Het solderen - Bewerkingsoverzicht

Fred: links toeg.

2025-01-11T09:28:05Z

links toeg.

Fred: link toeg.

2025-01-10T10:31:05Z

link toeg.

Fred: links toeg.

2025-01-09T09:44:20Z

links toeg.

Fred: links toeg.

2025-01-08T09:46:34Z

links toeg.

Fred: links toeg.

2025-01-03T09:24:53Z

links toeg.

Fred: link aangep

2024-07-24T11:34:58Z

link aangep

Fred: link aangep.

2024-07-23T08:46:24Z

link aangep.

Fred: txt

2024-07-12T09:39:44Z

txt

Wijzigingen bekijken

Fred: ü

2023-08-27T15:51:38Z

Fred: link toeg.

2023-05-27T09:13:23Z

link toeg.

@@ Regel 13: / Regel 13: @@
 |}
 === Waarvoor te gebruiken? ===
-[[Woorden - S#Solderen|Solderen]] kan worden toegepast om draadjes aan elkaar vast te maken, elektronische onderdelen op een printplaat te monteren, of rails, bovenleidingmasten en complete messing modellen in elkaar te zetten. Met speciale vloeimiddelen is ook aluminium en roestvast staal te solderen.
+[[Woorden - S#Solderen|Solderen]] kan worden toegepast om draadjes aan elkaar vast te maken, elektronische onderdelen op een printplaat te monteren, of rails, [[Bovenleiding|bovenleiding]]masten en complete messing modellen in elkaar te zetten. Met speciale vloeimiddelen is ook aluminium en roestvast staal te solderen.
 === Een goede soldeerverbinding maken ===
 Om een goede soldeerverbinding te krijgen, moet met het volgende rekening worden houden:
@@ Regel 23: / Regel 23: @@
 Deze Encyclopedie bevat ook nog een [[Handleiding voor het solderen]].
 === Gereedschap ===
-Voor het maken van een goede soldeerverbinding zijn verschillende gereedschappen nodig. De soldeerbout of beter de soldeerbouten dienen te beschikken over het juiste vermogen om de temperatuur te bereiken die voor de soldeerklus nodig is. Daarnaast is het soms prettig om snel te kunnen werken, vooral bij elektronicaklussen, omdat de het [[Woorden - P#Plastic|plastic]] van onderdelen maar betrekkelijk weinig warmte kunnen verdragen. Duurdere "soldeerstations" hebben een instelbare temperatuurregeling.<br>
+Voor het maken van een goede soldeerverbinding zijn verschillende gereedschappen nodig. De soldeerbout (zie: afbeelding 01) of beter de soldeerbouten dienen te beschikken over het juiste vermogen om de temperatuur te bereiken die voor de soldeerklus nodig is. Daarnaast is het soms prettig om snel te kunnen werken, vooral bij elektronicaklussen, omdat de het [[Woorden - P#Plastic|plastic]] van onderdelen maar betrekkelijk weinig warmte kunnen verdragen. Duurdere "soldeerstations" hebben een instelbare temperatuurregeling.<br>
-Behalve verschillend gereedschap vragen de verschillende soldeerwerkjes ook aangepast soldeertin en vloeimiddel.<br>
+Behalve verschillend gereedschap vragen de verschillende soldeerwerkjes ook aangepast soldeertin en [[Woorden - V#Vloeimiddel|vloeimiddel]].<br>
 Binnen de modelbouw zijn meerdere typen soldeerklussen te onderscheiden, die elk vragen om specifiek gereedschap. Ga uit van de volgende "klussen":
 * [[#Elektronica|Elektronica solderen;]]
@@ Regel 30: / Regel 30: @@
 * [[#Messing|Messing solderen.]]
 ==== Elektronica====
-Hierbij kan gedacht worden aan het [[Woorden - S#Solderen|solderen]] van draadjes aan elkaar, draadjes aan de [[Woorden - S#Spoorstaven|spoorstaven]] en het solderen van elektronicaonderdelen op een [[Woorden - P#Printplaat|printplaat]]. Voor deze werkzaamheden is een soldeerbout van 15 tot 30 watt, voorzien van een fijne, puntige stift voldoende. Een soldeerbout met thermostaat verdient de voorkeur, maar is niet echt noodzakelijk. Gebruik voor printplaten en elektronische onderdelen uitsluitend [[Woorden - H#Harskernsoldeer|"harskernsoldeer"]]. Dit soldeer bevat een [[Woorden - V#Vloeimiddel|vloeimiddel]]. Iedere elektronica speciaalzaak levert dit type soldeertin, en in verschillende diameters. Soldeer voor hobby-[[Woorden - E#Elektronica|elektronica]] bevat doorgaans 60% tin en 40% lood en smelt bij 188°C.
+Hierbij kan gedacht worden aan het [[Woorden - S#Solderen|solderen]] van draadjes aan elkaar, draadjes aan de [[Woorden - S#Spoorstaven|spoorstaven]] en het solderen van elektronicaonderdelen op een [[Woorden - P#Printplaat|printplaat]]. Voor deze werkzaamheden is een soldeerbout van 15 tot 30 watt, voorzien van een fijne, puntige stift voldoende. Een soldeerbout met thermostaat verdient de voorkeur, maar is niet echt noodzakelijk. Gebruik voor printplaten en elektronische onderdelen uitsluitend [[Woorden - H#Harskernsoldeer|"harskernsoldeer"]]. Dit soldeer bevat een . Iedere elektronica speciaalzaak levert dit type soldeertin, en in verschillende diameters. Soldeer voor hobby-[[Woorden - E#Elektronica|elektronica]] bevat doorgaans 60% tin en 40% lood en smelt bij 188°C.
 Gebruik voor elektronische verbindingen nooit vloeibare flux zoals S39, of verdund fosforzuur en vergelijkbare vloeimiddelen. Deze zullen de printsporen (koperbanen) langzaam aantasten en dan werkt de schakeling niet meer<br>
