Basis railsystemen - Bewerkingsoverzicht

Fred: typo + txt

2024-08-21T09:10:36Z

typo + txt

Fred: txt

2023-10-15T09:36:15Z

txt

Fred: txt

2023-10-15T09:34:06Z

txt

Wijzigingen bekijken

Fred: links toeg.

2023-08-28T13:30:19Z

links toeg.

Fred: links toeg.

2023-05-24T09:03:18Z

links toeg.

Fred: link toeg.

2023-04-24T08:36:13Z

link toeg.

Martin Hilvers op 20 aug 2020 om 10:16

2020-08-20T10:16:17Z

Martin Hilvers op 8 feb 2019 om 11:06

2019-02-08T11:06:17Z

Martin Hilvers op 26 jan 2019 om 21:08

2019-01-26T21:08:44Z

Martin Hilvers: hoofdlettergebruik

2019-01-25T12:08:21Z

hoofdlettergebruik

Wijzigingen bekijken

@@ Regel 26: / Regel 26: @@
 Het tweerailsysteem is het meest wijdverbreide systeem. Bij dit systeem zijn de twee polen van de rijregelaar elk op een spoorstaaf aangesloten en wordt de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] via de wielen opgenomen. Deze wielen zijn elektrisch van elkaar gescheiden en men spreekt dan over geïsoleerde assen. Vrijwel alle fabrikanten richten zich voornamelijk op dit systeem en het heeft daardoor de grootste verscheidenheid aan zowel rails als materieel. Door het ontbreken van de puntcontacten ogen de rails ook het meest natuurlijk.
-Daartegenover staat dat het systeem enkele beperkingen met zich meebrengt. Het aanleggen van een [[Keerlus|keerlus]] of een [[Treinen keren#Keren in een driehoek}keerdriehoek]], waarbij een trein weer op hetzelfde spoor terechtkomt, maar dan in tegengestelde richting, is niet zonder meer mogelijk. Hier is een elektronische schakeling voor nodig, omdat er anders kortsluiting ontstaat in de keerlus. We kunnen ook simpelweg besluiten om geen keerlus aan te leggen, aangezien het in het echt ook nauwelijks voorkomt. Ook is aanwezigheidsdetectie van rijtuigen en wagens, die normaal gesproken geen [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] verbruiken, niet zo gemakkelijk. Dat zou kunnen door middel van het aanbrengen van een weerstand (15K) tussen de wielen, of door het gebruik van weerstandslak, die aangebracht wordt over de wiel-isolatiebus(sen). Die aanwezigsheidsdetectie wordt nog wat ingewikkelder wanneer er een digitaal systeem wordt gebruikt.
+Daartegenover staat dat het systeem enkele beperkingen met zich meebrengt. Het aanleggen van een [[Keerlus|keerlus]] of een [[Treinen keren#Keren in een driehoek|keerdriehoek]], waarbij een trein weer op hetzelfde spoor terechtkomt, maar dan in tegengestelde richting, is niet zonder meer mogelijk. Hier is een elektronische schakeling voor nodig, omdat er anders kortsluiting ontstaat in de keerlus. We kunnen ook simpelweg besluiten om geen keerlus aan te leggen, aangezien het in het echt ook nauwelijks voorkomt. Ook is aanwezigheidsdetectie van rijtuigen en wagens, die normaal gesproken geen [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] verbruiken, niet zo gemakkelijk. Dat zou kunnen door middel van het aanbrengen van een weerstand (15K) tussen de wielen, of door het gebruik van weerstandslak, die aangebracht wordt over de wiel-isolatiebus(sen). Die aanwezigsheidsdetectie wordt nog wat ingewikkelder wanneer er een digitaal systeem wordt gebruikt.
 Tenslotte is dit systeem gevoeliger voor vervuiling. De rails moeten in ieder geval goed schoongehouden worden, maar bij tweerail leiden vuile rails sneller tot haperend rijden dan bij drierail.
@@ Regel 59: / Regel 59: @@
 Bij door een motor aangedreven railvoertuigen, zoals locomotieven en treinstellen, wordt het nog iets ingewikkelder. Het kan wel en het is doorgaans gemakkelijker om een tweerailmodel om te bouwen naar drierail dan andersom. Bovendien zijn er bijzonder weinig modellen die alleen in drierailuitvoering te koop zijn. Maar ook hier moet worden nagegaan of het niet eenvoudiger is om een nieuw model voor het juiste systeem te kopen.
 === Gelijkspanning en wisselspanning? ===
-Vaak worden de termen "gelijkstroom" en "wisselstroom" gebruikt daar waar er eigenlijk over respectievelijk [[Categorie:Tweerail|tweerail]] en [[Categorie:Drierail|drierail]] gesproken zou moeten worden. Dit is een verschil van oudsher, toen tweerailmodellen op gelijkspanning reden en drierailmodellen op wisselspanning.
+Vaak worden de termen "gelijkstroom" en "wisselstroom" gebruikt daar waar er eigenlijk over respectievelijk tweerail en drierail gesproken zou moeten worden. Dit is een verschil van oudsher, toen tweerailmodellen op gelijkspanning reden en drierailmodellen op wisselspanning.
 Niets houdt echter iemand tegen om wisselspanning op een tweerailbaan te gebruiken of gelijkspanning op een drierailbaan. Bovendien worden veel banen tegenwoordig digitaal bereden, waarbij zowel de tweerail- als de drierailbanen een vorm van "digitale spanning" gebruiken. De termen "gelijk[[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]" en "wissel[[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]" zijn in de loop de jaren zo ingeburgerd, dat ze hier vermeld worden om onduidelijkheid te voorkomen.

