feature=endscreen&amp;NR=1 naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Weinert ''Mein Gleis'' ===<br /> Onderstaand filmpjes horen bij het artikel ''[[Mein Gleis]]''. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Wissel met RP25 wielen.'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=NZ-gWWUlp4g&amp;hd=1&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |<br /> | ''&lt;small&gt;Wissel met RP25 wielen.<br /> Filmpje: Lars-Christian Uhlig. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> |-<br /> | Werkt het filmpje niet, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=NZ-gWWUlp4g&amp;hd=1 naar YouTube]<br /> |}<br /> {|<br /> | '''Wissel met RP25 &quot;fine-scale&quot; wielen.'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=19y1KTEIv_M&amp;hd=1&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Wissel met RP25 &quot;fine-scale&quot; wielen.<br /> Filmpje: Lars-Christian Uhlig. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> |-<br /> | Werkt het filmpje niet, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=NZ-gWWUlp4g&amp;hd=1 naar YouTube]<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === ''Rusty Rails Painter &amp;trade;'' ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel [[Rusty Rails Painter&amp;trade;]]. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''''Rusty Rails Painter.'''''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;&lt;http://www.youtube.com/v/EEJUDo7Uw94&amp;hl=en_US&amp;feature=player_embedded&amp;version=3&quot;&gt;&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Rusty Rails Painter&amp;trade;]].<br /> Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/v/EEJUDo7Uw94 naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === RC-voertuigen in schaal H0 ===<br /> Onderstaand filmpjes horen bij het artikel [[RC-voertuigen in schaal H0]]. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''RC-voertuigen in schaal H0.'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=BUMZq4Sgo_0&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[RC-voertuigen in schaal H0]].<br /> Filmpje: [http://mancave.conrad.nl Mancave.Conrad.nl]. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |}<br /> {|<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=4sM05OyMmV0&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[RC-voertuigen in schaal H0]].<br /> Filmpje: [http://mancave.conrad.nl Mancave.Conrad.nl]. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |}<br /> {|<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=7R04Q1TWxF0&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[RC-voertuigen in schaal H0]].<br /> Filmpje: [http://mancave.conrad.nl Mancave.Conrad.nl]. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === ''The American way'' ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel [[The American way]].<br /> {|<br /> | '''Beelden van een Amerikaanse modelbaan.'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;&lt;https://www.youtube.com/watch?v=LYPj1tguzq0&amp;index=2&amp;list=PLCiFPrus_jMrL3c9K5oPPXSAZCixTVRdL&gt;&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[The American way]].<br /> Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [https://www.youtube.com/watch?v=LYPj1tguzq0&amp;index=2&amp;list=PLCiFPrus_jMrL3c9K5oPPXSAZCixTVRdL naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Het bouwen van een stoomlocomotief (1930) ===<br /> {|<br /> | '''Beelden van het bouwen van een stoomlocomotief.'''<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;<br /> Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [https://youtu.be/hRsYIiUxZeQ naar YouTube].<br /> |}<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Beneluxspoor.net:<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 34<br /> |ExtraInfo= met diverse instructiefilms van Faller, Noch en Woodland Scenics.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Soorten spoorwegen<br /> |Volgende= Cursussen en handleidingen<br /> |VorigeMenu= FAQ - Veelgestelde vragen<br /> }}<br /> [[Categorie: Alles|F]]<br /> [[categorie: Artikel|Films]]<br /> [[categorie: Cursussen en handleidingen|F]]<br /> [[Categorie: Hoofdstuk Encyclopedie|F]]<br /> [[categorie: Hans van de Burgt|F]]<br /> [[categorie: Redactie|F]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Gras,_weide_en_heide&diff=45647 2023-02-07T19:00:29Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Water<br /> |Volgende= Verloren hoekjes<br /> |VorigeMenu= Landschapsbouw<br /> |Auteur= Huib Maaskant<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> Dit artikel beschrijft het maken van '''gras, weide en heide''' met een statische begrasser, een &quot;elektrostaat&quot;.<br /> <br /> Gras groeit omhoog. Dat klinkt als een open deur, maar op veel modelspoorbanen is dat echter niet het geval. Strooivezels blijven nu eenmaal niet uit zichzelf overeind staan wanneer ze uit het zakje in de lijm vallen. Er is wel het verhaal van de plastic strooibusjes; door het busje te schudden, zouden de vezels statisch opgeladen worden en wel recht overeind blijven staan. Het klinkt mooi, maar helaas is het eerder een fabel dan een feit.<br /> <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= info_sappig_grasland_1_1.jpg<br /> |Grootte= Normaal<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Twee stuks NS 2200 op een mooie spoordijk<br /> |Maker= Huib Maaskant<br /> }}<br /> <br /> Gelukkig is er een veel betere techniek: begrassen met een elektrostaat. Simpel uitgelegd is dat een zeef (of rooster) die onder een hoge spanning staat. Die hoge spanning wordt verkregen uit een transformator en wat elektronica, die van een lage spanning (bijv. 9 of 12 volt), een hoge spanning maakt (bijv. 8000 tot zelfs 55000 volt). De ene pool van de hoogspanning zit aan de zeef, de andere pool wordt als massa-aansluiting gebruikt.<br /> <br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Sappig_grasland_1_2.jpg<br /> |Bestand2= Sappig_grasland_1_2a.jpg<br /> |Grootte= 320px<br /> |Grootte2= 320px <br /> |Volgnummer= 02 <br /> |Volgnummer2= 03 <br /> |Omschrijving= Noch 'elektrostaat' <br /> |Omschrijving2= Diverse grassoorten <br /> |Maker= Huib Maaskant <br /> |Maker2= Huib Maaskant <br /> |Tussenruimte= 9px<br /> }}<br /> <br /> 'Elektrostaten' waren niet zo lang geleden onbetaalbaar voor de hobbyïst maar de fabrikant ''Noch'' heeft daar verandering in gebracht met de ''Gras-Master''. Er zijn ook voordeliger alternatieven, zoals de elektrostaat van ML. Als die nog te duur zijn, kan altijd nog zelf een elektrostaat te bouwen. Op het internet zijn hiervoor diverse schema's te vinden.<br /> <br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Sappig_grasland_1_3.jpg<br /> |Bestand2= Sappig_grasland_1_3a.jpg<br /> |Grootte= 320px<br /> |Grootte2= 320px <br /> |Volgnummer= 04 <br /> |Volgnummer2= 05 <br /> |Omschrijving= Witte houtlijm en groene muurverf <br /> |Omschrijving2= Aanbrengen van het lijmmengsel <br /> |Maker= Huib Maaskant <br /> |Maker2= Huib Maaskant <br /> |Tussenruimte= 9px<br /> }}<br /> <br /> Geen enkel grasveld is in werkelijkheid perfect egaal. Er groeit van alles in het gras, zoals andere soorten gras, hoge pollen, paardenbloemen en madeliefjes. Vergeet ook niet de molshopen, bloembollen en struiken. In het gras gebeurt veel meer dan op het eerste gezicht blijkt.<br /> <br /> Het plakproces begint met het insmeren van de ondergrond. Gebruik altijd een mengsel van witte houtlijm en groene muurverf. De groene kleur zorgt ervoor dat de ondergrond niet door het gras schijnt.<br /> <br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Sappig_grasland_1_4.jpg<br /> |Bestand2= Sappig_grasland_1_4a.jpg<br /> |Grootte= 320px<br /> |Grootte2= 320px <br /> |Volgnummer= 06 <br /> |Volgnummer2= 07 <br /> |Omschrijving= Aanbrengen van 'donkere grond'<br /> |Omschrijving2= Aanbrengen van groene turf<br /> |Maker= Huib Maaskant <br /> |Maker2= Huib Maaskant <br /> |Tussenruimte= 9px<br /> }}<br /> <br /> Zodra de ondergrond in de lijm zit, is het een kwestie van gestaag doorwerken. Laat hier en daar wat ''Woodland Scenics'' turf in de kleur 'donkere aarde' in de lijm vallen. Op deze plaatsen hechten de grasvezels dan niet en ontstaan er kaalgelopen stukken in het gras. Bijvoorbeeld bij het hek, waar de koeien de wei inlopen. Breng ook gelijk wat onkruid aan, door groene turf in de lijm te strooien.<br /> <br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Sappig_grasland_1_5.jpg<br /> |Bestand2= Sappig_grasland_1_5a.jpg<br /> |Grootte= 320px<br /> |Grootte2= 320px <br /> |Volgnummer= 08 <br /> |Volgnummer2= 09 <br /> |Omschrijving= Vullen van de 'elektrostaat'<br /> |Omschrijving2= Gebruik van de 'elektrostaat'<br /> |Maker= Huib Maaskant <br /> |Maker2= Huib Maaskant <br /> |Tussenruimte= 9px<br /> }}<br /> <br /> Dan is het moment aangebroken om de 'elektrostaat' te vullen. De truc is om altijd een mengsel van een paar kleuren gras te gebruiken, anders wordt het grasveld veel te monotoon. Een goede combinatie voor een zomerse spoordijk bestaat uit lange vezels in een wat donkergroene tint, plus wat lichtgroen en een paar plukken geel gras. Draai daarna de zeef erop, steek een spijker of speld in de natte lijm en klem daar de loshangende massadraad aan vast. Houd het apparaat vlak boven de lijm en schud het apparaat op en neer, zodat de vezels uit (of door) de zeef vallen. De vezels blijven dan inderdaad recht overeind. Laat daarna het gras met rust totdat de lijm uitgehard is.<br /> <br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Sappig_grasland_1_6.jpg<br /> |Bestand2= Sappig_grasland_1_6a.jpg<br /> |Grootte= 320px<br /> |Grootte2= 320px <br /> |Volgnummer= 10 <br /> |Volgnummer2= 11 <br /> |Omschrijving= Begroeiing aan de waterkant<br /> |Omschrijving2= Onkruid in de wei<br /> |Maker= Huib Maaskant <br /> |Maker2= Huib Maaskant <br /> |Tussenruimte= 9px<br /> }}<br /> <br /> De volgende dag is alles door-en-door droog. Het overtollige gras wordt opgezogen met de stofzuiger. Het grasveld ziet er nu nog redelijk maagdelijk uit. Daar moet veranderen door onkruid-, struiken- en ander groen te planten. Er zijn talloze soorten schuimrubbervlokken, maar ook natuurlijke materialen. Gebruik verschillende kleuren ''Heki-Flor'', vlokken van ''Woodland Scenics'' en de mossen van ''Busch''. Plus een verzameling takken en frutsels van onduidelijke herkomst. Al dat groen wordt min-of-meer lukraak in het gras geplant.<br /> <br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar <br /> |Bestand= Sappig_grasland_1_7.jpg<br /> |Bestand2= Sappig_grasland_1_7a.jpg<br /> |Grootte= 320px<br /> |Grootte2= 320px <br /> |Volgnummer= 12 <br /> |Volgnummer2= 13 <br /> |Omschrijving= Paddestoelen in het gras<br /> |Omschrijving2= Koeien in de wei<br /> |Maker= Huib Maaskant <br /> |Maker2= Huib Maaskant <br /> |Tussenruimte= 9px<br /> }}<br /> <br /> === Bosjes, bomen en struiken ===<br /> Bosjes staan vaak in groepjes bij elkaar. Bomen staan langs de rand van een weiland en maar zelden in het midden ervan. Een spoordijk wordt zelden gemaaid, maar toch wel een keer per jaar. Op de spoordijk staan lage struiken, bodembedekkers en lang gras, maar nauwelijks bomen (zie: afbeelding 01). ''Busch'' heeft de afgelopen jaren hard aan de weg getimmerd met bouwdoosjes van allerlei soorten planten. Zo zijn er paddenstoelen, varens, sierbloemen en groenten voor in de moestuin. Zulke kleine details zijn erg leuk voor aan de voorkant van de modelspoorbaan.