@@ Regel 52: / Regel 52: @@
 * een [[#De gasbrander|gasbrander;]]
 * een [[#Weerstandsolderen|weerstandsoldeerapparaat (WSA).]]
-Werk voor het [[Woorden - S#Solderen|solderen]] van messing modellen met soldeerverf of soldeerpasta. Dit is hiervoor het ideale soldeermiddel. Breng de soldeerverf met een kwastje aan op de te solderen verbinding en verhit de plek met een soldeerbout, vlam of WSA. Even wachten tot het tin vloeit (gaat "koken") en af laten koelen. Er blijft dan een dun laagje soldeer achter dat eventueel nog makkelijk met de glasvezelpen is te verwijderen. Soldeerverf laat nagenoeg geen resten achter en het restant vloeimiddel is met een sopje zeer eenvoudig te verwijderen. Bij normaal soldeer bestaat kans op overtollig tin en dan dient het werkstuk warm gemaakt te worden door het meestal hogere smeltpunt.<br>[[#Gereedschap|Naar boven]]
+Werk voor het [[Woorden - S#Solderen|solderen]] van messing modellen met soldeerverf of soldeerpasta. Dit is hiervoor het ideale soldeermiddel. Breng de soldeerverf met een kwastje aan op de te solderen verbinding en verhit de plek met een soldeerbout, vlam of WSA. Even wachten tot het tin vloeit (gaat "koken") en af laten koelen. Er blijft dan een dun laagje soldeer achter dat eventueel nog makkelijk met de [[Woorden - G#Glasvezelstift|glasvezelstift]] is te verwijderen. Soldeerverf laat nagenoeg geen resten achter en het restant [[Woorden - V#Vloeimiddel|vloeimiddel]] is met een sopje zeer eenvoudig te verwijderen. Bij normaal soldeer bestaat kans op overtollig tin en dan dient het werkstuk warm gemaakt te worden door het meestal hogere smeltpunt.<br>[[#Gereedschap|Naar boven]]
 ==== De soldeerbout ====
-Voor het solderen van messingmodellen of bijvoorbeeld printkroonsteentjes is een soldeerbout van minimaal 40 Watt aan te raden omdat de warmte snel in het werkstuk of onderdeel verdwijnt. Zwaarder kan ook, maar hiervoor zijn niet altijd fijne punten leverbaar. Gebruik zogenaamde "Long life"-stiften met een redelijk spitse punt. Deze punt dient een glad vlak te hebben van ongeveer drie mm, met een wat groter contactvlak. Deze soldeerbout is te gebruiken om de "normale" onderdelen aan elkaar te zetten. "Long life" stiften hebben een [[Woorden - C#Coating|coating]] die corrosie van de koperkern voorkomt, aan deze stiften mag niet worden gevijld of geschuurd omdat daarmee de coating verdwijnt.<br>[[#Messing|Naar boven]]
+Voor het solderen van messingmodellen of bijvoorbeeld printkroonsteentjes is een soldeerbout (zie: afbeelding 02) van minimaal 40 Watt aan te raden omdat de warmte snel in het werkstuk of onderdeel verdwijnt. Zwaarder kan ook, maar hiervoor zijn niet altijd fijne punten leverbaar. Gebruik zogenaamde "Long life"-stiften met een redelijk spitse punt. Deze punt dient een glad vlak te hebben van ongeveer drie mm, met een wat groter contactvlak. Deze soldeerbout is te gebruiken om de "normale" onderdelen aan elkaar te zetten. "Long life" stiften hebben een [[Woorden - C#Coating|coating]] die corrosie van de koperkern voorkomt, aan deze stiften mag niet worden gevijld of geschuurd omdat daarmee de coating verdwijnt.<br>[[#Messing|Naar boven]]
 {| class="wikitable"
 | valign="center"| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]<small>&nbsp;&nbsp;'''LET OP'''</small>||valign="top"|<b>Gebruik voor het solderen van messing modellen een niet corrosief vloeimiddel (b.v. S65, <u>'''GEEN S39!!'''</u>) en soldeer zonder harskern. Ontvet de onderdelen eerst goed en zorg voor voldoende houvast aan het onderdeel.</b>
@@ Regel 72: / Regel 75: @@
 |}
 Zorg voor een goede houder en een waxinelichtje voor het aansteken van de brander [https://www.google.com/search?q=pencil+torch Engels: pencil torch] als deze geen vonkontsteking heeft. Voor verdere plannen op soldeergebied loont de aanschaf van een staand regelbaar brandertje. Deze kostten ongeveer &euro;50 in 2011.<br>
-Soldeerverf of soldeerpasta is fijn verdeeld soldeer in een vloeimiddel, aan de achterzijde op een paar plaatsen aanbrengen en snel verhitten met een spitse vlam en de delen zitten vast zonder spanning of kromtrekken. Zoals vermeld is de hoge temperatuur ook vaak het nadeel van een brander. Een messing plaat is hier goed tegen bestand, maar dunne geïsoleerde draad vaak niet. Ook in de buurt van kunststof-onderdelen is de brander beter niet te gebruiken. In alle overige gevallen werkt de brander na enige oefening vaak sneller en effectiever dan de soldeerbout.<br>[[#Messing|Naar boven]]
