Fred: txt

2025-02-15T14:29:30Z

txt

Fred: link toeg.

2025-01-15T09:38:46Z

link toeg.

Fred: nieuw artikel

2025-01-15T09:00:12Z

nieuw artikel

Nieuwe pagina

{{Koptekst
|Vorige= Decals
|Volgende= Elektro onderdelen aansluiten
|VorigeMenu= Methoden, technieken en materialen
|Auteur= Fred Eikelboom
}}
{{Inhoudsopgave||Klein}}
=== De elektromotor ===
Een '''elektromotor''' is een apparaat dat elektrische energie kan omzetten in mechanische energie, oftewel met een elektromotor kunnen we beweging opwekken en die beweging gebruiken om iets mee aan te drijven. Kort gezegd: een elektromotor is een elektro-mechanische aandrijver. Op [https://electronics.howstuffworks.com/brushless-motor.htm howstuffworks.com] is uitgebeeld hoe een [[Woorden - E#Elektromotor|elektromotor]] werkt. 
In de modeltreinwereld komen vier typen elektromotoren voor;
* [[#De motor met permanente magneet|De motor met permanente magneet.]]
* [[#De motor met magneetspoel|De motor met magneetspoel.]]
* [[#De borstelloze motor|De borstelloze motor.]]
* [[#De coreless motor|De coreless motor.]]
==== De motor met permanente magneet ====
{{Afbeelding
|Bestand= Permanente-magneet-motor-01.gif
|Grootte= 625px
|Volgnummer= 01
|Omschrijving= Elektromotor met permanente magneet
|Maker= Fred Eikelboom
|Type= Tekening
}}
De [[Woorden - E#Elektromotor|elektromotor]] met permanente magneet (hierna te noemen "magneet") is een gelijkstroommotor (DC-motor) en bestaat uit een roterend (draaiend) gedeelte dat [[Woorden - R#Rotor|rotor]] of anker genoemd wordt. Deze rotor is voorzien is van een aantal spoelen (rotorwikkelingen) van dun koperdraad. Deze spoelen draaien in een magnetisch veld, dat opgewekt wordt door twee [[Woorden - M#Magneet|magneten]]. Daardoor is er aan de ene zijde van de rotor een Noord-pool en aan de andere zijde van de rotor een Zuid-pool. De rotor bestaat uit lamellen van dun blik (zie: afbeelding 01, fig.1). Door een aantal van die lamellen op elkaar te stapelen ontstaat het blikpakket (zie: afbeelding 01, fig. 2). In dit blikpakket wordt een as gemonteerd (zie: afbeelding 01, fig.3) en d.m.v. lak of kit vastgezet. Nu worden één voor één de spoelen in de openingen van de rotor gemonteerd (zie: afbeelding 01, fig. 4 en 5). Wanneer ze op hun plaats zitten, worden de spoelen d.m.v. lak of kit vastgezet. Ook worden vaak kunststofstrippen tussen de spoelen en het blik geschoven (dus aan de buitenomtrek) om te voorkomen dat de koperen spoelen door de middelpuntvliedende kracht uit de spoelopeningen geslingerd worden.