<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Een realistisch ontwerp<br /> |Linknaam= Een realistisch ontwerp<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe website:<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 81<br /> |ExtraInfo= Busch.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 110<br /> |ExtraInfo= Avontuur in miniatuur (Huib Maaskant).<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 163<br /> |ExtraInfo= Heki Flor.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 121<br /> |ExtraInfo= Modelspoorsceneryshop.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 3 <br /> |ExtraInfo= Noch Modellbau.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 164 &lt;!-- noch --&gt;<br /> |ExtraInfo= Gras-Master elektrostaat.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 165 &lt;!-- rts --&gt;<br /> |ExtraInfo= Greenkeeper elektrostaten.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 122<br /> |ExtraInfo= Woodland Scenics.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige = Water<br /> |Volgende = Verloren hoekjes<br /> |VorigeMenu = Landschapsbouw<br /> }}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|G]]<br /> [[Categorie: Artikel|Gras, weide en heide]]<br /> [[Categorie: Praktijk|G]]<br /> [[Categorie: Scenery|G]]<br /> [[Categorie: Technieken|G]]<br /> [[Categorie: Huib Maaskant|G]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Beweegbare_bruggen&diff=45646 2023-02-07T17:27:32Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Vaste bruggen<br /> |Volgende= Bomen en struiken<br /> |VorigeMenu= Bruggen en viaducten<br /> |Bron= nl.wikipedia<br /> |Bewerking= Hans van de Burgt<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> '''Beweegbare bruggen''' worden toegepast waar verkeer water kruist en waar het niet mogelijk is de brug zo hoog te maken dat al het waterverkeer ongestoord kan passeren. In dit artikel worden de meest voorkomende vormen van deze bruggen besproken. Voor zover relevant, wordt ook de toepassing als spoorbrug vermeld.<br /> <br /> === Opklapbare bruggen ===<br /> ==== Ophaalbrug ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= 264px-Ophaalbruggen over delflandsluis Vlaardingen.jpg<br /> |Grootte= 264px<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Ophaalbruggen over de Delflandsluis in Vlaardingen<br /> |Bron= [http://nl.wikipedia.org nl.wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> }}<br /> <br /> Een ophaalbrug of wipbrug is een beweegbare brug. Deze gaat open door rotatie om de horizontale as. De ophaalbrug beschikt over contragewichten, zodat het openen veel minder energie vereist. In tegenstelling tot de basculebrug, heeft de ophaalbrug twee scharnieren. Aan het onderste scharnier is het wegdek of het spoorbaan-deel verbonden. Boven het scharnier staat een portaal, de hameipoort. Aan deze hameipoort is een draaiende arm, de balans, bevestigd. Aan de ene kant van de balans hangt het contragewicht, de ballastkist. Aan de andere kant is de arm verbonden met de punt van het brugdek. Als de brug omhoog gaat, draaien de ballast en het brugdek dus parallel.<br /> <br /> Het nadeel van een traditionele ophaalbrug is dat deze een beperkte doorrijhoogte heeft voor het wegverkeer. Vandaar dat de ballastkist soms niet tussen de beide armen hangt, maar aan de armen zelf, zonder dat de armen met elkaar zijn verbonden.<br /> <br /> Op het basisontwerp van de ophaalbrug zijn vele varianten gemaakt. Ze worden zowel dubbeldraaiend (met twee afzonderlijke brugdekken) als enkeldraaiend en met een diagonaal brugdek uitgevoerd. In het laatste geval is er maar één toren of hameistijl, die als het ware naast de weg staat.<br /> <br /> Het draaipunt van de balans met de balanskist kan achter de hameipoort vallen (zoals op de foto), of er recht boven. Dit laatste systeem wordt als een 'Amsterdams type' aangeduid. Het voordeel hiervan is, dat de toren alleen op druk wordt belast. Als het draaipunt achter de kolom valt, wordt de toren excentrisch belast, dit geeft zowel druk als buiging.<br /> <br /> Wanneer ophaalbruggen elektrisch worden geopend en gesloten, bevindt zich vaak een elektromotor met een tandwiel ongeveer op halve hoogte in de hameistijlen. Deze grijpt in een tandheugel, die scharnierend aan het brugdek is gemonteerd.<br /> <br /> =====Ophaalbrug als spoorbrug=====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Klein-Ophaalbrug NS.jpg<br /> |Grootte= 500px<br /> |Volgnummer= 02<br /> |Omschrijving= Ophaalbrug NS<br /> |Bron= Handboek voor Spoorwegtechniek<br /> }}<br /> <br /> De ophaalbrug voor gewoon wegverkeer was voor de spoorwegen niet voldoende. In verband met veiligheid en betrouwbaarheid van de constructie werden aanvullende eisen gesteld:<br /> * De draaias van het 'val' mocht geen stoten ondervinden door de verkeersbelasting.<br /> * Het val moest evenals bij een vaste brug opgelegd zijn. Er mocht geen enkel hoogteverschil zijn tussen de verschillende spoorstaven.<br /> * In het geval van breuk in de trekstangen of kettingen moest het omlaaghalen van het tegengewicht uitgesloten zijn.<br /> * Slechts één man moest voldoende zijn om de brug snel te openen of te sluiten.<br /> <br /> De ophaalbrug werd niet zo vaak toegepast als spoorbrug. In de praktijk bleek een overspanning te realiseren van maximaal 10 á 12 meter. Voor grotere overspanningen moest men gebruik maken van bascule- of rolbasculebruggen.<br /> <br /> ====Basculebrug====<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= MovableBridge draw.gif<br /> |Bestand2= 264px-Bridges-y-rotate.jpg<br /> |Grootte= 200px<br /> |Grootte2= 200px<br /> |Volgnummer= 03<br /> |Volgnummer2= 04<br /> |Omschrijving= Basculebrug animatie<br /> |Omschrijving2= Verdraaiing om Y-as<br /> |Bron= [http://nl.wikipedia.org nl.wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> |Bron2= [http://nl.wikipedia.org nl.wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> }}<br /> <br /> Een basculebrug is een beweegbare brug. Bij een basculebrug gaat het brugdek open en dicht, door te roteren om de horizontale as, die haaks op het wegdek van de brug staat. Aan de ene kant van het draaipunt zit het brugdek, aan de andere kant van het draaipunt zit het contragewicht.<br /> <br /> Vroeger gebruikte men een bascule om te wegen. De werking van een basculebrug is precies hetzelfde als bij de bascule, vandaar de naam. Aan de ene kant van het draaipunt hangt het brugdek en aan de andere kant hangt het contragewicht. Dit contragewicht is meestal onzichtbaar weggewerkt onder de weg, in de basculekelder. Een ballastkist, vaak gevuld met beton en schroot, vormt het contragewicht. Doordat brugdek en contragewicht met elkaar in evenwicht zijn, kost het minder energie om de brug te openen en te sluiten (net zoals bij een schuifraam met contragewichten).<br /> <br /> De basculebrug is de opvolger van de ophaalbrug. Het belangrijkste verschil tussen deze twee bruggen is dat de basculebrug één draaipunt heeft en de ophaalbrug twee. Bij de ophaalbrug is aan het ene draaipunt het brugdek verbonden en aan het andere draaipunt het contragewicht. Bij de basculebrug zijn contragewicht en brugdek aan hetzelfde draaipunt verbonden.<br /> <br /> Hoge beweegbare bruggen worden vaak uitgevoerd als basculebrug, omdat de basculekelder in dat geval bovengronds gebouwd kan worden. Het basculegedeelte van de Erasmusbrug in Rotterdam is het grootste en zwaarste van West-Europa. Doordat de Erasmusbrug niet loodrecht op de rijrichting scharniert, staat de geopende brug scheef.<br /> <br /> Het contragewicht hoeft echter niet altijd in een kelder weggewerkt te worden, maar kan ook boven de weg hangen. Hierdoor heeft de brug meer het aanzien van een ophaalbrug, maar werkt volgens het principe van een basculebrug. De Noordkasteelbruggen in de haven van Antwerpen zijn van dit type.<br /> <br /> Een basculebrug waarbij de ballastkist aan een zogenaamde staart boven en naast het wegdek hangt, wordt ook wel staartbrug genoemd. Bij het openen van de brug hangt de val naast de weg en naast het water. De Slauerhoffbrug in Leeuwarden is een typisch voorbeeld van een staartbrug.<br /> <br /> =====Klapbrug=====<br /> De klapbrug is een basculebrug zonder tegengewicht. Voordeel is dat dergelijke brug minder plaats inneemt, maar het grote nadeel is dat er veel meer kracht nodig is om de klapbrug te openen, in tegenstelling tot de volwaardige basculebrug. Daarom worden klapbruggen alleen bij kleine overspanningen gebruikt. In de provincie Groningen is 'klapbrug' van oudsher de benaming voor een ophaalbrug in het algemeen.<br /> <br /> =====Basculebrug als spoorbrug=====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Basculebrug Rijn-Schiekanaal.jpg<br /> |Grootte= 800px<br /> |Volgnummer= 05<br /> |Omschrijving= Basculebrug Rijn-Schiekanaal<br /> |Bron= Handboek voor Spoorwegtechniek<br /> }}<br /> <br /> De basculebrug komt niet zo vaak voor. Uitgevoerd als spoorbrug zijn ze echter nog zeldzamer (of liever gezegd waren...). Toch zijn er een aantal interessante exemplaren geweest die het op een modelspoorbaan uitermate goed zouden doen.<br /> <br /> Basculebruggen zijn erg duur, door hun ingewikkelde funderingswerk. Het gedeelte (met het contra-gewicht) dat naar beneden draait, heeft veelal een waterdichte kelder nodig. In dichte, berijdbare toestand moesten dit soort bruggen als een vaste brug worden beschouwd. Dat stelde hoge eisen aan de constructie. De eerste brug hierboven werd aangelegd over het Rijn-Schiekanaal in de lijn Leiden - Woerden. De draai-as rust in een aantal kussenblokken, op consoles uitgebouwd aan een middenpijler. Het is een enkelsporige brug, bestaande uit vollewandliggers met tussenschotten. Over de hoofdliggers zijn brugdwarsdragers gelegd.<br /> <br /> ====Rolbasculebrug====<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= MovableBridge roll.gif<br /> |Bestand2= 120px-Oosterweelbrug.jpg<br /> |Grootte= 200px<br /> |Grootte2= 200px<br /> |Volgnummer= 06<br /> |Volgnummer2= 07<br /> |Omschrijving= Rolbasculebrug animatie<br /> |Omschrijving2= Oosterweelbrug in Antwerpen<br /> |Bron= [http://nl.wikipedia.org nl.wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> |Bron2= [http://nl.wikipedia.org nl.wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> }} <br /> <br /> De rolbasculebrug is een beweegbare brug. Dit type brug gaat open door rotatie om de horizontale as in combinatie met beweging langs de langs-as. Dit is mogelijk doordat het draaipunt buiten de constructie ligt. Bij openen van de brug verplaatst het draaipunt dus ook langs een horizontale lijn. Het voordeel van een rolbasculebrug is dat er geen kelder nodig is voor het contragewicht, een nadeel is dat er geen onbeperkte doorrijhoogte is voor het wegverkeer.<br /> <br /> =====Rolbasculebrug als spoorbrug=====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Spaarnebrug Haarlem-01.jpg<br /> |Grootte= 600px<br /> |Volgnummer= 08<br /> |Omschrijving= Spaarnebrug Haarlem<br /> |Bron= Handboek voor Spoorwegtechniek<br /> }}<br /> <br /> Ook de rolbasculebrug werd sporadisch toegepast als spoorbrug. Een fraai exemplaar heeft gelegen over het Spaarne te Haarlem. Anders dan bij de basculebrug draait de brug hier niet om een as, maar vindt de beweging plaats door een aan de hoofdliggers bevestigd kwadrant dat zich bij het openen van de brug over een baan voortbeweegt, waarbij zowel de brug wordt opgeheven als de hele constructie achteruit rolt m.b.v. een tandwiel over een tandreep (tandheugel). Ook bij deze constructie is een waterdichte kelder nodig om de ballast te kunnen bergen.