+Soldeerverf of soldeerpasta is fijn verdeeld soldeer in een [[Woorden - V#Vloeimiddel|vloeimiddel]], aan de achterzijde op een paar plaatsen aanbrengen en snel verhitten met een spitse vlam en de delen zitten vast zonder spanning of kromtrekken. Zoals vermeld is de hoge temperatuur ook vaak het nadeel van een brander. Een messing plaat is hier goed tegen bestand, maar dunne geïsoleerde draad vaak niet. Ook in de buurt van kunststof-onderdelen is de brander beter niet te gebruiken. In alle overige gevallen werkt de brander na enige oefening vaak sneller en effectiever dan de soldeerbout.<br>[[#Messing|Naar boven]]
 === Weerstandsolderen ===
 Deze techniek heeft als vereiste een prijzig weerstandsoldeerapparaat. Bij een weerstand-soldeerapparaat wordt [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] door de te solderen onderdelen en de koolstof soldeerstift gevoerd. De stroom zorgt voor een zeer snelle plaatselijke verhitting van het werkstuk ter plaatse van de koolstift. Er is geen opwarmtijd en met soldeerverf werkt het ideaal, snel en schoon.
@@ Regel 80: / Regel 83: @@
 === Hulpmiddelen: extra handen ===
 De delen moeten elkaar goed raken, zonder ze met de handen vast te houden. Beide handen gebruiken voor het vasthouden van de bout en het soldeertin. Het "vasthouden" van het werkstuk kan met krokodilklemmen of een "derde hand". Krokodilklemmen zijn gewone klemmen met een platte bek. Daardoor kunnen ze bijna alle onderdelen vastpakken. De klemmen kunnen eventueel ook op flexibele stangen zitten en vastgemaakt worden aan de werkbank. Het nadeel van de soldeerbout is het verhitten van niet allen de soldeerplek maar het gehele werkstuk. Soms kunnen onderdelen op andere plaatsen loslaten tijdens het [[Woorden - S#Solderen|solderen]]. Een goede oplossing is te vinden in het gebruik van natte watjes. Plaats deze rond de omliggende onderdelen zodat deze niet los kunnen komen. Hiermee zijn  verbazend dicht op elkaar onderdelen te solderen. Het verhitten van de onderdelen kan tot nog een probleem leiden, namelijk kromtrekken. Dit geldt dan vooral bij het vastzetten van grotere onderdelen aan elkaar. Een voorbeeld is het solderen van dunne stelbalken aan een veel groter onderstel. Daarom worden de delen slechts op een paar plaatsen vastgezet in plaats van over de volledige lengte.<br>
-Het voordeel van een bout t.o.v. een brander is de temperatuursbeheersing bij kleine onderdelen. Vooral dunne draad (of een zijwand) kan met een brander snel te heet worden en daardoor slap worden. Draad kan zelfs verbranden. Bij het solderen van zijwanden bij voorkeur de bout gebruiken. Resten soldeer met een schrapertje wegkrabben en de rest oppoetsen met een glasvezelpen. Probeer altijd zoveel mogelijk onderdelen vanuit plaatsen die niet in het zicht komen vast te zetten (binnenzijde). Hiermee is rekening gehouden in het ontwerp van de modellen.
+Het voordeel van een bout t.o.v. een brander is de temperatuursbeheersing bij kleine onderdelen. Vooral dunne draad (of een zijwand) kan met een brander snel te heet worden en daardoor slap worden. Draad kan zelfs verbranden. Bij het solderen van zijwanden bij voorkeur de bout gebruiken. Resten soldeer met een schrapertje wegkrabben en de rest oppoetsen met een [[Woorden - G#Glasvezelstift|glasvezelstift]]. Probeer altijd zoveel mogelijk onderdelen vanuit plaatsen die niet in het zicht komen vast te zetten (binnenzijde). Hiermee is rekening gehouden in het ontwerp van de modellen.
 === Overige hulpmiddelen ===
 Naast hulpmiddelen voor het vasthouden, kunnen de volgende hulpmiddelen helpen het werk netter te maken, bijvoorbeeld door het koelen van onderdelen en het onderhouden van de soldeerbout.
 * sponsje; gebruik een vochtige spons om de stift tijdens het soldeerwerk schoon te vegen. Bij gebruik van een te natte spons "schrikt" het metaal (van de stift) en is deze eerder versleten;
-* vijltje; zorg ervoor dat de soldeerbout altijd glad en schoon is. De meeste soldeerstiften zijn van koper. Een nadeel van koper is dat het door tin [[Woorden - O#Oxide|oxideert]]. Verwijder daarom regelmatig de zwarte oxidatielaag van de stift. Gebruik hiervoor een vijl. Het verdient overigens ook aanbeveling om de stift(en) regelmatig te vervangen. (Aan een gecoate "long life" stift mag niet worden geschuurd of gevijld omdat dan de [[Woorden - C#Coating|coating]] er af gaat.)
+* vijltje; zorg ervoor dat de soldeerbout altijd glad en schoon is. De meeste soldeerstiften zijn van koper. Een nadeel van koper is dat het door tin [[Woorden - O#Oxide|oxideert]]. Verwijder daarom regelmatig de zwarte oxidatielaag van de stift. Gebruik hiervoor een vijl. Het verdient overigens ook aanbeveling om de stift(en) regelmatig te vervangen.
 {{Linkssectie begin
 |Box= AlleenInfo
@@ Regel 135: / Regel 141: @@
 |- valign="top"
 ! scope="row" width="70%" |
-| <small>Laatste wijziging: 10 jan 2025 11:31 (CET)</small>
+| <small>Laatste wijziging: 11 jan 2025 10:28 (CET)</small>
 [[Categorie: Alles|H]]
 [[Categorie: Artikel|Het solderen]]