Daarna wordt de [[Woorden - C#Collector|collector]] (ook wel [[Woorden - C#Commutator|commutator]] genoemd) geïsoleerd op de as vastgezet. De collector-lamellen moeten een bepaalde stand hebben t.o.v. de spoelopeningen in het blikpakket. Hierdoor krijgt de spoel iets eerder spanning. Zou dit niet gedaan worden, dan komt er pas [[Woorden - S#Spanning|spanning]] op de spoel als de pool van de elektromotormotor de magnetische vaste pool al weer een stukje gepasseerd is (zie: afbeelding 01, fig. 6), Het is vergelijkbaar met de voorontsteking van een automotor. Het geheel van as, blikpakket, spoelen en collector noemt men de "rotor".
{{Afbeelding
|Bestand= Permanente-magneet-motor-02.gif
|Grootte= Normaal
|Volgnummer= 02
|Omschrijving= Motor met permanente magneet.
|Maker= Fred Eikelboom
|Type= Tekening
}}
Hier is een driepolige [[Woorden - E#Elektromotor|elektromotor]] afgebeeld (zie: afbeelding 02), maar steeds meer motorproducenten gaan over op vijfpolige motoren. Dit vanwege het hogere rendement, en een veel beter draaigedrag bij lage toeren. De [[Woorden - C#Collector|collector]] voorziet de spoelen op zodanige wijze van [[Woorden - S#Spanning|spanning]], dat telkens één pool van de rotor aangetrokken wordt, en tegelijkertijd een andere pool afgestoten wordt. Dat veroorzaakt een draaiende beweging van de [[Woorden - R#Rotor|rotor]].
==== De motor met magneetspoel ====
{{Afbeelding 2 naast elkaar
|Bestand= Universeel-motor-01.gif
|Bestand2= Universeel-motor-02.gif
|Grootte= Normaal
|Grootte2= Normaal
|Volgnummer= 03
|Volgnummer2= 04
|Omschrijving= Universeelmotor spanningloos.
|Omschrijving2= Universeelmotor bekrachtigd.
|Type= Tekening
|Type2= Tekening
|Maker= Fred Eikelboom
|Maker2= Fred Eikelboom
|Tussenruimte= 15px
}}
De [[Woorden - E#Elektromotor|elektromotor]] met [[Woorden - M#Magneet|magneet]]spoel (ook "universeelmotor" genoemd vanwege het feit dat hij op zowel [[Woorden - A#AC.|AC]] als [[Woorden - D#DC.|DC]] kan draaien), bestaat eveneens uit een rotor en een stator. De [[Woorden - R#Rotor|rotor]] is voorzien van een aantal koperen spoelen. Deze spoelen draaien in een magnetisch veld, dat opgewekt wordt door een magneetspoel. Deze magneetspoel moet gevoed worden met [[Woorden - W#Wisselspanning|wisselspanning]] of [[Woorden - G#Gelijkspanning|gelijkspanning]]. Zonder die bekrachtigingsstroom kan de motor zijn werk niet doen. Het geheel van de beide polen en de vaste spoel noemt men de stator. Indien schakelaar S geopend is, dan is de stator niet magnetisch (zie afbeelding 03). Zodra schakelaar S1 gesloten wordt, bouwt zich een magnetisch veld op aan de beide polen en kan de motor gaan draaien (zie afbeelding 04) (voor de duidelijkheid zijn hier de verbindingen naar de [[Woorden - K#Koolborstel|koolborstels]] en de rotor-spoelen niet getekend, maar die zijn natuurlijk wel nodig voor de werking van de motor). De koolborstels zijn dus ook op <big><big>+</big></big> en <big><big>-</big></big> van de batterij aangesloten.
==== De borstelloze motor ====
De borstelloze DC-motor (Engels: [[Woorden - B#Brushless DC-motor|Brushless [[Woorden - D#DC.|DC]]-motor]]) bestaat uit een metalen rotor die