<br /> <br /> === Draaibrug ===<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= MovableBridge swing.gif<br /> |Bestand2= 264px-Draaibrug spoor alphen ad rijn half open.jpg<br /> |Grootte= Zeer klein<br /> |Grootte2= 243px<br /> |Volgnummer= 09<br /> |Volgnummer2= 10<br /> |Omschrijving= Draaibrug animatie<br /> |Omschrijving2= Draaibrug spoorlijn Alphen aan den Rijn<br /> |Bron= [http://nl.wikipedia.org nl.wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> |Bron2= [http://nl.wikipedia.org nl.wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> }}<br /> <br /> Een draaibrug is een beweegbare brug die open en dicht gaat door te roteren om een verticale as.<br /> <br /> De bovenbouw van de brug beschrijft een cirkelboog wanneer de brug open gaat. Daarom moeten de landhoofden en het brugdek aan de uiteinden, de vorm van een cirkel hebben. Voordat de brug kan worden opengedraaid, wordt deze losgemaakt, door de vijzels waar het brugdek op rust, de zogenaamde opzetinrichting, omlaag te bewegen. In dichte toestand wordt de brug door deze vijzels vergrendeld.<br /> <br /> Een draaibrug kan bestaan uit twee gelijke armen, zodat twee doorvaartopeningen ontstaan waarbij het draaipunt van de brug op een eiland ligt. Als één doorvaartopening volstaat, zal men een ongelijkarmige draaibrug construeren. In dat geval moet men, om op het mechaniek een gelijkmatige belasting te verkrijgen, een contragewicht toevoegen aan de kortste arm van de brug.<br /> <br /> Een draaibrug heeft als voordeel dat er een wijde doorvaart ontstaat, zonder beperking in de doorvaart- en doorrijhoogte, terwijl de brug toch snel open en dicht kan gaan.<br /> <br /> =====Draaibrug als spoorbrug=====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Draaibrug Meppel.jpg<br /> |Grootte= 600px<br /> |Volgnummer= 11<br /> |Omschrijving= De draaibrug nabij Meppel<br /> |Bron= [http://nl.wikipedia.org nl.wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> }}<br /> <br /> De draaibrug wordt redelijk vaak toegepast als spoorbrug. Voor een modelspoorbaan naar Nederlands voorbeeld is het een dankbaar object.<br /> <br /> Enkele voorbeelden:<br /> * Arkel: spoorbrug over het Merwedekanaal.<br /> * Gouda: Gouwespoorbrug.<br /> * Grouw: spoorbrug over het Prinses Margrietkanaal.<br /> * Haarlem: de oude spoorbrug over het Spaarne, ontworpen door F.W. Conrad, was in 1841 de eerste draaibrug van Nederland.<br /> * Purmerend: spoorbrug over het Noordhollandsch Kanaal in het spoor tussen Zaandam en Hoorn.<br /> * Uithoorn: oude spoorbrug over de Amstel, voor de aansluiting op de Haarlemmermeerspoorlijnen, thans een busbrug.<br /> * Zaandam: spoorbrug over de Zaan in het spoor richting Hoorn.<br /> <br /> === Hefbrug ===<br /> {{Afbeelding 2 naast elkaar<br /> |Bestand= MovableBridge lift.gif<br /> |Bestand2= 264px-Hefbruf over de Gouwe bij Alphen aan den Rijn.jpg<br /> |Grootte= 200px<br /> |Grootte2= 200px<br /> |Volgnummer= 12<br /> |Volgnummer2= 13<br /> |Omschrijving= Hefbrug animatie<br /> |Omschrijving2= Hefbrug over de Gouwe bij Alphen aan den Rijn<br /> |Bron= [http://nl.wikipedia.org nl.wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> |Bron2= [http://nl.wikipedia.org nl.wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> }}<br /> <br /> Een hefbrug is een beweegbare brug waarbij het brugdek verticaal beweegt.<br /> <br /> Het brugdek, bij een hefbrug val geheten, blijft horizontaal en wordt verticaal omhoog gehesen om de scheepvaart doorgang te verlenen (met beperkte doorvaarthoogte). In de torens die aan weerszijden op de oevers zijn gebouwd, hangen contragewichten, die als het dek verticaal omhoog gebracht wordt, naar beneden zakken.<br /> <br /> Om te voorkomen dat het brugdek scheef omhoog getrokken wordt, met kans op klemmen en vastlopen, is er nog een systeem met rechthoudkabels aanwezig. Deze kabels lopen vanaf de punten van de torens naar beneden, over katrollen langs het brugdek naar de voet van de andere toren, waar ze zijn verankerd.<br /> <br /> Het nadeel van hefbruggen is dat ze altijd een beperking vormen in de doorvaarthoogte en vaak ook in de doorrijhoogte als de torens als portaal dwars over de weg of spoorlijn zijn uitgevoerd. Een basculebrug met kelder of draaibrug heeft deze beperkingen niet. Als de bascule (gewicht) dwars over de weg is uitgevoerd, zoals bij een rolbasculebrug, heeft deze ook een hoogtebeperking.<br /> <br /> =====Hefbrug als spoorbrug=====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= 300px-Rotterdam, de Maasbruggen foto1 2008-06-29 17.55.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 14<br /> |Omschrijving= De Hef over de Koningshaven te Rotterdam.<br /> |Bron= [http://nl.wikipedia.org nl.wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> }}<br /> <br /> Ook de hefbrug wordt redelijk vaak toegepast als spoorbrug. De bekendste is &quot;De Hef&quot;, de populaire benaming voor de oude spoorweghefbrug over de Koningshaven in Rotterdam, die het Noordereiland scheidt van de wijk Feijenoord. De officiële naam is Koningshavenbrug.<br /> <br /> De twee brugdelen aan de oevers stammen uit 1878. Het middengedeelte was oorspronkelijk een draaibrug. Dit was echter een forse hindernis voor de scheepvaart. In de smalle doorvaart voeren meerdere schepen zich vast en in 1918 voer het Duitse schip ''Kanderfels'' de complete draaibrug van de pijler. Dit laatste ongeval gaf de doorslag voor de aanleg van een hefbrug ter vervanging van de draaibrug.<br /> <br /> De brug is ontworpen door P. Joosting en opengesteld op 31 oktober 1927. Deze brug was de eerste van haar soort in West-Europa. De brug wordt tegenwoordig niet meer gebruikt, omdat de treinen sinds 24 september 1993 vanaf het Centraal Station tot station Zuid door de Willemsspoortunnel rijden. De oude spoorbrug is nu een monument, als herinnering aan de plek waar ooit de treinen het centrum van Rotterdam verlieten.<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Bebouwing<br /> |Linknaam= Bebouwing<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Bovenleiding<br /> |Linknaam= Bovenleiding<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Een realistisch ontwerp<br /> |Linknaam= Een realistisch ontwerp<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Inleiding bruggen en viaducten<br /> |Linknaam= Inleiding bruggen en viaducten<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Vaste bruggen<br /> |Linknaam= Vaste bruggen<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe websites:<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 33<br /> |ExtraInfo= Goede inspiratiebronnen met veel foto's.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 141<br /> |ExtraInfo= Goede en gedetailleerde achtergrondinformatie.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Appendix<br /> |1= ref<br /> |2=<br /> * Handboek voor Spoorwegtechniek Deel I, II en III. Uitgegeven door A.W. Sijthoff's Uitgeversmaatschappij N.V. - Leiden.<br /> |LetterGrootte= 75%<br /> |KaderBreedte= 100%<br /> }}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Vaste bruggen<br /> |Volgende= Bomen en struiken<br /> |VorigeMenu= Bruggen en viaducten<br /> }}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|B]]<br /> [[Categorie: Artikel|Beweegbare bruggen]]<br /> [[Categorie: Ontwerp modelbaan|B]]<br /> [[Categorie: Scenery|B]]<br /> [[Categorie: Spoorwegbouw|B]]<br /> [[Categorie: Hans van de Burgt|B]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Vaste_bruggen&diff=45645 2023-02-07T17:10:18Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Inleiding bruggen en viaducten<br /> |Volgende= Beweegbare bruggen<br /> |VorigeMenu= Bruggen en viaducten<br /> |Bron= nl.wikipedia<br /> |Bewerking= Hans van de Burgt<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> Als er geen rekening gehouden hoeft te worden met scheepvaartverkeer of als de brug over een (spoor)weg of verdiept landschap ligt, kan een vaste brug worden toegepast. Ook als een verkeersweg zó druk is dat een beweegbare brug een hinderlijke opstopping (file) veroorzaakt, wordt veelal een hoge vaste brug ontworpen en gebouwd. In dit artikel worden enkele soorten van dergelijke '''vaste bruggen''' besproken. Alle hieronder gepresenteerde brugtypen komen voor als brug voor het wegverkeer en als spoorbrug, ook de hangbrug en de tuibrug komen bij uitzondering voor als spoorbrug.<br /> <br /> ===Vakwerkbrug ===<br /> Een vakwerkbrug is een type brug dat toegepast wordt bij middelgrote overspanningen. Deze brug ontleent zijn dragend vermogen aan een vakwerk, een in het algemeen stalen constructie aan beide zijden van het brugdek, die is opgebouwd uit driehoekige delen. Driehoeken zijn vormvast en bieden de constructie daardoor de benodigde stevigheid. Afhankelijk van de plaats in de constructie, treden er in de constructiedelen alleen trekkrachten als drukkrachten op. Het specifieke concept van vakwerken zorgt ervoor dat er geen (of weinig) buigend moment in de staven voorkomt. Het gewicht van de brug wordt via betonnen pijlers afgevoerd naar de fundering. Soms wordt de vakwerkconstructie ook wel onder het rijdek uitgevoerd, in plaats van erboven (zie: tekening 01).<br /> <br /> Er zijn vele vormen van vakwerken mogelijk, want elke driehoek is vormvast, welke vorm die dan ook zelf heeft.<br /> <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Vakwerk1.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Schets van een enkelvoudig vakwerk met verticalen en uitsluitend vallende diagonalen (N-ligger)<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> <br /> Ligger met evenwijdige boven- en onderrandstaven, verticale staven en 'stijgende' diagonalen. Men noemt een diagonaal 'stijgend' als deze, gezien vanuit het oplegpunt van de hoofdligger naar het midden daarvan van beneden naar boven loopt (zie: tekening 02).<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Vakwerk2.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 02<br /> |Omschrijving= Schets van ligger met evenwijdige boven- en onderrandstaven met stijgende diagonalen<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Vakwerk3.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 03<br /> |Omschrijving= Schets van ligger met evenwijdige boven- en onderrandstaven, verticalen en afwisselend vallende en stijgende diagonalen<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> <br /> Men kan ook minder verticalen toepassen en grotere driehoeken maken. Dat betekent echter wel dat de lengte van de afzonderlijke staven toeneemt en er gevaar voor uitknikken bestaat bij op druk belaste staven. Door de belasting op de brug (en door het eigen gewicht), ontstaan in de bovenrand drukspanningen en in de onderrand trekspanningen. Bij de bovenrandstaven bestaat dus het gevaar van uitknikken. Om dit te voorkomen wordt tussen de bovenranden een horizontaal verband aangebracht dat tevens kan dienen voor het opnemen van dwars op de brug optredende belastingen, zoals bijvoorbeeld wind. Dit verband wordt dan ook windverband genoemd.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Vakwerk-spoorbrug-Kethel.