@@ Regel 84: / Regel 84: @@
 Naast hulpmiddelen voor het vasthouden, kunnen de volgende hulpmiddelen helpen het werk netter te maken, bijvoorbeeld door het koelen van onderdelen en het onderhouden van de soldeerbout.
 * sponsje; gebruik een vochtige spons om de stift tijdens het soldeerwerk schoon te vegen. Bij gebruik van een te natte spons "schrikt" het metaal (van de stift) en is deze eerder versleten;
-* vijltje; zorg ervoor dat de soldeerbout altijd glad en schoon is. De meeste soldeerstiften zijn van koper. Een nadeel van koper is dat het door tin oxideert. Verwijder daarom regelmatig de zwarte oxidatielaag van de stift. Gebruik hiervoor een vijl. Het verdient overigens ook aanbeveling om de stift(en) regelmatig te vervangen. (Aan een gecoate "long life" stift mag niet worden geschuurd of gevijld omdat dan de [[Woorden - C#Coating|coating]] er af gaat.)
+* vijltje; zorg ervoor dat de soldeerbout altijd glad en schoon is. De meeste soldeerstiften zijn van koper. Een nadeel van koper is dat het door tin [[Woorden - O#Oxide|oxideert]]. Verwijder daarom regelmatig de zwarte oxidatielaag van de stift. Gebruik hiervoor een vijl. Het verdient overigens ook aanbeveling om de stift(en) regelmatig te vervangen. (Aan een gecoate "long life" stift mag niet worden geschuurd of gevijld omdat dan de [[Woorden - C#Coating|coating]] er af gaat.)
 {{Linkssectie begin
 |Box= AlleenInfo
@@ Regel 135: / Regel 135: @@
 |- valign="top"
 ! scope="row" width="70%" |
-| <small>Laatste wijziging: 9 jan 2025 10:43 (CET)</small>
+| <small>Laatste wijziging: 10 jan 2025 11:31 (CET)</small>
 [[Categorie: Alles|H]]
 [[Categorie: Artikel|Het solderen]]