@@ Regel 24: / Regel 24: @@
 |Positie= Rechts
 }}
-Het tweerailsysteem is het meest wijdverbreide systeem. Bij dit systeem zijn de twee polen van de rijregelaar op een spoorstaaf aangesloten en wordt de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] via de wielen opgenomen. Deze wielen zijn elektrisch van elkaar gescheiden en men spreekt dan over geïsoleerde assen. Vrijwel alle fabrikanten richten zich voornamelijk op dit systeem en het heeft daardoor de grootste verscheidenheid aan zowel rails als materieel. Door het ontbreken van de puntcontacten ogen de rails ook het meest natuurlijk.
+Het tweerailsysteem is het meest wijdverbreide systeem. Bij dit systeem zijn de twee polen van de rijregelaar elk op een spoorstaaf aangesloten en wordt de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] via de wielen opgenomen. Deze wielen zijn elektrisch van elkaar gescheiden en men spreekt dan over geïsoleerde assen. Vrijwel alle fabrikanten richten zich voornamelijk op dit systeem en het heeft daardoor de grootste verscheidenheid aan zowel rails als materieel. Door het ontbreken van de puntcontacten ogen de rails ook het meest natuurlijk.
 Daartegenover staat dat het systeem enkele beperkingen met zich meebrengt. Het aanleggen van een [[Keerlus|keerlus]] of een [[Treinen keren#Keren in een driehoek}keerdriehoek]], waarbij een trein weer op hetzelfde spoor terechtkomt, maar dan in tegengestelde richting, is niet zonder meer mogelijk. Hier is een elektronische schakeling voor nodig, omdat er anders kortsluiting ontstaat in de keerlus. We kunnen ook simpelweg besluiten om geen keerlus aan te leggen, aangezien het in het echt ook nauwelijks voorkomt. Ook is aanwezigheidsdetectie van rijtuigen en wagens, die normaal gesproken geen [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] verbruiken, niet zo gemakkelijk. Dat zou kunnen door middel van het aanbrengen van een weerstand (15K) tussen de wielen, of door het gebruik van weerstandslak, die aangebracht wordt over de wiel-isolatiebus(sen). Die aanwezigsheidsdetectie wordt nog wat ingewikkelder wanneer er een digitaal systeem wordt gebruikt.