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 04<br /> |Omschrijving= Schets van vakwerkbrug met minder verticalen<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> <br /> Ook kunnen alle verticalen worden weggelaten. De bovenrandstaven hebben dan een grotere kniklengte, de afstand tussen de dwarsdragers wordt groter en de daarop rustende langsliggers krijgen daardoor een grotere overspanning en moeten dus zwaarder worden (zie: tekening 05).<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Vakwerk-spoorbrug-Moerdijk.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 05<br /> |Omschrijving= Schets van ligger zonder verticalen<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> <br /> De boven- en onderrandstaven behoeven niet altijd evenwijdig te lopen. De verkeersbrug over de Maas bij Grave is een vakwerkbrug met geknikte bovenrand. Men spreekt ook wel van gebogen bovenrand omdat de bovenrandstaven in een boog liggen. De staven zelf zijn echter recht en de term 'geknikte bovenrand' is dus exacter (zie: tekening 06).<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Vakwerk-met-gebogen-bovenrand.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 06<br /> |Omschrijving= Schets van een vakwerkbrug met geknikte bovenrand<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Spoorbrug Kelpen.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 07<br /> |Omschrijving= De spoorbrug bij Kelpen<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> <br /> Evenals bij vakwerkbruggen met evenwijdige boven- en onderranden kunnen de liggers met gebogen bovenrand vele verschillende verbanden (verticalen en diagonalen) hebben. Het aantal mogelijkheden is vrijwel onbeperkt.<br /> <br /> === Verstijfde staafboogbrug ===<br /> Bij een verstijfde staafboogbrug wordt de hoofdligger verstijfd door een boogconstructie. In vergelijking met de vorige typen boogbruggen, is bij deze bruggen de boog erg slank (zie: tekening 08).<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Verstijfde-staafboog-comp.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 08<br /> |Omschrijving= Schets van een verstijfde staafboogbrug op twee steunpunten met een vollewandligger als verstijvingsligger<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Weesperkarspel.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 09<br /> |Omschrijving= De spoorbrug over het Amsterdam Rijnkanaal bij Weesperkarspel<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> <br /> Dit type leent zich erg goed voor toepassing bij een brug met aanbruggen: de verstijvingsligger loopt door over de steunpunten van de aanbruggen en is bij de hoofdoverspanning verstijfd met een ranke boog (zie: tekening 09).<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Doorgaande-verstijvingsligger.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 10<br /> |Omschrijving= Schets van een verstijfde staafboogbrug met doorgaande ligger<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> <br /> De verstijvingsligger kan ook als vakwerkligger worden uitgevoerd. Voorbeelden zijn de spoorbruggen over het Amsterdam-Rijnkanaal bij Weesp en Utrecht (zie: tekening 11).<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Demka-brug.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 11<br /> |Omschrijving= De DEMKA-spoorbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal in Utrecht<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> <br /> ===Boogbrug===<br /> Bij zuivere boogbruggen worden de bogen op druk en buiging belast. Bij de opleggingen ter plaatse van de boogeinden ontstaan grote verticale en horizontale oplegkrachten, die via de landhoofden of pijlers naar de vaste grond moeten worden overgebracht. De aanbrug van de verkeersbrug over de Waal in Nijmegen is een zuivere boogbrug met hooggelegen rijvloer. Men spreekt van een hooggelegen rijvloer als het rijdek boven de boog ligt, een laaggelegen rijvloer als het rijdek even hoog als de opleggingen van de boog ligt en een tussengelegen rijvloer als die tussen de bogen ligt (zie: tekening 12).<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Zuivere-volwandige-boogbrug.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 12<br /> |Omschrijving= Schets van een zuivere boogbrug met volwandige boog en tussengelegen rijvloer<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Zuivere-boog.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 13<br /> |Omschrijving= Schets van een zuivere boogbrug met vakwerkboog en tussengelegen rijvloer (men spreekt hier ook wel van 'verzonken' rijvloer)<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Waalbrug-Nijmegen.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 14<br /> |Omschrijving= De vakwerkboogbrug over de Waal in Nijmegen<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> <br /> ===Boogbrug met trekband ===<br /> Zoals hierboven al is vermeld, ontstaan bij een zuivere boogbrug grote horizontale en verticale krachten op de landhoofden of pijlers. In rotsachtige bodem is dat doorgaans geen bezwaar, maar in slappe veenbodem kunnen met name de grote horizontale krachten voor grote problemen met de fundatie zorgen. Het is nodig om dan een ander type boogbrug te kiezen, namelijk de boogbrug met trekband. Bij dit type boogbrug worden de horizontale krachten uit de boog opgenomen door een trekband. Een voorbeeld is de verkeersbrug over de Maas bij Hedel en de oude verkeersbrug over de Lek bij Vianen (zie: tekening 15).<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Boog-met-trekband.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 15<br /> |Omschrijving= Schets van een boogbrug met trekband<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Vakwerkbrug met trekband.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 16<br /> |Omschrijving= Schets van een boogbrug met trekband, waarbij de boog is uitgevoerd als vakwerk en de trekband bevestigd is aan de onderrand van de boog<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Spoorbrug-Oosterbeek.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 17<br /> |Omschrijving= De spoorbrug over de Rijn bij Oosterbeek<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> <br /> === Hangbrug ===<br /> Bij een hangbrug brengen de hangkabels de belasting op de brug (en het eigen gewicht van het brugdek) over op draagkabels, die tussen twee torens (pylonen) zijn opgehangen en in landhoofden zijn verankerd. In Nederland zijn (nog) geen hangbruggen gebouwd, aangezien de krachten in de draagkabels zeer groot zijn en daardoor grote trekkrachten op de landhoofden worden uitgeoefend. Doordat de draagkracht van de bodem in Nederland niet groot is, zijn deze landhoofden erg kostbaar. Pas bij zeer grote overspanningen (groter dan 500 meter) zijn deze bruggen aantrekkelijk (zie: tekening 18).<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Principe-hangbrug.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 18<br /> |Omschrijving= Schema van een hangbrug<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> <br /> ===Tuibrug===<br /> Een tuibrug lijkt op een hangbrug, maar in dit geval is de wegdekconstructie rechtstreeks via spankabels (tuien) aan de pylonen opgehangen. Er zijn dus geen hang- en draagkabels. De horizontale componenten van de krachten in de tuikabels worden door de brugligger opgenomen en overgebracht naar de pylonen. Bij de opleggingen aan de einden van de brugligger is de verticale component van de tuikracht zo groot dat een trekverankering noodzakelijk is (zie: tekening 19).<br /> <br /> Spoorbruggen worden door de dynamische belasting van een rijdende trein doorgaans niet als hang- of tuibrug uitgevoerd, maar in het meterspoor van de lijn Latour de carol / Villefranche de Conflent van de ''Petit Train Jaune'' in Zuid-Frankrijk is een korte tuibrug opgenomen, de [https://www.pyrenees-cerdagne.com/decouvrir/le-train-jaune/le-parcours ''Pont de Gisclard'']. Ook de Sontbrug tussen Kopenhagen en Malmö is een tuibrug voor spoor- en wegverkeer.<br /> <br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Principe-dubbele-tuibrug.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 19<br /> |Omschrijving= Schema van een tuibrug<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= Brug bij Kampen.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 20<br /> |Omschrijving= Brug bij Kampen<br /> |Bron= [http://www.bruggenstichting.nl bruggenstichting.nl]<br /> }}<br /> <br /> ===Liggerbrug ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= 798px-Spoorbrug naast de A12 over de Rotte.jpg<br /> |Grootte= 400px<br /> |Volgnummer= 21<br /> |Omschrijving= Spoorbrug naast de A12 over de Rotte<br /> |Bron= [http://nl.wikipedia.org wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> }}<br /> <br /> De spoorbrug naast de A12 over de Rotte is een vaste brug. De eerste vergunning tot aanleg is in 1868 door het Hoogheemraadschap Schieland verleend aan de Nederlandsche Rhijnspoorweg Maatschappij te Utrecht, voor het maken van een vaste brug over de Rotte, nabij de Holvoeterbrug in de spoorbaan Gouda - Den Haag. De brug is rond 1946 vernieuwd door de NV Nederlandse Spoorwegen te Utrecht. De brug is een typisch voorbeeld van een liggerbrug. Hierbij worden holle betonnen liggers naast elkaar gelegd, zodat een stevig brugoppervlak ontstaat (zie: tekening 21).<br /> <br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Bebouwing<br /> |Linknaam= Bebouwing<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Bovenleiding<br /> |Linknaam= Bovenleiding<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Een realistisch ontwerp<br /> |Linknaam= Een realistisch ontwerp<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Inleiding bruggen en viaducten<br /> |Linknaam= Inleiding bruggen en viaducten<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Beweegbare bruggen<br /> |Linknaam= Beweegbare bruggen<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Beneluxspoor.net:<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 150<br /> |ExtraInfo= Maatschetsen van een simpel bruggetje.<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe websites:<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 33<br /> |ExtraInfo= Goede inspiratiebronnen met veel foto's.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 141<br /> |ExtraInfo= Goede en gedetailleerde achtergrondinformatie.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Appendix<br /> |1= ref<br /> |2=<br /> * Handboek voor Spoorwegtechniek Deel I, II en III. Uitgegeven door A.W. Sijthoff's Uitgeversmaatschappij N.V. - Leiden.<br /> |LetterGrootte= 75%<br /> |KaderBreedte= 100%<br /> }}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Inleiding bruggen en viaducten<br /> |Volgende= Beweegbare bruggen<br /> |VorigeMenu= Bruggen en viaducten<br /> }}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|V]]<br /> [[Categorie: Artikel|Vaste bruggen]]<br /> [[Categorie: Ontwerp modelbaan|V]]<br /> [[Categorie: Scenery|V]]<br /> [[Categorie: Spoorwegbouw|V]]<br /> [[Categorie: Hans van de Burgt|V]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Inleiding_bruggen_en_viaducten&diff=45644 2023-02-07T15:59:47Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Bruggen en viaducten<br /> |Volgende= Vaste bruggen<br /> |VorigeMenu= Bruggen en viaducten<br /> |Bron= nl.wikipedia<br /> |Bewerking= Hans van de Burgt<br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> === Inleiding ===<br /> '''Bruggen en viaducten''' zijn belangrijke sfeerbepalers op een modelspoorbaan. Een realistische scenery, naar Nederlands voorbeeld, zonder bruggen of viaducten is nauwelijks mogelijk, gezien ons waterrijke land. Een bewegende ophaalbrug over een kanaal kan net dat extraatje geven aan het dorpje dat wordt nagebouwd. Maar een brug of viaduct kan ook heel functioneel zijn. Een trein over een brug laten rijden geeft doorgaans een prachtig gezicht. Daarnaast kan een trein gemakkelijk verdwijnen onder een viaduct.