@@ Regel 26: / Regel 26: @@
 Behalve verschillend gereedschap vragen de verschillende soldeerwerkjes ook aangepast soldeertin en vloeimiddel.<br>
 Binnen de modelbouw zijn meerdere typen soldeerklussen te onderscheiden, die elk vragen om specifiek gereedschap. Ga uit van de volgende "klussen":
-* Elektronica solderen;
+* [[#Elektronica|Elektronica solderen;]]
-* Spoorstaven solderen;
+* [[#Spoorstaven|Spoorstaven solderen;]]
-* Messing solderen.
+* [[#Messing|Messing solderen.]]
 ==== Elektronica====
-Hierbij kan gedacht worden aan het [[Woorden - S#Solderen|solderen]] van draadjes aan elkaar, draadjes aan de [[Woorden - S#Spoorstaven|spoorstaven]] en het solderen van elektronicaonderdelen op een [[Woorden - P#Printplaat|printplaat]]. Voor deze werkzaamheden is een soldeerbout van 15 tot 30 watt, voorzien van een fijne, puntige stift voldoende. Een soldeerbout met thermostaat verdient de voorkeur, maar is niet echt noodzakelijk. Gebruik voor printplaten en elektronische onderdelen uitsluitend "harskernsoldeer". Dit soldeer bevat een vloeimiddel. Iedere elektronica speciaalzaak levert dit type soldeertin, en in verschillende diameters. Soldeer voor hobby-[[Woorden - E#Elektronica|elektronica]] bevat doorgaans 60% tin en 40% lood en smelt bij 188°C.
+Hierbij kan gedacht worden aan het [[Woorden - S#Solderen|solderen]] van draadjes aan elkaar, draadjes aan de [[Woorden - S#Spoorstaven|spoorstaven]] en het solderen van elektronicaonderdelen op een [[Woorden - P#Printplaat|printplaat]]. Voor deze werkzaamheden is een soldeerbout van 15 tot 30 watt, voorzien van een fijne, puntige stift voldoende. Een soldeerbout met thermostaat verdient de voorkeur, maar is niet echt noodzakelijk. Gebruik voor printplaten en elektronische onderdelen uitsluitend [[Woorden - H#Harskernsoldeer|"harskernsoldeer"]]. Dit soldeer bevat een [[Woorden - V#Vloeimiddel|vloeimiddel]]. Iedere elektronica speciaalzaak levert dit type soldeertin, en in verschillende diameters. Soldeer voor hobby-[[Woorden - E#Elektronica|elektronica]] bevat doorgaans 60% tin en 40% lood en smelt bij 188°C.
 Gebruik voor elektronische verbindingen nooit vloeibare flux zoals S39, of verdund fosforzuur en vergelijkbare vloeimiddelen. Deze zullen de printsporen (koperbanen) langzaam aantasten en dan werkt de schakeling niet meer<br>
-Na het solderen (=na het afkoelen) kunnen harsresten worden verwijderd. Daardoor is goed te zien of alle verbindingen correct zijn en of er niet per ongeluk een kortsluiting is ontstaan. Controleer dit altijd zorgvuldig, eventueel met een loupe of vergrootglas, voordat de voedingsspanning wordt ingeschakeld.
+Na het solderen (=na het afkoelen) kunnen harsresten worden verwijderd. Daardoor is goed te zien of alle verbindingen correct zijn en of er niet per ongeluk een kortsluiting is ontstaan. Controleer dit altijd zorgvuldig, eventueel met een loupe of vergrootglas, voordat de voedingsspanning wordt ingeschakeld.<br>[[#Gereedschap|Naar boven]]
 ==== Spoorstaven====
 Om spanning van- en naar de modeltrein op de rails te krijgen is het mooier en gemakkelijker om een draadje aan de rails te [[Woorden - S#Solderen|solderen]], zie daarvoor de artikelen: "[[Bedrading aan spoorstaaf solderen]]" en "[[Centrale voedingsleiding]]".<br>
-Harskernsoldeer kan ook prima gebruikt worden voor het solderen van spoorstaven. Bij rails van nieuwzilver moeten de staven vooraf echter wel goed geschuurd worden, anders hecht het soldeer niet voldoende. Als dat schuren niet helpt, kan zuurvrij soldeer"vet" worden gebruikt.
+Harskernsoldeer kan ook prima gebruikt worden voor het solderen van spoorstaven. Bij rails van nieuwzilver moeten de spoorstaven vooraf echter wel goed geschuurd worden, anders hecht het soldeer niet voldoende. Als dat schuren niet helpt, kan zuurvrij soldeer"vet" worden gebruikt.
-Daarnaast kan het ook zijn dat een spoorstaaf gefixeerd moet worden aan de rand van de modulebak, dat is te doen door de spoorstaaf aan een messing spijker of schroef vast te solderen, of aan een stukje printplaat. Dit is wat zwaarder werk omdat er veel metaal aanwezig is, dat tijdelijk snel verhit moet worden. Met een zwaardere soldeerbout van 40 - 100 watt, met een wat dikkere afgeplatte stift is dit goed te doen. Een alternatief is een weerstandsoldeerapparaat (WSA), maar deze zijn doorgaans erg duur. Op ket internet is wel een aantal handleidingen voor een zelfbouw WSA te vinden.
+Daarnaast kan het ook zijn dat een spoorstaaf gefixeerd moet worden aan de rand van de modulebak, dat is te doen door de spoorstaaf aan een messing spijker of schroef vast te solderen, of aan een stukje printplaat. Dit is wat zwaarder werk omdat er veel metaal aanwezig is, dat tijdelijk snel verhit moet worden. Met een zwaardere soldeerbout van 40 - 100 watt, met een wat dikkere afgeplatte stift is dit goed te doen. Een alternatief is een weerstandsoldeerapparaat (WSA), maar deze zijn doorgaans erg duur. Op ket internet is wel een aantal handleidingen voor een zelfbouw WSA te vinden.<br>[[#Gereedschap|Naar boven]]
 {{Afbeelding
 |Bestand= E02.06.04.800px-Hobbybout25watt.jpg
@@ Regel 49: / Regel 49: @@
 ==== Messing====
 Voor het solderen van messingmodellen kan gebruik worden gemaakt van een aantal soldeergereedschappen zoals:
-* een soldeerbout;
+* een [[#De soldeerbout|soldeerbout;]]
-* een gasbrander;
+* een [[#De gasbrander|gasbrander;]]
-* een weerstandsoldeerapparaat (WSA).
+* een [[#Weerstandsolderen|weerstandsoldeerapparaat (WSA).]]