[[Woorden - M#Magneet|magnetisch]] is (dus met twee of meer Noord- en Zuid-polen). Rondom deze rotor, of in de rotor (is afhankelijk van de fabrikant), zijn in de behuizing een drietal spoelen aangebracht. Deze spoelen worden elektronisch aangestuurd, via sensoren die hun impulsen krijgen van de rotor. Doordat de spoelen één voor één ingeschakeld (bekrachtigd) worden, en één voor één weer uitgeschakeld worden, ontstaat een ronddraaiend magnetisch veld om (of in) de [[Woorden - R#Rotor|rotor]]. Hierdoor wordt de rotor in draaiende beweging gebracht. Een borstelloze [[Woorden - E#Elektromotor|elektromotor]] dient dus altijd aangestuurd te worden met regel-[[Woorden - E#Elektronica|elektronica]]. Wat dit betreft lijkt de borstelloze motor op een [[Woorden - S#Stappenmotor|stappenmotor]].
==== De coreless motor ====
{{Afbeelding
|Bestand= Miniature Coreless DC Motor.jpg
|Grootte= 300px
|Volgnummer= 05
|Omschrijving= Een coreless motor.
|Maker= Avsararas
|Positie= Links
|Type= Foto
}}{{Afbeelding
|Bestand= Permanente-magneet-ankers-03.png
|Grootte= 250px
|Volgnummer= 06
|Omschrijving= Verschil tussen oude type en het nieuwere type rotor.
|Maker= Fred Eikelboom
|Positie= Rechts
|Type= Tekening
}}Een coreless (ijzerloze) motor is een elektromotor zonder ijzer in het anker. In plaats daarvan zijn de wikkelingen compact cilindrisch vormgegeven, waardoor een lichtgewicht zelfdragend roterend onderdeel met lage traagheid ontstaat (zie: afbeelding 05). De coreless motor kan dus zeer snel van stilstand naar maximaal toerental gaan. Dit geldt vooral als de wikkelingen van aluminium gemaakt zijn in plaats van koper. Een coreless motor is een [[Woorden - D#DC.|DC]] (gelijk[[Woorden - S#Spanning|spanning]]) elektromotor met of zonder koolborstels (afhankelijk van het type). De ijzerloze motor is een gelijkstroommotor met permanente [[Woorden - M#Magneet|magneet]]. De [[Woorden - R#Rotor|rotor]] kan de vorm aannemen van een met wikkelingen gevulde cilinder, of van een zelfdragende structuur die alleen koper- of aluminiumdraad en bevestigingsmateriaal (epoxy) bevat. De rotor heeft geen metalen massa die als koellichaam kan fungeren dus zelfs kleine coreless motoren moeten worden gekoeld. Oververhitting kan een probleem zijn bij deze motoren. Dus langdurig inschakelen is niet aan te raden.
=== Nieuwer type rotor ===
Sinds een tiental jaren zijn er [[Woorden - R#Rotor|rotor]]s waarvan het blikpakket schuine groeven heeft. Voordelen hiervan zijn een veel gelijkmatiger loop bij laag toerental en het bij een lagere [[Woorden - S#Spanning|spanning]] op gang komen van de motor (zie afbeelding 06 onderste rotor).
{{Linkssectie begin
|Box= AlleenInfo
}}
{{Linkssectie tussenkop
|Koptekst= Encyclopedie:
}}
{{Link intern
|Link= Elektronica basis
|Linknaam= Elektronica basis
}}
{{Link intern
|Link= Het testen van elektromotoren
|Linknaam= Het testen van elektromotoren
}}
{{Link intern
|Link= Onderhoud#Koolborstels
|Linknaam= Onderhoud
}}
{{Linkssectie scheiding}}
{{Linkssectie tussenkop
|Koptekst= Externe website:
}}
{{Link Algemeen-Meerkeuze
|Volgnr= 363 
|ExtraInfo= Uitleg over de werking van de elektromotor.
}}
{{Linkssectie einde}}
{{Voettekst
|Vorige= Decals
|Volgende= Elektro onderdelen aansluiten
|VorigeMenu= Methoden, technieken en materialen
}} {| width= "100%"
|- valign= "top"
! scope= "row" width="70%" |
| Laatste wijziging: 15 jan 2025 10:00 (CET)
|}
[[Categorie: Alles|H]]
[[Categorie: Artikel|De elektromotor]]
[[Categorie: Bedrading|H]]
[[Categorie: Elektronica|H]]
[[Categorie: Praktijk|H]]
[[Categorie: Technieken|H]]
[[Categorie: Fred Eikelboom|H]]