@@ Regel 127: / Regel 127: @@
 [[Categorie: Artikel|Basis railsystemen]]
 [[Categorie: Bezetmelding/Terugmelding|B]]
 [[Categorie: Ontwerp modelbaan|B]]
 [[Categorie: Railsystemen|B]]
 [[Categorie: Spoorwegbouw|B]]
 [[Categorie: Peter Korsten|B]]

@@ Regel 25: / Regel 25: @@
 |Positie= Rechts
 }}
-Het tweerailsysteem is het meest wijdverbreide systeem. Bij dit systeem zijn de twee polen elk op een spoorstaaf aangesloten en wordt de stroom via de wielen opgenomen. Deze wielen zijn elektrisch van elkaar gescheiden en men spreekt dan over geïsoleerde assen. Vrijwel alle fabrikanten richten zich voornamelijk op dit systeem en het heeft daardoor de grootste verscheidenheid aan zowel rails als materieel. Door het ontbreken van de puntcontacten ogen de rails ook het meest natuurlijk.
+Het tweerailsysteem is het meest wijdverbreide systeem. Bij dit systeem zijn de twee polen elk op een spoorstaaf aangesloten en wordt de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] via de wielen opgenomen. Deze wielen zijn elektrisch van elkaar gescheiden en men spreekt dan over geïsoleerde assen. Vrijwel alle fabrikanten richten zich voornamelijk op dit systeem en het heeft daardoor de grootste verscheidenheid aan zowel rails als materieel. Door het ontbreken van de puntcontacten ogen de rails ook het meest natuurlijk.
 Daartegenover staat dat het systeem enkele beperkingen met zich meebrengt. Het aanleggen van een keerlus (zie: 'Meer informatie') of een keerdriehoek, waarbij een trein weer op hetzelfde spoor terechtkomt, maar dan in tegengestelde richting, is niet zonder meer mogelijk. Hier is een elektronische schakeling voor nodig, omdat er anders kortsluiting ontstaat in de keerlus. U kunt ook simpelweg besluiten om geen keerlus aan te leggen, aangezien het in het echt ook nauwelijks voorkomt.
-Ook is aanwezigheidsdetectie van rijtuigen en wagens, die normaal gesproken geen stroom verbruiken, niet zo gemakkelijk. Dat zou kunnen door middel van het aanbrengen van een weerstand tussen de wielen, of door het gebruik van weerstandslak, die aangebracht wordt over de wiel-isolatiebus(sen). Die aanwezigsheidsdetectie wordt nog wat ingewikkelder wanneer er een digitaal systeem wordt gebruikt.
+Ook is aanwezigheidsdetectie van rijtuigen en wagens, die normaal gesproken geen [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] verbruiken, niet zo gemakkelijk. Dat zou kunnen door middel van het aanbrengen van een weerstand tussen de wielen, of door het gebruik van weerstandslak, die aangebracht wordt over de wiel-isolatiebus(sen). Die aanwezigsheidsdetectie wordt nog wat ingewikkelder wanneer er een digitaal systeem wordt gebruikt.
 Tenslotte is dit systeem gevoeliger voor vervuiling. De rails moeten in ieder geval goed schoongehouden worden, maar bij tweerail leiden vuile rails sneller tot haperend rijden dan bij drierail.
 === Het drierailsysteem ===
-Het drierailsysteem is populair, maar niet zo wijdverbreid als het tweerailsysteem. Bij drierail wordt de stroom afgenomen via de wielen en via een zogenaamde 'middensleper' die contact maakt met de puntcontacten. De puntcontacten zijn kleine metalen stripjes die in het midden van de rails vanuit de bielzen uitsteken. De benaming 'puntcontacten' wordt ook wel afgekort tot 'puco's'.
+Het drierailsysteem is populair, maar niet zo wijdverbreid als het tweerailsysteem. Bij drierail wordt de [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] afgenomen via de wielen en via een zogenaamde 'middensleper' die contact maakt met de puntcontacten. De puntcontacten zijn kleine metalen stripjes die in het midden van de rails vanuit de bielzen uitsteken. De benaming 'puntcontacten' wordt ook wel afgekort tot 'puco's'.
 De drijvende kracht achter dit systeem is de fabrikant Märklin. Märklin produceert uitsluitend drierailmodellen en -rails, maar een aantal modellen wordt voor het tweerailsysteem onder de merknaam Trix (voorheen: Hamo) uitgebracht. Märklin is ook de enige fabrikant van rails voor het drierailsysteem. Aan de andere kant brengen vrijwel alle tweerailfabrikanten een aantal van hun modellen voor het drierailsysteem uit. Maar het aanbod van materieel is kleiner dan voor het tweerailsysteem, iets dat vooral tot uiting komt bij kleinseries en modellen die men zelf moet bouwen (''kits'').
@@ Regel 59: / Regel 59: @@
 Er bestaat trouwens nog een systeem dat daadwerkelijk drie spoorstaven heeft, namelijk 'Trix Express'. Dit is een oud systeem, dat niet uitwisselbaar is met, wat normaal gesproken onder drierail wordt verstaan. Mocht er een partij rails of -materieel van dit oude systeem worden aangeboden, let er dan op dat dit niet voor een drierailbaan gebruikt kan worden.