+Werk voor het [[Woorden - S#Solderen|solderen]] van messing modellen met soldeerverf of soldeerpasta. Dit is hiervoor het ideale soldeermiddel. Breng de soldeerverf met een kwastje aan op de te solderen verbinding en verhit de plek met een soldeerbout, vlam of WSA. Even wachten tot het tin vloeit (gaat "koken") en af laten koelen. Er blijft dan een dun laagje soldeer achter dat eventueel nog makkelijk met de glasvezelpen is te verwijderen. Soldeerverf laat nagenoeg geen resten achter en het restant vloeimiddel is met een sopje zeer eenvoudig te verwijderen. Bij normaal soldeer bestaat kans op overtollig tin en dan dient het werkstuk warm gemaakt te worden door het meestal hogere smeltpunt.<br>[[#Gereedschap|Naar boven]]
 ==== De soldeerbout ====
-Voor het solderen van messingmodellen of bijvoorbeeld printkroonsteentjes is een soldeerbout van minimaal 40 Watt aan te raden omdat de warmte snel in het werkstuk of onderdeel verdwijnt. Zwaarder kan ook, maar hiervoor zijn niet altijd fijne punten leverbaar. Gebruik zogenaamde "Long life"-stiften met een redelijk spitse punt. Deze punt dient een glad vlak te hebben van ongeveer drie mm, met een wat groter contactvlak. Deze soldeerbout is te gebruiken om de "normale" onderdelen aan elkaar te zetten. "Long life" stiften hebben een [[Woorden - C#Coating|coating]] die corrosie van de koperkern voorkomt, aan deze stiften mag niet worden gevijld of geschuurd omdat daarmee de coating verdwijnt.
+Voor het solderen van messingmodellen of bijvoorbeeld printkroonsteentjes is een soldeerbout van minimaal 40 Watt aan te raden omdat de warmte snel in het werkstuk of onderdeel verdwijnt. Zwaarder kan ook, maar hiervoor zijn niet altijd fijne punten leverbaar. Gebruik zogenaamde "Long life"-stiften met een redelijk spitse punt. Deze punt dient een glad vlak te hebben van ongeveer drie mm, met een wat groter contactvlak. Deze soldeerbout is te gebruiken om de "normale" onderdelen aan elkaar te zetten. "Long life" stiften hebben een [[Woorden - C#Coating|coating]] die corrosie van de koperkern voorkomt, aan deze stiften mag niet worden gevijld of geschuurd omdat daarmee de coating verdwijnt.<br>[[#Messing|Naar boven]]
 {| class="wikitable"
 | valign="center"| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]<small>&nbsp;&nbsp;'''LET OP'''</small>||valign="top"|<b>Gebruik voor het solderen van messing modellen een niet corrosief vloeimiddel (b.v. S65, <u>'''GEEN S39!!'''</u>) en soldeer zonder harskern. Ontvet de onderdelen eerst goed en zorg voor voldoende houvast aan het onderdeel.</b>
 |}
 {{Afbeelding
@@ Regel 72: / Regel 66: @@
 |Positie= Rechts
 }}
-Zorg voor een goede houder en een waxinelichtje voor het aansteken van de brander als deze geen vonkontsteking heeft. Voor verdere plannen op soldeergebied loont de aanschaf van een staand regelbaar brandertje zich zeker. Deze kostten ongeveer &euro;50 in 2011.<br>
+==== De gasbrander ====
-Soldeerverf of soldeerpasta is fijn verdeeld soldeer in een vloeimiddel, aan de achterzijde op een paar plaatsen aanbrengen en snel verhitten met een spitse vlam en de delen zitten vast zonder spanning of kromtrekken. Zoals vermeld is de hoge temperatuur ook vaak het nadeel van een brander. Een messing plaat is hier goed tegen bestand, maar dunne geïsoleerde draad vaak niet. Ook in de buurt van kunststof-onderdelen is de brander beter niet te gebruiken. In alle overige gevallen werkt de brander na enige oefening vaak sneller en effectiever dan de soldeerbout.
+Dit apparaat werkt zeer snel en eenvoudig. Er zijn verschillende kwaliteiten leverbaar.
 === Weerstandsolderen ===
-Deze techniek heeft als vereiste een (prijzig, &euro;200 tot &euro;300 (in 2011) weerstandsoldeerapparaat. Bij een weerstand-soldeerapparaat wordt [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] door de te solderen onderdelen en de koolstof soldeerstift gevoerd. De stroom zorgt voor een zeer snelle plaatselijke verhitting van het werkstuk ter plaatse van de koolstift. Er is geen opwarmtijd en met soldeerverf werkt het ideaal, snel en schoon.
+Deze techniek heeft als vereiste een prijzig weerstandsoldeerapparaat. Bij een weerstand-soldeerapparaat wordt [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] door de te solderen onderdelen en de koolstof soldeerstift gevoerd. De stroom zorgt voor een zeer snelle plaatselijke verhitting van het werkstuk ter plaatse van de koolstift. Er is geen opwarmtijd en met soldeerverf werkt het ideaal, snel en schoon.
 === Hulpmiddelen: extra handen ===
 De delen moeten elkaar goed raken, zonder ze met de handen vast te houden. Beide handen gebruiken voor het vasthouden van de bout en het soldeertin. Het "vasthouden" van het werkstuk kan met krokodilklemmen of een "derde hand". Krokodilklemmen zijn gewone klemmen met een platte bek. Daardoor kunnen ze bijna alle onderdelen vastpakken. De klemmen kunnen eventueel ook op flexibele stangen zitten en vastgemaakt worden aan de werkbank. Het nadeel van de soldeerbout is het verhitten van niet allen de soldeerplek maar het gehele werkstuk. Soms kunnen onderdelen op andere plaatsen loslaten tijdens het [[Woorden - S#Solderen|solderen]]. Een goede oplossing is te vinden in het gebruik van natte watjes. Plaats deze rond de omliggende onderdelen zodat deze niet los kunnen komen. Hiermee zijn  verbazend dicht op elkaar onderdelen te solderen. Het verhitten van de onderdelen kan tot nog een probleem leiden, namelijk kromtrekken. Dit geldt dan vooral bij het vastzetten van grotere onderdelen aan elkaar. Een voorbeeld is het solderen van dunne stelbalken aan een veel groter onderstel. Daarom worden de delen slechts op een paar plaatsen vastgezet in plaats van over de volledige lengte.<br>
@@ Regel 133: / Regel 135: @@
 |- valign="top"
 ! scope="row" width="70%" |
-| <small>Laatste wijziging: 8 jan 2025 10:44 (CET)</small>
+| <small>Laatste wijziging: 9 jan 2025 10:43 (CET)</small>
 [[Categorie: Alles|H]]
 [[Categorie: Artikel|Het solderen]]