@@ Regel 110: / Regel 110: @@
 | <small>Laatste wijziging: 15 jan 2025 10:38 (CET)</small>
 |}
-[[Categorie: Alles|H]]
+[[Categorie: Alles|D]]
 [[Categorie: Artikel|De elektromotor]]
-[[Categorie: Bedrading|H]]
+[[Categorie: Bedrading|D]]
-[[Categorie: Elektronica|H]]
+[[Categorie: Elektronica|D]]
-[[Categorie: Praktijk|H]]
+[[Categorie: Praktijk|D]]
-[[Categorie: Technieken|H]]
+[[Categorie: Technieken|D]]
-[[Categorie: Fred Eikelboom|H]]
+[[Categorie: Fred Eikelboom|D]]

@@ Regel 71: / Regel 71: @@
 |Positie= Rechts
 |Type= Tekening
-}}Een coreless (ijzerloze) motor is een elektromotor zonder ijzer in het anker. In plaats daarvan zijn de wikkelingen compact cilindrisch vormgegeven, waardoor een lichtgewicht zelfdragend roterend onderdeel met lage traagheid ontstaat (zie: afbeelding 05). De coreless motor kan dus zeer snel van stilstand naar maximaal toerental gaan. Dit geldt vooral als de wikkelingen van aluminium gemaakt zijn in plaats van koper. Een coreless motor is een [[Woorden - D#DC.|DC]] (gelijk[[Woorden - S#Spanning|spanning]]) elektromotor met of zonder koolborstels (afhankelijk van het type). De ijzerloze motor is een gelijkstroommotor met permanente [[Woorden - M#Magneet|magneet]]. De [[Woorden - R#Rotor|rotor]] kan de vorm aannemen van een met wikkelingen gevulde cilinder, of van een zelfdragende structuur die alleen koper- of aluminiumdraad en bevestigingsmateriaal (epoxy) bevat. De rotor heeft geen metalen massa die als koellichaam kan fungeren dus zelfs kleine coreless motoren moeten worden gekoeld. Oververhitting kan een probleem zijn bij deze motoren. Dus langdurig inschakelen is niet aan te raden.
+}}Een coreless (ijzerloze) motor is een elektromotor zonder ijzer in het anker. In plaats daarvan zijn de wikkelingen compact cilindrisch vormgegeven, waardoor een lichtgewicht zelfdragend roterend onderdeel met lage traagheid ontstaat (zie: afbeelding 05). De [[Woorden - C#Coreless motor|coreless motor]] kan dus zeer snel van stilstand naar maximaal toerental gaan. Dit geldt vooral als de wikkelingen van aluminium gemaakt zijn in plaats van koper. Een coreless motor is een [[Woorden - D#DC.|DC]] (gelijk[[Woorden - S#Spanning|spanning]]) elektromotor met of zonder koolborstels (afhankelijk van het type). De ijzerloze motor is een gelijkstroommotor met permanente [[Woorden - M#Magneet|magneet]]. De [[Woorden - R#Rotor|rotor]] kan de vorm aannemen van een met wikkelingen gevulde cilinder, of van een zelfdragende structuur die alleen koper- of aluminiumdraad en bevestigingsmateriaal (epoxy) bevat. De rotor heeft geen metalen massa die als koellichaam kan fungeren dus zelfs kleine coreless motoren moeten worden gekoeld. Oververhitting kan een probleem zijn bij deze motoren. Dus langdurig inschakelen is niet aan te raden.
 === Nieuwer type rotor ===
 Sinds een tiental jaren zijn er [[Woorden - R#Rotor|rotor]]s waarvan het blikpakket schuine groeven heeft. Voordelen hiervan zijn een veel gelijkmatiger loop bij laag toerental en het bij een lagere [[Woorden - S#Spanning|spanning]] op gang komen van de motor (zie afbeelding 06 onderste rotor).
@@ Regel 108: / Regel 108: @@
 |- valign= "top"
 ! scope= "row" width="70%" |
-| <small>Laatste wijziging: 15 jan 2025 10:00 (CET)</small>
+| <small>Laatste wijziging: 15 jan 2025 10:38 (CET)</small>
 |}
 [[Categorie: Alles|H]]

De elektromotor - Bewerkingsoverzicht

Fred: txt

Fred: link toeg.

Fred: nieuw artikel