<br /> <br /> In deze artikelenreeks 'Bruggen en viaducten' wordt aandacht besteed aan veel varianten als voorbeeld voor de modelspoorbaan. Waar mogelijk wordt steeds ook aandacht besteed aan de spoortoepassing van een brug. Tenslotte wordt een overzicht gegeven van wat er op bruggengebied te koop is bij de modelspoorhandel.<br /> <br /> Een brug is een vaste of beweegbare verbinding voor het verkeer, tussen twee punten die gescheiden zijn door een rivier, kanaal (waterweg), kloof, dal, weg, spoorweg of een ander overbrugbaar obstakel.<br /> <br /> Een brug kan ontworpen zijn om een spoorweg, rijbaan, kanaal of waterleiding (aquaduct) te dragen. Sommige bruggen hebben een beweegbaar brugdek, wanneer verkeer te hoog is om onder de brug door te gaan. Het brugdek wordt dan tijdelijk 'verwijderd'. Zulke bruggen worden alleen over een waterweg aangelegd, bij een kruising met een weg of spoorweg zal men de brug hoog genoeg maken of anders liever een gelijkvloerse kruising aanleggen.<br /> <br /> Bruggen worden in de regel geconstrueerd uit beton, metselwerk, metaal (staal, vroeger gietijzer). Voor korte en kleinere bruggen worden andere materialen zoals hout en bamboe gebruikt. Een brug bestaat uit de volgende twee delen:<br /> # De bovenbouw, waarover het verkeer gaat.<br /> # De onderbouw, met pijlers en funderingen, die de krachten van de brug op de ondergrond overbrengt.<br /> <br /> Een lange brug over een weg of spoorlijn wordt ook wel een 'viaduct' of soms ook wel ''fly-over'' genoemd. Men onderscheidt o.a. een viaduct voor wegverkeer en een spoorviaduct, al naar gelang het soort verkeer dat over het viaduct gaat. Een viaduct waarover alleen fietsverkeer gaat, wordt gewoonlijk fietsbrug genoemd.<br /> <br /> Het woord 'viaduct' is een moderne afleiding van de Latijnse woorden ''via'' (weg) en ''ducere'' (vervoeging van ''dictum'': leiden), analoog aan het Latijnse woord ''aquaduct'' . De eerste viaducten waren vaak op de zelfde wijze geconstrueerd als de Romeinse aquaducten, een overspanning bestaand uit een aantal bogen van min of meer gelijke breedte.<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= 180px-Nederlands verkeersbord C19.png<br /> |Grootte= 120px<br /> |Volgnummer= 01<br /> |Omschrijving= Verkeersbord max. doorrijdhoogte 3,1 m<br /> |Bron= [http://nl.wikipedia.org wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> <br /> ====Beperkte doorrijhoogte====<br /> Een belangrijk kenmerk van viaducten is de hoogte van de overspanning. Een hoogte van minimaal vier meter geldt voor het wegverkeer als voldoende, op snelwegen worden viaducten meestal gebouwd op een hoogte van 5,60 meter. Bij lagere viaducten worden verbodsborden geplaatst en worden extra maatregelen genomen om te voorkomen dat een onderlangs passerend voertuig het viaduct beschadigt.<br /> <br /> === Geschiedenis ===<br /> De eerste bruggen waren eenvoudige houten stammen of planken die een kleine beek overspanden. Daarna werden exemplaren van steen gemaakt, maar in eerste instantie alleen om het hout te ondersteunen. De boogbrug van natuursteen met cement, werd voor het eerst door de Romeinen geconstrueerd. Veel van deze bruggen hebben de eeuwen doorstaan; de bekendste is wellicht het aquaduct ''Pont du Gard'' in Frankrijk, al ruim 19 eeuwen oud. Van baksteen gemetselde bruggen verschenen na de Romeinse tijd.<br /> <br /> Met de industriële revolutie verscheen in 1779 de eerste gietijzeren brug, de ''Iron Bridge'' over de Severn in het Verenigd Koninkrijk. Maar pas na de uitvinding van staal werd het mogelijk echt grote overspanningen te maken. Sinds het begin van de 20e eeuw worden ook veel bruggen gemaakt van beton en sinds het einde van de 20e eeuw zelfs van vezelversterkte kunststof. De brugtechniek ontwikkelt zich steeds verder en de bruggen worden dan ook steeds langer.<br /> <br /> === Soorten bruggen ===<br /> Bruggen kunnen in diverse types worden onderverdeeld in vaste en beweegbare bruggen.<br /> <br /> ==== Vaste bruggen ====<br /> * Boogbrug.<br /> * Vakwerkbrug.<br /> * Liggerbrug.<br /> <br /> ==== Beweegbare bruggen ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= 220px-Nederlands verkeersbord J15.png<br /> |Grootte= 120px<br /> |Volgnummer= 02<br /> |Omschrijving= Verkeersbord beweegbare brug<br /> |Bron= [http://nl.wikipedia.org wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> Op veel plaatsen waar verkeer het water kruist, is het niet mogelijk de brug zo hoog te maken dat al het waterverkeer ongestoord de brug kan passeren. Verder kan het nodig zijn (vanouds bij kastelen en steden) dat men de toegangsweg afsluit voor indringers. Vandaar dat er beweegbare bruggen zijn ontwikkeld.<br /> <br /> De meest voorkomende vormen zijn:<br /> * Ophaalbrug of valbrug.<br /> * (Rol)basculebrug.<br /> * Draaibrug.<br /> * Hefbrug.<br /> * Schipbrug.<br /> * Vlotbrug.<br /> <br /> Naast deze bruggen die om of langs één van de assen bewegen, zijn er de tijdelijke bruggen die bijvoorbeeld gebouwd worden door de genie van het leger als er geen mogelijkheid bestaat een rivier over te steken. In dat geval wordt vaak een pontonbrug of een Baileybrug gebouwd.<br /> <br /> ==== ''Fly-over'' ====<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= 280px-Flyover.jpg<br /> |Grootte= 200px<br /> |Volgnummer= 03<br /> |Omschrijving= Fly-over<br /> |Bron= [http://nl.wikipedia.org wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> |Positie= Links<br /> }}<br /> <br /> Een bijzondere vorm van een spoorviaduct is de ''fly-over'', zie tekening 03.<br /> <br /> Deze wordt meestal toegepast bij een knooppunt of aansluiting van spoorverbindingen, bijvoorbeeld op een emplacement. De fly-over zorgt voor een betere doorstroming van het spoorverkeer. In situatie 1 moet een baanvak worden beveiligd vanwege treinen die tegelijkertijd uit tegengestelde richting over de kruising kunnen rijden. Om dit te voorkomen, wordt een viaduct voor één rijrichting (C) gebouwd over de rijbaan in de tegengestelde rijrichting (A). Vaak gaat C ook over B heen; Anders zou de helling veel te steil worden. Door ook over B heen te gaan wordt voldoende ruimte gecreëerd om te kunnen dalen.<br /> <br /> <br /> &lt;!-- Deze ruimte zo laten, i.v.m. uitlijning tekst --&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==== Onderdoorgang of duiker ====<br /> Een laatste veel voorkomende kruising tussen weg/spoorweg en water, is de onderdoorgang of duiker. In dit geval heet dat geen brug.<br /> <br /> Een sloot of beek vindt zijn weg door een kleine ondertunneling. Vaak is de ingang van deze ondertunneling uitgevoerd in baksteen of beton.<br /> <br /> === Materiaalkeuze ===<br /> {{Afbeelding<br /> |Bestand= 260px-Sint-Servaasbrug Maastricht.jpg<br /> |Grootte= 250px<br /> |Volgnummer= 04<br /> |Omschrijving= Stenen boogbrug Sint Servaasbrug Maastricht<br /> |Bron= [http://nl.wikipedia.org wikipedia.org] [[Bestand:CCimage.jpg|15px|link=http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/nl]]<br /> |Positie= Rechts<br /> }}<br /> De evolutie van de bruggen gaat mee met de beschikbaarheid van de constructiematerialen.<br /> <br /> ==== Steen ====<br /> De Romeinse aquaducten zijn opgebouwd uit natuursteen en keramiek. Deze materialen kunnen goed druk opnemen, daarom wordt veel gebruikgemaakt van boogvormen in de brug. In later tijden werd gebruik gemaakt van bakstenen.<br /> <br /> ==== Gietijzer ====<br /> Rond 1840 gebruikte men gietijzer. Dit materiaal is echter zeer bros, heeft een lage treksterkte, maar een hoge druksterkte.<br /> <br /> Gietijzer wordt geproduceerd in mallen. Het element dat men wenst te construeren, moet eerst in hout gemaakt worden. Deze houten kopie van het element drukt men in een mal met vormzand. Indien vloeibaar gietijzer in de zandvorm wordt gegoten ontstaat de gewenste vorm.<br /> <br /> Er is dus een grote verscheidenheid aan vormen te produceren. Uitwendig zal gietijzer een korrelige structuur hebben, omdat het in zand gevormd werd. Daardoor is gietijzer uitwendig goed te onderscheiden van smeedijzer en staal.<br /> <br /> ==== Smeedijzer ====<br /> Vanaf 1860 worden constructie-elementen van smeedijzer gebruikt. Het voordeel van smeedijzer is de hogere treksterkte, maar het heeft een lagere druksterkte dan gietijzer. Smeedijzer werd eerst gebruikt ter vervanging van de gietijzeren balken, daar waar deze op buiging belast werden (zowel druk als trek).<br /> <br /> Voor de kolommen werd langere tijd gebruikgemaakt van gietijzer, omdat kolommen normaal gesproken alleen op druk belast worden. Vanaf 1880 komt staal als constructiemateriaal in gebruik. Staal heeft een grote druksterkte en treksterkte, vandaar dat staal veel voor bruggen wordt gebruikt.<br /> <br /> ==== Gewapend beton ====<br /> Vanaf ongeveer 1970 is beton een populair bouwmateriaal voor bruggen over rivieren en kanalen geworden. De meeste bruggen worden gemaakt uit gewapend beton of voorgespannen beton.<br /> <br /> ==== Vezelversterkte kunststof ====<br /> Bruggen kunnen tegenwoordig ook geheel of gedeeltelijk gemaakt worden van vezelversterkte kunststof, ook wel aangeduid met 'composiet'. Dit materiaal kent een zeer hoge sterkte, voor zowel druk als trek. Bruggen kunnen daardoor relatief licht en slank worden uitgevoerd. Ook kent dit materiaal een hoge duurzaamheid.<br /> <br /> === Constructiedelen ===<br /> * Landhoofd, de overgang van een grondlichaam naar de brug.<br /> * Voegen.<br /> * Brugpijler.<br /> * Overspanning (bouwkunde).<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Bebouwing<br /> |Linknaam= Bebouwing<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Beweegbare bruggen<br /> |Linknaam= Beweegbare bruggen<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Bovenleiding<br /> |Linknaam= Bovenleiding<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Een realistisch ontwerp<br /> |Linknaam= Een realistisch ontwerp<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Vaste bruggen<br /> |Linknaam= Vaste bruggen<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe websites:<br /> }}<br /> {{Link NL-Wikipedia-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 33<br /> |ExtraInfo= Goede inspiratiebronnen met veel foto's.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 141<br /> |ExtraInfo= Goede en gedetailleerde achtergrondinformatie.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Bruggen en viaducten<br /> |Volgende= Vaste bruggen<br /> |VorigeMenu= Bruggen en viaducten<br /> }}<br /> [[Categorie: Alles|I]]<br /> [[Categorie: Artikel|Inleiding bruggen en viaducten]]<br /> [[Categorie: Ontwerp modelbaan|I]]<br /> [[Categorie: Scenery|I]]<br /> [[Categorie: Spoorwegbouw|I]]<br /> [[Categorie: Hans van de Burgt|I]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Bruggen_en_viaducten&diff=45643 2023-02-07T15:36:06Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Tunnels<br /> |Volgende= Inleiding bruggen en viaducten<br /> |VorigeMenu= Landschapsbouw<br /> |Auteur=<br /> }}<br /> <br /> ====== Maak een keuze ======<br /> * [[Inleiding bruggen en viaducten]].<br /> * [[Vaste bruggen]].