Snelheidsregelaar met pulsbreedtemodulatie - Bewerkingsoverzicht

Fred: txt

2025-03-13T08:48:31Z

txt

Fred: links toeg.

2025-01-11T09:38:52Z

links toeg.

Fred: link toeg.

2025-01-08T09:50:42Z

link toeg.

Fred: txt

2024-10-31T15:08:41Z

txt

Fred: txt

2024-08-16T13:40:35Z

txt

Fred: txt

2024-07-18T15:14:20Z

txt

Fred: cat

2024-06-06T09:53:48Z

cat

Fred: link toeg.

2024-04-29T14:20:49Z

link toeg.

Fred: tabelkleuren + foutje in tabel hersteld

2024-04-22T10:02:10Z

tabelkleuren + foutje in tabel hersteld

Fred: links toeg.

2024-01-17T09:34:48Z

links toeg.

Wijzigingen bekijken

@@ Regel 49: / Regel 49: @@
 Een ander gevaar dat T3 belaagt, is kortsluiting (door ontsporingen, gereedschap op de rails), maar de onderdelen R9 en T4 maken T3 praktisch onverwoestbaar. Zodra namelijk de door de regelaar vloeiende [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] een zekere waarde overschrijdt, zal de over R9 ontstane evenredig grotere spanningval T4 in geleiding brengen, deze schakelt T3 via IC1 onmiddellijk uit.
-Door de nu weggevallen [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] spert T4 meteen weer en de regelaar hervat zijn normale functie. Zolang de kortsluiting of overbelasting blijft bestaan herhaalt zich dit snelle aan-uitspelletje. De daarbij optredende zeer kortstondige stroompieken vormen voor T3 geen enkel gevaar. Het is wel noodzakelijk dat de [[Woorden - V#Voeding|voeding]] deze stroom kan leveren en hierbij speelt de [[Woorden - B#Buffer elco|reservoir]]functie van C1 een belangrijke rol.
+Door de nu weggevallen [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] spert T4 meteen weer en de regelaar hervat zijn normale functie. Zolang de kortsluiting of overbelasting blijft bestaan herhaalt zich dit snelle aan-uitspelletje. De daarbij optredende zeer kortstondige stroompieken vormen voor T3 geen enkel gevaar. Het is wel noodzakelijk dat de [[Woorden - V#Voeding|voeding]] deze stroom kan leveren en hierbij speelt de [[Woorden - B#Buffer-elco|reservoir]]functie van C1 een belangrijke rol.
 === Automatisering ===
 {{Afbeelding
@@ Regel 221: / Regel 221: @@
 |- valign= "top"
 ! scope= "row" width="70%" |
-| <small>Laatste wijziging: 11 jan 2025 10:38 (CET)</small>
+| <small>Laatste wijziging: 13 mrt 2025 9:48 (CET)</small>
 |}
 [[Categorie: Alles|S]]

@@ Regel 93: / Regel 93: @@
 |Grootte= Klein
 |Volgnummer= 04
-|Omschrijving= Koperzijde van de print. Na het solderen van de onderdelen kunnen<br />de koperbanen tegen oxidatie worden beschermd door middel van<br />een transparante [[Woorden - C#Coating|coating]] of vernislaag.
+|Omschrijving= Koperzijde van de print. Na het solderen van de onderdelen kunnen<br />de koperbanen tegen [[Woorden - O#Oxidatie|oxidatie]] worden beschermd door middel van<br />een transparante [[Woorden - C#Coating|coating]] of vernislaag.
 |Bron= Marten Weistra/Railhobby<br /><br />
 |Positie= Links
@@ Regel 221: / Regel 221: @@
 |- valign= "top"
 ! scope= "row" width="70%" |
-| <small>Laatste wijziging: 8 jan 2025 10:51 (CET)</small>
+| <small>Laatste wijziging: 11 jan 2025 10:38 (CET)</small>
 |}
 [[Categorie: Alles|S]]