 === Ombouwen ===
-Modellen die geen stroom verbruiken, zoals vrijwel alle goederenwagens, kunnen zonder meer omgebouwd worden van het ene systeem naar het andere. Dit gebeurt door de assen om te wisselen. De niet-geïsoleerde assen van het drierailsysteem zullen op een tweerailbaan tot kortsluiting leiden. Hoewel het omgekeerde niet het geval is, is het beter om toch niet-geïsoleerde assen in een tweerailmodel te plaatsen, omdat tweerailassen een fractie breder zijn, wat tot ontsporingen kan leiden. Bovendien werkt detectie op een drierailbaan niet met geïsoleerde assen. Vaak is een winkelier bereid deze omwisseling gratis te doen.
+Modellen die geen [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] verbruiken, zoals vrijwel alle goederenwagens, kunnen zonder meer omgebouwd worden van het ene systeem naar het andere. Dit gebeurt door de assen om te wisselen. De niet-geïsoleerde assen van het drierailsysteem zullen op een tweerailbaan tot kortsluiting leiden. Hoewel het omgekeerde niet het geval is, is het beter om toch niet-geïsoleerde assen in een tweerailmodel te plaatsen, omdat tweerailassen een fractie breder zijn, wat tot ontsporingen kan leiden. Bovendien werkt detectie op een drierailbaan niet met geïsoleerde assen. Vaak is een winkelier bereid deze omwisseling gratis te doen.
-Voor modellen die wél stroom gebruiken, maar geen motor hebben, ligt het er een beetje aan. Als het rijtuigen zijn die stroom afnemen voor binnenverlichting kan het ombouwen eenvoudig zijn. Als er een functiedecoder in zit om het licht of andere functies op afstand aan- en uit te zetten, wordt het al wat ingewikkelder. Dan moet er een middensleper geplaatst of juist verwijderd worden en waarschijnlijk moet er ook een andere decoder in. Dat loopt al snel in de papieren en dan dringt de vraag zich op of het wel de moeite waard is en of het niet eenvoudiger is om een model voor het juiste systeem te kopen en het oude model te verkopen.
+Voor modellen die wél [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] gebruiken, maar geen motor hebben, ligt het er een beetje aan. Als het rijtuigen zijn die stroom afnemen voor binnenverlichting kan het ombouwen eenvoudig zijn. Als er een functiedecoder in zit om het licht of andere functies op afstand aan- en uit te zetten, wordt het al wat ingewikkelder. Dan moet er een middensleper geplaatst of juist verwijderd worden en waarschijnlijk moet er ook een andere decoder in. Dat loopt al snel in de papieren en dan dringt de vraag zich op of het wel de moeite waard is en of het niet eenvoudiger is om een model voor het juiste systeem te kopen en het oude model te verkopen.
 Bij door een motor aangedreven railvoertuigen, zoals locomotieven en treinstellen, wordt het nog iets ingewikkelder. Het kan wel en het is doorgaans gemakkelijker om een tweerailmodel om te bouwen naar drierail dan andersom. Bovendien zijn er bijzonder weinig modellen die alleen in drierailuitvoering te koop zijn. Maar ook hier moet worden nagegaan of het niet eenvoudiger is om een nieuw model voor het juiste systeem te kopen.
@@ Regel 69: / Regel 69: @@
 Niets houdt echter iemand tegen om wisselspanning op een tweerailbaan te gebruiken of gelijkspanning op een drierailbaan. Bovendien worden veel banen tegenwoordig digitaal bereden, waarbij zowel de tweerail- als de drierailbanen een vorm van 'digitale spanning' gebruiken.
-De termen 'gelijkstroom' en 'wisselstroom' zijn in de loop de jaren zo ingeburgerd, dat ze hier vermeld worden om onduidelijkheid te voorkomen.
+De termen 'gelijk[[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]' en 'wissel[[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]' zijn in de loop de jaren zo ingeburgerd, dat ze hier vermeld worden om onduidelijkheid te voorkomen.
 === Welk systeem is het beste? ===
 Die vraag is onmogelijk te beantwoorden omdat het ligt aan welke prioriteiten u stelt. Beide systemen hebben zo hun voor- en nadelen; ze hebben ook hun aanhangers, waarbij vooral drierailrijders aan het merk Märklin hechten. De vraag "maar wat moet ik nou kiezen?" leidt dan ook meestal tot verhitte discussies, overigens zonder een duidelijke conclusie.
@@ Regel 122: / Regel 122: @@
 |- valign= "top"
 ! scope= "row" width="75%" |
-| <small>Laatste wijziging: 24 apr 2023 10:30 (UTC)</small>
+| <small>Laatste wijziging: 24 mei 2023 11:03 (UTC)</small>
 |}
 [[Categorie: Alles|B]]