<br /> * [[Beweegbare bruggen]].<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Tunnels<br /> |Volgende= Inleiding bruggen en viaducten<br /> |VorigeMenu= Landschapsbouw<br /> }}<br /> [[Categorie: Alles|B]]<br /> [[Categorie: Menu|B]]<br /> [[categorie: Redactie|B]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Categorie-index&diff=45642 2023-02-07T15:34:37Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Verklarende woordenlijst<br /> |Volgende= Index <br /> |VorigeMenu= Hoofdpagina<br /> |Auteur= Ronald Koerts <br /> |Auteur2= Fred Eikelboom <br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> {| Width = style=&quot;width:90%;text-align:center;&quot;<br /> | style=&quot;width:50%; color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Baanbesturing|Baanbesturing]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> | style=&quot;width:50%; color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:scenery| Landschapsbouw en Scenery]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> | Deze categorie geeft een overzicht van alle artikelen over baanbesturing<br /> '''[[:Categorie:Digitale baanbesturing|Digitale baanbesturing]]''' &amp; '''[[:Categorie:Analoge baanbesturing| Analoge baanbesturing]]'''.<br /> | Deze categorie geeft een overzicht van alle artikelen waarin scenery en landschapsbouw zijn opgenomen zoals informatie over<br /> '''[[:Categorie:Station|Het station]]''','''[[:Categorie:Bomen en struiken|Bomen en struiken]]''', '''[[:Categorie:Gebouwen|Gebouwen]]'''.<br /> |-<br /> |<br /> ---- <br /> |<br /> ----<br /> |-<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Bedrading|Bedrading]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Bezetmelding/Terugmelding|Bezetmelding/Terugmelding]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> | Een overzicht van alle artikelen waarin bedrading is opgenomen.<br /> | Alles over detectie, bezetmelding en terugmelding.<br /> |-<br /> |<br /> ---- <br /> |<br /> ----<br /> |-<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Materieel|Rijdend materieel]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Merken-index|Merkenlijst]] '''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> | Een overzicht van alle artikelen waarin rijdend materieel is opgenomen.<br /> | Een overzicht van merken/fabrikanten.<br /> |-<br /> |<br /> ----<br /> |<br /> ----<br /> |-<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Ontwerp modelbaan|Ontwerpen Modelbaan]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Miniatuurvoertuigen|Minatuurvoertuigen]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> | Alles over het ontwerpen van een modelbaan inclusief '''[[:Categorie:Baanplannen|Voorbeeld baanplannen]]'''.<br /> | Een overzicht van alle artikelen over miniatuurvoertuigen en '''[[:Categorie:Car Systems|Car Systems]]'''.<br /> |-<br /> |<br /> ----<br /> |<br /> ----<br /> |-<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Testen en meten|Testen en meten]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Gereedschappen|Gereedschappen]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> | Een overzicht van alle artikelen waarin getest en/of gemeten wordt.<br /> | Een overzicht van alle artikelen waarin gereedschappen zijn opgenomen.<br /> |-<br /> |<br /> ----<br /> |<br /> ----<br /> |-<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Technieken|Technieken]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Praktijk|De praktijk-artikelen]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> | Een overzicht van alle artikelen waarin technieken zijn opgenomen. <br /> | Praktijk: Tijd om zelf te bouwen...<br /> |-<br /> |<br /> ----<br /> |<br /> ----<br /> |-<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Railsystemen|Railsystemen]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Spoorwegbouw|Spoorwegbouw]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> | Alles over rails en bijbehorende zaken.<br /> | Alle artikelen over de spoor infrastructuur, zoals perrons, rails, enz.<br /> |-<br /> |<br /> ----<br /> |<br /> ----<br /> |-<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Elektronica|Elektronica]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Verlichting|Verlichting]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> | Alles over elektronica en bijbehorende zaken.<br /> | Alles over verlichting en bijbehorende zaken.<br /> |-<br /> |<br /> ----<br /> |<br /> ----<br /> |-<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Seinen|Seinen]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Wissels|Wissels]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> | Alles over seinen en bijbehorende zaken.<br /> | Alles over wissels en bijbehorende zaken.<br /> |-<br /> |<br /> ----<br /> |<br /> ----<br /> |-<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Servo's|Servo's]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Solderen|Solderen]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> | Alles over servo's en bijbehorende zaken.<br /> | Alles over solderen en bijbehorende zaken.<br /> |-<br /> |<br /> ----<br /> |<br /> ----<br /> |-<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Puzzelen met modeltreinen|Puzzelen met modeltreinen]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> | color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:FAQ|FAQ]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> | Voor de puzzelaars.<br /> | Antwoorden op veelgestelde vragen.<br /> |-<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> {| Width = style=&quot;width:90%;text-align:center;&quot;<br /> | style=&quot;width:50%; color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Artikel| Alle Artikelen]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> | style=&quot;width:50%; color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Hoofdstuk Encyclopedie| Hoofdstukken Encyclopedie]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> | Een overzicht van '''[[:Categorie:Artikel|Alle Artikelen]]'''. <br /> Een overzicht van '''[[:Categorie:Menu|Alle Keuzemenus]]'''.<br /> <br /> Een overzicht van alle artikelen en keuzemenus: '''[[:Categorie:Alles|Alles in de Encyclopedie]]'''.<br /> | Hetzelfde als de inhoudsopgave van de Encyclopedie: Alle hoofdstukken bij elkaar.<br /> |-<br /> |<br /> ----<br /> |<br /> ----<br /> |- <br /> | style=&quot;width:50%; color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Indexen|Indexen]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> | style=&quot;width:50%; color:#4682B4&quot; | &lt;big&gt;&lt;big&gt;'''[[:Categorie:Woorden|De verklarende woordenlijst]]'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;<br /> |-<br /> | Een overzicht van alle indexen van de Encyclopedie.<br /> | Uitleg over afkortingen en over diverse onderwerpen op het gebied van mode- en grootspoor.<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Verklarende woordenlijst<br /> |Volgende= Index <br /> |VorigeMenu= Hoofdpagina<br /> }}{| width= &quot;100%&quot;<br /> |- valign= &quot;top&quot;<br /> ! scope= &quot;row&quot; width=&quot;77%&quot; |<br /> | &lt;small&gt;Laatste wijziging: 27 sep 2016 09:09 (UTC)&lt;/small&gt;<br /> |}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|C]]<br /> [[Categorie: Algemeen|C]]<br /> [[Categorie: Indexen|C]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Verklarende_woordenlijst&diff=45641 2023-02-07T15:23:25Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Merken<br /> |Volgende= Categorie-index<br /> |VorigeMenu= Merken<br /> |Auteur= <br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> Hieronder een '''verklarende woordenlijst''', een overzicht van bij model(spoor)bouw gebruikte woorden en afkortingen:<br /> <br /> ====== Maak een keuze: ======<br /> ::{| class=&quot;wikitable&quot;| border=&quot;0&quot; ;align=&quot;center&quot;<br /> ! &lt;i&gt;Woorden A t/m I.&lt;/i&gt;<br /> ! &lt;i&gt;Woorden J t/m R.&lt;/i&gt;<br /> ! &lt;i&gt;Woorden S t/m Z.&lt;/i&gt;<br /> |-<br /> | style=&quot;width:250px&quot; align=&quot;center&quot;|[[Woorden - A]]. || style=&quot;width:250px&quot; align=&quot;center&quot;|[[Woorden - J]]. || style=&quot;width:250px&quot; align=&quot;center&quot;|[[Woorden - S]]. <br /> |-<br /> | align=&quot;center&quot;|[[Woorden - B]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - K]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - T]].<br /> |-<br /> | align=&quot;center&quot;|[[Woorden - C]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - L]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - U]].<br /> |-<br /> | align=&quot;center&quot;|[[Woorden - D]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - M]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - V]]. <br /> |-<br /> | align=&quot;center&quot;|[[Woorden - E]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - N]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - W]].<br /> |-<br /> | align=&quot;center&quot;|[[Woorden - F]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - O]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - X]].<br /> |-<br /> | align=&quot;center&quot;|[[Woorden - G]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - P]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - Y]].<br /> |-<br /> | align=&quot;center&quot;|[[Woorden - H]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - Q]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - Z]].<br /> |-<br /> | align=&quot;center&quot;|[[Woorden - I]]. || align=&quot;center&quot;|[[Woorden - R]]. ||<br /> |}<br /> <br /> ----<br /> <br /> {{Appendix<br /> |1= bron<br /> |2=<br /> * (1) Boek: 'Op de stoomlocomotief' Auteurs: G.J. Paulus en K. Worp. 1985 Uitgeverij: De Alk, Alkmaar. Website: [http://www.alk.nl De Alk].<br /> * (2) Openbaar Vervoer Reizigersinformatie: [http://www.ovnet.nl/?h=begrip&amp;m=main Overzicht Spoorbegrippen] Met dank aan Joos Lambrechtsen. Website: [http://www.ovnet.nl/ OVNet].<br /> * (3) WikiPedia: [http://nl.wikipedia.org/wiki/Hoofdpagina Website] of [http://nl.wikipedia.org/wiki/Spoorwegjargon Wikipedia-overzicht Spoorwegjargon].<br /> * (4) Nicospilt.com: Met dank aan Nico Spilt. Website: [http://www.nicospilt.com/index2.html Langs de Rails].<br /> * (5) Infrasite.nl: Website: [http://www.infrasite.nl/definitions/definitions.php Infrasite.nl].<br /> * (6) Spoortechniek.nl: Website is helaas per eind augustus 2012 offline.<br /> * (7) Somda railwiki.nl: Website: [http://www.railwiki.nl/index.php/Hoofdpagina railwiki.nl].<br /> * (8) Arduino.nu: Website: [http://www.arduino.nu Arduino.nu].<br /> |LetterGrootte= 80%<br /> |KaderBreedte= 100%<br /> }}<br /> <br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Merken<br /> |Volgende= Categorie-index<br /> |VorigeMenu= Merken<br /> }}<br /> [[Categorie: Alles|V]]<br /> [[Categorie: Hoofdstuk Encyclopedie|V]]<br /> [[Categorie: Indexen|V]]<br /> [[Categorie: Menu|V]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Merken&diff=45640 2023-02-07T15:20:03Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= De BNLS forum modulebaan<br /> |Volgende= Verklarende woordenlijst<br /> |VorigeMenu= Inspiratiethema's<br /> |Auteur= <br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> Het volgende is een overzicht van '''merken''' van fabrikanten en leveranciers die materiaal, materieel en onderdelen voor de modelspoorhobby leveren of ooit gemaakt hebben. De merken en fabrikanten zijn gerangschikt op naam.