@@ Regel 55: / Regel 55: @@
 Werk voor het [[Woorden - S#Solderen|solderen]] van messing modellen met soldeerverf of soldeerpasta. Dit is hiervoor het ideale soldeermiddel. Breng de soldeerverf met een kwastje aan op de te solderen verbinding en verhit de plek met een soldeerbout, vlam of WSA. Even wachten tot het tin vloeit (gaat "koken") en af laten koelen. Er blijft dan een dun laagje soldeer achter dat eventueel nog makkelijk met de glasvezelpen is te verwijderen. Soldeerverf laat nagenoeg geen resten achter en het restant vloeimiddel is met een sopje zeer eenvoudig te verwijderen. Bij normaal soldeer bestaat kans op overtollig tin en dan dient het werkstuk warm gemaakt te worden door het meestal hogere smeltpunt.
 ==== De soldeerbout ====
-Voor het solderen van messingmodellen of bijvoorbeeld printkroonsteentjes is een soldeerbout van minimaal 40 Watt aan te raden omdat de warmte snel in het werkstuk of onderdeel verdwijnt. Zwaarder kan ook, maar hiervoor zijn niet altijd fijne punten leverbaar. Gebruik zogenaamde "Long life"-stiften met een redelijk spitse punt. Deze punt dient een glad vlak te hebben van ongeveer drie mm, met een wat groter contactvlak. Deze soldeerbout is te gebruiken om de "normale" onderdelen aan elkaar te zetten. "Long life" stiften hebben een coating die corrosie van de koperkern voorkomt, aan deze stiften mag niet worden gevijld of geschuurd omdat daarmee de coating verdwijnt.
+Voor het solderen van messingmodellen of bijvoorbeeld printkroonsteentjes is een soldeerbout van minimaal 40 Watt aan te raden omdat de warmte snel in het werkstuk of onderdeel verdwijnt. Zwaarder kan ook, maar hiervoor zijn niet altijd fijne punten leverbaar. Gebruik zogenaamde "Long life"-stiften met een redelijk spitse punt. Deze punt dient een glad vlak te hebben van ongeveer drie mm, met een wat groter contactvlak. Deze soldeerbout is te gebruiken om de "normale" onderdelen aan elkaar te zetten. "Long life" stiften hebben een [[Woorden - C#Coating|coating]] die corrosie van de koperkern voorkomt, aan deze stiften mag niet worden gevijld of geschuurd omdat daarmee de coating verdwijnt.
 {| class="wikitable"
 | valign="center"| [[Bestand:Let-op.jpg|50px|center]]<small>&nbsp;&nbsp;'''LET OP'''</small>||valign="top"|<b>Gebruik voor het solderen van messing modellen een niet corrosief vloeimiddel (b.v. S65, <u>'''GEEN S39!!'''</u>) en soldeer zonder harskern. Ontvet de onderdelen eerst goed en zorg voor voldoende houvast aan het onderdeel.</b>
@@ Regel 82: / Regel 82: @@
 Naast hulpmiddelen voor het vasthouden, kunnen de volgende hulpmiddelen helpen het werk netter te maken, bijvoorbeeld door het koelen van onderdelen en het onderhouden van de soldeerbout.
 * sponsje; gebruik een vochtige spons om de stift tijdens het soldeerwerk schoon te vegen. Bij gebruik van een te natte spons "schrikt" het metaal (van de stift) en is deze eerder versleten;
-* vijltje; zorg ervoor dat de soldeerbout altijd glad en schoon is. De meeste soldeerstiften zijn van koper. Een nadeel van koper is dat het door tin oxideert. Verwijder daarom regelmatig de zwarte oxidatielaag van de stift. Gebruik hiervoor een vijl. Het verdient overigens ook aanbeveling om de stift(en) regelmatig te vervangen. (Aan een gecoate "long life" stift mag niet worden geschuurd of gevijld omdat dan de coating er af gaat.)
+* vijltje; zorg ervoor dat de soldeerbout altijd glad en schoon is. De meeste soldeerstiften zijn van koper. Een nadeel van koper is dat het door tin oxideert. Verwijder daarom regelmatig de zwarte oxidatielaag van de stift. Gebruik hiervoor een vijl. Het verdient overigens ook aanbeveling om de stift(en) regelmatig te vervangen. (Aan een gecoate "long life" stift mag niet worden geschuurd of gevijld omdat dan de [[Woorden - C#Coating|coating]] er af gaat.)
 {{Linkssectie begin
 |Box= AlleenInfo
@@ Regel 133: / Regel 133: @@
 |- valign="top"
 ! scope="row" width="70%" |
-| <small>Laatste wijziging: 3 jan 2025 10:24 (CET)</small>
+| <small>Laatste wijziging: 8 jan 2025 10:44 (CET)</small>
 [[Categorie: Alles|H]]
 [[Categorie: Artikel|Het solderen]]