@@ Regel 7: / Regel 7: @@
 {{Inhoudsopgave||Klein}}
 Dit artikel bespreekt de kenmerken en verschillen van de '''basis rail[[systemen]]''' in de schaal H0.
 === Tweerail en drierail ===
-Modeltreinen krijgen hun rijspanning via de rails. Bij elektriciteit zijn er altijd twee polen, bij modeltreinen zijn dat de spoorstaven; twee polen = twee spoorstaven. Dit is het tweerailsysteem. Alle schalen gebruiken het tweerailsysteem maar in de schaal H0 is er een alternatief: het drierailsysteem.
+Modeltreinen krijgen hun rijspanning via de rails. Bij  [[Woorden - E#Elektriciteit|elektriciteit]] zijn er altijd twee polen, bij modeltreinen zijn dat de spoorstaven; twee polen = twee spoorstaven. Dit is het tweerailsysteem. Alle schalen gebruiken het tweerailsysteem maar in de schaal H0 is er een alternatief: het drierailsysteem.
 Hoewel er gesproken wordt over het 'drierailsysteem', is deze term niet helemaal correct. In feite gaat het om twee spoorstaven met puntcontacten in het midden. Bij tweerail zijn beide spoorstaven elektrisch gescheiden, bij drierail zijn ze elektrisch verbonden en vormen de puntcontacten de andere pool.
 === Het tweerailsysteem ===
 {{Afbeelding 2 onder elkaar
@@ Regel 34: / Regel 32: @@
 Tenslotte is dit systeem gevoeliger voor vervuiling. De rails moeten in ieder geval goed schoongehouden worden, maar bij tweerail leiden vuile rails sneller tot haperend rijden dan bij drierail.
 === Het drierailsysteem ===
 Het drierailsysteem is populair, maar niet zo wijdverbreid als het tweerailsysteem. Bij drierail wordt de stroom afgenomen via de wielen en via een zogenaamde 'middensleper' die contact maakt met de puntcontacten. De puntcontacten zijn kleine metalen stripjes die in het midden van de rails vanuit de bielzen uitsteken. De benaming 'puntcontacten' wordt ook wel afgekort tot 'puco's'.
@@ Regel 59: / Regel 56: @@
 Daartegenover staat dat keerlussen en -driehoeken zonder enig probleem gebouwd kunnen worden, dat aanwezigheidsdetectie van alle materieel kinderlijk eenvoudig is (ook bij digitaal rijden) en dat het systeem minder gevoelig is voor vuile rails dan tweerail.
 === Trix Express ===
 Er bestaat trouwens nog een systeem dat daadwerkelijk drie spoorstaven heeft, namelijk 'Trix Express'. Dit is een oud systeem, dat niet uitwisselbaar is met, wat normaal gesproken onder drierail wordt verstaan. Mocht er een partij rails of -materieel van dit oude systeem worden aangeboden, let er dan op dat dit niet voor een drierailbaan gebruikt kan worden.
 === Ombouwen ===