<br /> <br /> :::{|width=&quot;90%&quot;<br /> | style=&quot;width:30%;&quot; |<br /> * [[Merken 0..9]].<br /> | style=&quot;width:30%;&quot; |<br /> * [[Merken - I]].<br /> | style=&quot;width:30%;&quot; |<br /> * [[Merken - R]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[Merken - A]].<br /> |<br /> * [[Merken - J]].<br /> |<br /> * [[Merken - S]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[Merken - B]].<br /> |<br /> * [[Merken - K]].<br /> |<br /> * [[Merken - T]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[Merken - C]].<br /> |<br /> * [[Merken - L]].<br /> |<br /> * [[Merken - U]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[Merken - D]].<br /> |<br /> * [[Merken - M]].<br /> |<br /> * [[Merken - V]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[Merken - E]].<br /> |<br /> * [[Merken - N]]. <br /> |<br /> * [[Merken - W]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[Merken - F]].<br /> |<br /> * [[Merken - O]].<br /> |<br /> * [[Merken - X]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[Merken - G]].<br /> |<br /> * [[Merken - P]].<br /> |<br /> * [[Merken - Y]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[Merken - H]].<br /> |<br /> * [[Merken - Q]]. <br /> |<br /> * [[Merken - Z]].<br /> |}<br /> <br /> Dit overzicht is nooit compleet... fabrikanten en/of merken die nog niet in dit overzicht zijn opgenomen, kunnen worden doorgeven aan de redactie. Dat kan door op het envelopje rechts-onder op de pagina te klikken.<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= De BNLS forum modulebaan<br /> |Volgende= Verklarende woordenlijst<br /> |VorigeMenu= Inspiratiethema's<br /> }}<br /> <br /> [[Categorie: Alles|M]]<br /> [[Categorie: Hoofdstuk Encyclopedie|M]]<br /> [[Categorie: Menu|M]]<br /> [[Categorie: Algemeen|M]]<br /> [[Categorie: Indexen|M]]<br /> [[Categorie: Merken-index|M]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=De_BNLS-Forum_Modulebaan&diff=45639 2023-02-07T15:12:03Z

<p>Martin Hilvers: </p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Documentatie en onderdelenlijsten rijdend materieel<br /> |Volgende= Merken<br /> |VorigeMenu= Films<br /> |Auteur= <br /> }}<br /> {{Inhoudsopgave||Klein}}<br /> <br /> Het volgende is een afsprakenlijst voor '''De BNLSforum modulebaan'''. <br /> <br /> === Afmetingen van de module ===<br /> 120 cm breed, 54,9&amp;nbsp;cm diep.<br /> <br /> Het is mogelijk/toegestaan meerdere modules te combineren tot één langere inbreng. Een module is een deel van 120&amp;nbsp;cm, een inbreng is wat één bouwer meeneemt.<br /> <br /> === Hoogte ===<br /> De hoogte van de modules wordt bepaald aan de hand van de bovenkant van de spoorstaaf. Deze maat is vastgelegd op 130&amp;nbsp;cm vanaf de grond.<br /> <br /> De afstand tussen de bovenkant van de spoorstaaf en de onderkant van de fries bedraagt 39,4&amp;nbsp;cm. Er is geen ondergrens voor het landschap.<br /> <br /> === Achtergrond en fries ===<br /> Op de tentoonstelling gemonteerd aan de bak, zijkanten, achterkant en hemel helemaal dicht.<br /> <br /> === Overgang tussen de inbrengen===<br /> ''Black Box'' (BB) van 30 cm aan beide zijden. Dat betekent dat de ruimte tussen twee inbrengen 60&amp;nbsp;cm bedraagt.<br /> <br /> De modules worden gekoppeld met 2 bouten M-8 op de kopse kanten. De inslagmoeren zitten in de BB aan de rechterzijde van de inbreng, gezien vanuit het publiek.<br /> <br /> === Kleur ===<br /> De bakken en de frieslijst worden aan de voorzijde RAL 9005 mat zwart.<br /> <br /> Bovenstaande beschrijving komt overeen met de modules die door Martin Welberg geleverd zijn (en nog geleverd kunnen worden). De sets die hij uitlevert zijn compleet, inclusief alle hang- en sluitwerk en poten.<br /> <br /> Voor zelf klussen neem dan contact op met hem over de exacte plaats van de gaten in de eindschotten.<br /> <br /> Voor het eenvormige beeld is het van belang dat de fries bij alle modules op dezelfde hoogte hangt en dat zowel de zij- achter- en bovenkanten helemaal dicht zijn.<br /> <br /> === Sporenverloop ===<br /> Dubbelspoor; het is toegestaan verbindingen te maken tussen de sporen. Aan beide uiteinden van de baan komen lussen, die aangestuurd worden als keerlus. Er mag dus een verbinding gelegd worden tussen het voorste en achterste spoor.<br /> <br /> Voor de schaal H0-baan geldt:<br /> * Op de uiteinden van de BB's (daar waar deze gekoppeld worden met de inbreng van een collega) moet het voorste spoor een afstand van 17,5 cm hebben tot de voorrand (publiekszijde) van de module (afstand voorrand module - hart spoor). Uiteraard moet het spoor de grens haaks passeren.<br /> * De hart-op-hart afstand tussen de sporen bedraagt 58 mm.<br /> <br /> Voor de schaal N-baan geldt;<br /> * Er wordt gewerkt met code 55 rails<br /> * De hart-op-hart afstand tussen de sporen bedraagt 26,5 mm (standaard bij Peco code 55)<br /> * De afstand van publiekszijde tot het midden van de eerste rail is 100 mm (let op bij het opmeten op de ''blackbox'' dat er nog een plaat voor komt!).<br /> <br /> Tussen de grenzen met de andere inbrengen is het bepalen van het spoorverloop geheel vrij, onder de volgende twee voorwaarden:<br /> # Minimale boogstraal 55 cm<br /> # Twee doorgaande sporen.<br /> <br /> === Elektrische aansturing ===<br /> Tweerail, DCC-formaat (digitaal).<br /> <br /> Iedereen zorgt voor doorlopende draden onder zijn module, voor iedere doorgaande spoorstaaf één.<br /> <br /> Aansturing wissels, lampjes etc. zelf regelen op de eigen inbreng. Er is (nog) niet gesproken over wissels. Voor een tentoonstelling wordt gezorgd voor een centrale, zodanig dat er extra Multimausen en/of Lokmausen aangesloten kunnen worden.<br /> <br /> Onderaan deze pagina is een bestand te downloaden met de definities van de elektrische aansluitingen (zie: [[De BNLS forum modulebaan#Meer informatie|'Meer informatie']].<br /> <br /> === Verlichting ===<br /> Het ontwerp gaat uit van led-verlichting. Het staat iedereen vrij dat zelf in te vullen.<br /> <br /> ----<br /> <br /> === De bouwtekeningen ===<br /> Bouwtekeningen zijn op het forum te vinden. Zie: [[De BNLS forum modulebaan#Meer informatie|'Meer informatie']].<br /> <br /> De maat voor de inkepingen aan bovenzijde van de poten, is afhankelijk van de afstand gemeten aan de binnenzijde van de lange zijden.<br /> <br /> Let op! Vergeet niet de kruisende latten van het kruisverband met elkaar te verbinden d.m.v. een bout/moer. Anders is de constructie niet stabiel.<br /> <br /> {{Download<br /> |Tekst= PDF:<br /> |LinkNaam= Modulebaan-definities<br /> |BestandsNaam= Modulebaan-definities.pdf<br /> |Breedte= 150px<br /> |TekstErNaast= Ja<br /> }}Definities voor de elektrische aansluitingen.<br /> &lt;br clear= &quot;all&quot; /&gt;<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Encyclopedie:<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= BNLS/RCU Booster-Hub<br /> |Linknaam= BNLS/RCU Booster-Hub<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Modelbaannormen NEM/MOROP en NMRA<br /> |Linknaam= Modelbaannormen NEM/MOROP en NMRA<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Module-normen<br /> |Linknaam= Module-normen<br /> }}<br /> {{Link intern<br /> |Link= Proto-normen<br /> |Linknaam= Proto-normen<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Beneluxspoor.net:<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 91<br /> |ExtraInfo= over de afspraken i.v.m de schaal N modulebaan.<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 92<br /> |ExtraInfo= over de afspraken i.v.m de schaal H0 modulebaan.<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 93<br /> |ExtraInfo= over de afspraken op het forum over de modulebaan.<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 94<br /> |ExtraInfo= Voor vragen of opmerkingen.<br /> }}<br /> &lt;!--{{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 95<br /> |ExtraInfo= over de keerlussen v.d. schaal H0-modulebaan.<br /> }} is op het forum verplaatst naar de besloten afd.--&gt;<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 96<br /> |ExtraInfo= over de keerlussen v.d. schaal N-modulebaan.<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 97<br /> |ExtraInfo= over de bouwtekeningen.<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 98<br /> |ExtraInfo= over de bouwverslagen in schaal H0.<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 99<br /> |ExtraInfo= over de bouwverslagen in in schaal N.<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 100<br /> |ExtraInfo= over de deelnemers.<br /> }}<br /> <br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> <br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Externe websites:<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 413 &lt;!-- digit --&gt;<br /> |ExtraInfo= Printplaatjes met bielzen voor module-overgangen.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 411 &lt;!-- milico --&gt;<br /> |ExtraInfo= Aanschafprijs van de modulebakken.<br /> }}<br /> {{Link Algemeen-Meerkeuze<br /> |Volgnr= 411 &lt;!-- milico --&gt;<br /> |ExtraInfo= Bestellen voorgezaagd plaatmateriaal of complete modulebakken.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> <br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Documentatie en onderdelenlijsten rijdend materieel<br /> |Volgende= Merken<br /> |VorigeMenu= Films<br /> }}<br /> [[Categorie: Alles|D]]<br /> [[Categorie: Hoofdstuk Encyclopedie|D]]<br /> [[Categorie: Ontwerp modelbaan|D]]<br /> [[Categorie: Dick van der Knaap|D]]<br /> [[Categorie: Fred Eikelboom|D]]<br /> [[Categorie: Martin Welberg|D]]</div>

Martin Hilvers https://encyclopedie.beneluxspoor.eu/index.php?title=Films&diff=45638 2023-02-07T14:31:34Z

<p>Martin Hilvers: &lt;mediaplayer&gt; tag wordt niet herkend.</p> <hr /> <div>{{Koptekst<br /> |Vorige= Soorten spoorwegen<br /> |Volgende= Cursussen en handleidingen<br /> |VorigeMenu= FAQ - Veelgestelde vragen<br /> |Auteur= Hans van de Burgt<br /> |Update= Fred Eikelboom<br /> }}<br /> <br /> Hier een overzicht van alle '''films''' behorende bij diverse artikelen van de encyclopedie. Ze staan per artikel gesorteerd.<br /> <br /> Overzicht van de artikelen: <br /> ::{|<br /> |<br /> * [[#Bedding en ballast|Bedding en ballast]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Bomen maken van zeeschuim|Bomen maken van zeeschuim]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Boren|Boren]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Verplaatsing gashouder Avereest|De Gasfabriek (Gashouder Dedemsvaart)]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Draaischijfaansturing|Draaischijfaansturing]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Het gereedschap van de modelspoorder|Het gereedschap van de modelspoorder]]. <br /> |-<br /> |<br /> * [[#Kleinschalige thema's|Kleinschalige thema's]] (Redwood Lumber Industry).<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Koppelingen in schaal H0|Koppelingen in schaal H0]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#RC-voertuigen in schaal H0|RC-voertuigen in schaal H0]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Rusty Rails Painter&amp;trade;|Rusty Rails Painter&amp;trade;]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Testrijden met de Kibri 10204|Testrijden met de Kibri 10204]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#The American way|The American way]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Tunnels|Tunnels]].