@@ Regel 23: / Regel 23: @@
 Deze Encyclopedie bevat ook nog een [[Handleiding voor het solderen]].
 === Gereedschap ===
-Voor het maken van een goede soldeerverbinding zijn verschillende gereedschappen nodig. De soldeerbout of beter de soldeerbouten dienen te beschikken over het juiste vermogen om de temperatuur te bereiken die voor de soldeerklus nodig is. Daarnaast is het soms prettig om snel te kunnen werken, vooral bij elektronicaklussen, omdat de het plastic van onderdelen maar betrekkelijk weinig warmte kunnen verdragen. Duurdere "soldeerstations" hebben een instelbare temperatuurregeling.<br>
+Voor het maken van een goede soldeerverbinding zijn verschillende gereedschappen nodig. De soldeerbout of beter de soldeerbouten dienen te beschikken over het juiste vermogen om de temperatuur te bereiken die voor de soldeerklus nodig is. Daarnaast is het soms prettig om snel te kunnen werken, vooral bij elektronicaklussen, omdat de het [[Woorden - P#Plastic|plastic]] van onderdelen maar betrekkelijk weinig warmte kunnen verdragen. Duurdere "soldeerstations" hebben een instelbare temperatuurregeling.<br>
 Behalve verschillend gereedschap vragen de verschillende soldeerwerkjes ook aangepast soldeertin en vloeimiddel.<br>
 Binnen de modelbouw zijn meerdere typen soldeerklussen te onderscheiden, die elk vragen om specifiek gereedschap. Ga uit van de volgende "klussen":
@@ Regel 133: / Regel 133: @@
 |- valign="top"
 ! scope="row" width="70%" |
-| <small>Laatste wijziging: 23 jul 2024 10:46 (CET)</small>
+| <small>Laatste wijziging: 3 jan 2025 10:24 (CET)</small>
 [[Categorie: Alles|H]]
 [[Categorie: Artikel|Het solderen]]

@@ Regel 113: / Regel 113: @@
 |ExtraInfo= Overzicht van soldeerbouten.
 }}
-{{Link MKmodelbouwstudio-Meerkeuze
+{{Link Algemeen-overige
-|Volgnr= 2
+|Volgnr= 28
 |ExtraInfo= Informatie over het solderen.
 }}

@@ Regel 123: / Regel 123: @@
 |ExtraInfo= Informatie over het solderen.
 }}
-{{Link Rainer Lussi-Meerkeuze
+{{Link Rainer Lüssi-Meerkeuze
 |Volgnr= 3
 |ExtraInfo= Informatie over het solderen.