 Modellen die geen stroom verbruiken, zoals vrijwel alle goederenwagens, kunnen zonder meer omgebouwd worden van het ene systeem naar het andere. Dit gebeurt door de assen om te wisselen. De niet-geïsoleerde assen van het drierailsysteem zullen op een tweerailbaan tot kortsluiting leiden. Hoewel het omgekeerde niet het geval is, is het beter om toch niet-geïsoleerde assen in een tweerailmodel te plaatsen, omdat tweerailassen een fractie breder zijn, wat tot ontsporingen kan leiden. Bovendien werkt detectie op een drierailbaan niet met geïsoleerde assen. Vaak is een winkelier bereid deze omwisseling gratis te doen.
@@ Regel 69: / Regel 64: @@
 Bij door een motor aangedreven railvoertuigen, zoals locomotieven en treinstellen, wordt het nog iets ingewikkelder. Het kan wel en het is doorgaans gemakkelijker om een tweerailmodel om te bouwen naar drierail dan andersom. Bovendien zijn er bijzonder weinig modellen die alleen in drierailuitvoering te koop zijn. Maar ook hier moet worden nagegaan of het niet eenvoudiger is om een nieuw model voor het juiste systeem te kopen.
 === Gelijkspanning en wisselspanning? ===
 Vaak worden de termen 'gelijkstroom' en 'wisselstroom' gebruikt daar waar er eigenlijk over respectievelijk tweerail en drierail gesproken zou moeten worden. Dit is een verschil van oudsher, toen tweerailmodellen op gelijkspanning reden en drierailmodellen op wisselspanning.
@@ Regel 76: / Regel 70: @@
 De termen 'gelijkstroom' en 'wisselstroom' zijn in de loop de jaren zo ingeburgerd, dat ze hier vermeld worden om onduidelijkheid te voorkomen.
 === Welk systeem is het beste? ===
 Die vraag is onmogelijk te beantwoorden omdat het ligt aan welke prioriteiten u stelt. Beide systemen hebben zo hun voor- en nadelen; ze hebben ook hun aanhangers, waarbij vooral drierailrijders aan het merk Märklin hechten. De vraag "maar wat moet ik nou kiezen?" leidt dan ook meestal tot verhitte discussies, overigens zonder een duidelijke conclusie.
 De keuze wordt meestal toevallig gemaakt: men koopt een startset, of krijgt er één cadeau en men houdt dan aan dat systeem vast. Dus als de startset van Märklin is, is er een goede kans dat men aan het drierailsysteem blijft vasthouden; is de startset echter van Roco, Piko of Fleischmann, dan zult u eerder bij tweerail blijven. Vandaar dat het belangrijk is om, alvorens men met de hobby begint, goed na te gaan waar men de prioriteiten legt, want later overstappen op een ander systeem zal hoe dan ook veel kosten met zich meebrengen.
 {{Linkssectie begin
 |Box= AlleenInfo
@@ Regel 127: / Regel 119: @@
 |Volgende= Basisvormen
 |VorigeMenu= Railsystemen
-}}
+}} {| width= "100%"
 [[Categorie: Alles|B]]
 [[Categorie: Artikel|Basis railsystemen]]