<br /> |-<br /> |<br /> * [[#Weinert ''Mein Gleis''|Weinert ''Mein Gleis'']].<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> === Koppelingen in schaal H0 ===<br /> Onderstaande filmpjes horen bij het artikel [[Koppelingen in schaal H0]]. Voor meer informatie bij de filmpjes zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Werking Krois Digital koppeling.'''<br /> | '''Werking Kadee Koppeling.'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=6P0iiY5fpE4&lt;/mediaplayer&gt;<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=LfV1TfcmPA8&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Koppelingen in schaal H0]].<br /> Filmpje: Dirk Meijer. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> | ''&lt;small&gt;[[Koppelingen in schaal H0]].<br /> Filmpje: Albufan. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=6P0iiY5fpE4 naar YouTube] &amp;nbsp;&amp;nbsp;<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=LfV1TfcmPA8 naar YouTube]<br /> |}<br /> {|<br /> | '''Werking Alex Jackson Koppeling'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=FP-KrEdA-fc&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Koppelingen in schaal H0]]<br /> Filmpje: Nigel Cliff. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=FP-KrEdA-fc naar YouTube]<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Tunnels ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel &quot;[[Tunnels]]&quot;. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Aquaduct Middelburg N57'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=_i31VD94v3w&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Tunnels]].<br /> Filmpje: jarown. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=_i31VD94v3w naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Bomen maken van zeeschuim ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel [[Bomen maken van zeeschuim]]. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Film van Woodland Scenics over het maken van bomen.'''<br /> |-<br /> |&lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/v/qtxz5yi9CiI&amp;rel=0&amp;hl=en_US&amp;feature=player_embedded&amp;version=3&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Bomen maken van zeeschuim]].<br /> Filmpje: Woodlans Scenics. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/v/qtxz5yi9CiI&amp;rel=0&amp;hl=en_US&amp;feature=player_embedded&amp;version=3 naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Boren ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel over boren. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Pin Vise'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=WQTsyEqr9tM&amp;feature=player_detailpage&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Boren]].<br /> Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=WQTsyEqr9tM&amp;feature=player_detailpage naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Het gereedschap van de modelspoorder ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel over de Avonside Works montagehulp. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Instructie over de ''Avonside Works'' montagehulp voor het bouwen van loc-chassis.'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?gl=US&amp;hl=uk&amp;v=QmSOEhOQQNM&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?gl=US&amp;hl=uk&amp;v=QmSOEhOQQNM naar YouTube].&amp;nbsp;&amp;nbsp; Bron: Youtube.com. Zie ook het artikel [[Het gereedschap van de modelspoorder]].<br /> De instructie bestaat uit totaal vier filmpjes. Aan het einde van een filmpje doorklikken naar de volgende. <br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Draaischijfaansturing ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel [[Draaischijfaansturing]]. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Dynasys draaischijfaansturing'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://http://www.youtube.com/watch?v=gKz6jiabJ68&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Draaischijfaansturing]].<br /> Filmpje: Frans Staal. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=gKz6jiabJ68 naar YouTube]<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Testrijden met de Kibri 10204 ===<br /> Onderstaande filmpjes horen bij het artikel [[De Galerie: Kibri 10204, bouw en aanpassingen]]. Voor meer informatie bij de filmpjes zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Testrijden met de Kibri 10204'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=Uq23DrtONtw&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Draaischijfaansturing]].<br /> Filmpje: Romar Keijser. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=Uq23DrtONtw naar YouTube naar YouTube]<br /> |}<br /> {|<br /> | '''Testrijden met de Kibri 10204 (vanuit een andere hoek)'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=ask7YiRo3Sg&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Draaischijfaansturing]].<br /> Filmpje: Romar Keijser. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=ask7YiRo3Sg naar YouTube naar YouTube]<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Kleinschalige thema's ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel ''[[Kleinschalige thema's]]''. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Redwood Lumber Industry, Northern California - 1947.'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=PcEto_Q8MlY&amp;feature=autofb&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Kleinschalige thema's]].<br /> Filmpje: Ohlhous. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=PcEto_Q8MlY&amp;feature=autofb naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Verplaatsing gashouder Avereest ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel [[De gasfabriek]]. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Gashouder Avereest. Met dank aan HVAvereest.'''<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[De gasfabriek]]<br /> Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Het filmje [http://www.youtube.com/embed/JijqRUVb7_c? bekijken].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Verplaatsing gashouder Avereest 2 ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel [[De gasfabriek]]. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Verplaatsing gashouder Avereest. Met dank aan RTV Hardenberg'''<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;<br /> Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;<br /> |-<br /> | Het filmje [http://www.youtube.com/embed/3Y7zxmGt4fk? bekijken].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Bedding en ballast ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel [[Bedding en ballast]]. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''''Gravel Boy ballastspreader.'''''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=EgY6tqkM6u4&amp;feature=endscreen&amp;NR=1&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Bedding en ballast]].<br /> Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=EgY6tqkM6u4&amp;feature=endscreen&amp;NR=1 naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Weinert ''Mein Gleis'' ===<br /> Onderstaand filmpjes horen bij het artikel ''[[Mein Gleis]]''. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''Wissel met RP25 wielen.'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=NZ-gWWUlp4g&amp;hd=1&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |<br /> | ''&lt;small&gt;Wissel met RP25 wielen.<br /> Filmpje: Lars-Christian Uhlig. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> |-<br /> | Werkt het filmpje niet, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=NZ-gWWUlp4g&amp;hd=1 naar YouTube]<br /> |}<br /> {|<br /> | '''Wissel met RP25 &quot;fine-scale&quot; wielen.'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=19y1KTEIv_M&amp;hd=1&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;Wissel met RP25 &quot;fine-scale&quot; wielen.<br /> Filmpje: Lars-Christian Uhlig. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> |-<br /> | Werkt het filmpje niet, ga dan [http://www.youtube.com/watch?v=NZ-gWWUlp4g&amp;hd=1 naar YouTube]<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === ''Rusty Rails Painter &amp;trade;'' ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel [[Rusty Rails Painter&amp;trade;]]. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''''Rusty Rails Painter.'''''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;&lt;http://www.youtube.com/v/EEJUDo7Uw94&amp;hl=en_US&amp;feature=player_embedded&amp;version=3&quot;&gt;&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[Rusty Rails Painter&amp;trade;]].<br /> Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [http://www.youtube.com/v/EEJUDo7Uw94 naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === RC-voertuigen in schaal H0 ===<br /> Onderstaand filmpjes horen bij het artikel [[RC-voertuigen in schaal H0]]. Voor meer informatie bij het filmpje, zie het betreffende artikel.<br /> {|<br /> | '''RC-voertuigen in schaal H0.'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=BUMZq4Sgo_0&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[RC-voertuigen in schaal H0]].<br /> Filmpje: [http://mancave.conrad.nl Mancave.Conrad.nl]. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |}<br /> {|<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=4sM05OyMmV0&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[RC-voertuigen in schaal H0]].<br /> Filmpje: [http://mancave.conrad.nl Mancave.Conrad.nl]. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |}<br /> {|<br /> | &lt;mediaplayer&gt;http://www.youtube.com/watch?v=7R04Q1TWxF0&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[RC-voertuigen in schaal H0]].<br /> Filmpje: [http://mancave.conrad.nl Mancave.Conrad.nl]. Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === ''The American way'' ===<br /> Onderstaand filmpje hoort bij het artikel [[The American way]].<br /> {|<br /> | '''Beelden van een Amerikaanse modelbaan.'''<br /> |-<br /> | &lt;mediaplayer&gt;&lt;https://www.youtube.com/watch?v=LYPj1tguzq0&amp;index=2&amp;list=PLCiFPrus_jMrL3c9K5oPPXSAZCixTVRdL&gt;&lt;/mediaplayer&gt;<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;[[The American way]].<br /> Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [https://www.youtube.com/watch?v=LYPj1tguzq0&amp;index=2&amp;list=PLCiFPrus_jMrL3c9K5oPPXSAZCixTVRdL naar YouTube].<br /> |}<br /> ----<br /> <br /> === Het bouwen van een stoomlocomotief (1930) ===<br /> {|<br /> | '''Beelden van het bouwen van een stoomlocomotief.'''<br /> |-<br /> | ''&lt;small&gt;<br /> Bron: Youtube.com&lt;/small&gt;''<br /> |-<br /> | Mocht het filmpje niet werken, ga dan [https://youtu.be/hRsYIiUxZeQ naar YouTube].<br /> |}<br /> <br /> {{Linkssectie begin<br /> |Box= AlleenInfo<br /> }}<br /> {{Linkssectie scheiding}}<br /> {{Linkssectie tussenkop<br /> |Koptekst= Beneluxspoor.net:<br /> }}<br /> {{Link Forum-Meerkeuze<br /> |Volgnr = 34<br /> |ExtraInfo= met diverse instructiefilms van Faller, Noch en Woodland Scenics.<br /> }}<br /> {{Linkssectie einde}}<br /> {{Voettekst<br /> |Vorige= Soorten spoorwegen<br /> |Volgende= Cursussen en handleidingen<br /> |VorigeMenu= FAQ - Veelgestelde vragen<br /> }}<br /> [[Categorie: Alles|F]]<br /> [[categorie: Artikel|Films]]<br /> [[categorie: Cursussen en handleidingen|F]]<br /> [[Categorie: Hoofdstuk Encyclopedie|F]]<br /> [[categorie: Hans van de Burgt|F]]<br /> [[categorie: Redactie|F]]</div>

Martin Hilvers