@@ Regel 93: / Regel 93: @@
 |Grootte= Klein
 |Volgnummer= 04
-|Omschrijving= Koperzijde van de print. Na het solderen van de onderdelen kunnen<br />de koperbanen tegen oxidatie worden beschermd door middel van<br />een transparante coating of vernislaag.
+|Omschrijving= Koperzijde van de print. Na het solderen van de onderdelen kunnen<br />de koperbanen tegen oxidatie worden beschermd door middel van<br />een transparante [[Woorden - C#Coating|coating]] of vernislaag.
 |Bron= Marten Weistra/Railhobby<br /><br />
 |Positie= Links
@@ Regel 221: / Regel 221: @@
 |- valign= "top"
 ! scope= "row" width="70%" |
-| <small>Laatste wijziging: 31 okt 2024 16:08 (CET)</small>
+| <small>Laatste wijziging: 8 jan 2025 10:51 (CET)</small>
 |}
 [[Categorie: Alles|S]]

@@ Regel 24: / Regel 24: @@
 Uit experimenten blijkt dat dit gedrag te maken heeft met de frequentie waarmee de [[Woorden - P#Puls|puls]]en worden afgegeven. Bij de bekende schakelingen ligt deze bijna altijd in het gebied van 50 tot 100 Hz, waarmee voornamelijk wordt bereikt dat de trein, ondanks de in pulsen aangeboden spanning, bij alle snelheden gelijkmatig en zonder schokken rijdt. Maar kiezen we nu de pulsfrequentie een flink stuk lager, dan blijken diverse modellen nog langzamer en gelijkmatiger te kunnen rijden.
-Dit fraaie resultaat komt doordat een relatieve pulsduur van 10% bij een [[Woorden - P#Pulsfrequentie|frequentie]] van 20 Hz betekent dat de motor steeds gedurende vijf milliseconden spanning krijgt, terwijl dat bij een relatief even lange [[Woorden - P#Puls|puls]] met een frequentie van 100 Hz maar gedurende één milliseconde het geval is. Het motor[[Woorden - A#Anker|anker]] heeft dus bij lage pulsfrequenties meer tijd om in beweging te komen, terwijl de lange pauzes er voor zorgen dat de gemiddelde snelheid laag blijft (afbeelding 01).
+Dit fraaie resultaat komt doordat een relatieve pulsduur van 10% bij een [[Woorden - P#Pulsfrequentie|frequentie]] van 20 Hz betekent dat de motor steeds gedurende vijf milliseconden spanning krijgt, terwijl dat bij een relatief even lange [[Woorden - P#Puls|puls]] met een frequentie van 100 Hz maar gedurende één milliseconde het geval is. De motor[[Woorden - R#Rotor|rotor]] heeft dus bij lage pulsfrequenties meer tijd om in beweging te komen, terwijl de lange pauzes er voor zorgen dat de gemiddelde snelheid laag blijft (afbeelding 01).
 Waarom dan toch altijd een hogere frequentie wordt gekozen, wordt duidelijk zodra de breedte van de laagfrequente pulsen wordt verhoogd: de loc gaat al spoedig zo hevig schokken dat verder versnellen onverantwoord is. Gelukkig is het toch mogelijk van de winst in het gebied van de uiterst lage snelheden te profiteren zonder ongewenste effecten bij hogere snelheden en wel door van een vaste frequentie over te gaan op een frequentie die met toenemende pulsbreedte hoger wordt.
@@ Regel 163: / Regel 163: @@
 Er zijn een paar dingen die bekend moeten zijn om pulsbreedteregelaars probleemloos te kunnen toepassen. Het belangrijkste verschil met gewone regelaars werd al genoemd, namelijk dat ook bij lage snelheden periodiek de volle [[Woorden - S#Spanning|spanning]] op de rails staat. Omdat de door de motor opgewekte tegenspanning dan nog erg laag is, resulteert dat in forse [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]stoten waarbij piekwaarden van driemaal die welke optreden bij het rijden op gewone rijregelaars geen uitzondering zijn.
-Dat dit niet hoeft te leiden tot schade blijkt uit de jarenlange gunstige ervaring die velen al met het rijden op pulsen hebben. Een voorwaarde is wel dat de modellen zijn uitgerust met de gebruikelijke motor met ijzeren [[Woorden - A#Anker|anker]], want klokankermotoren zoals van Faulhaber zijn totaal ongeschikt voor laagfrequent pulserende voeding. Niettemin blijft het raadzaam de hoogte van de voedingsspanning niet groter te nemen dan nodig is voor het bereiken van een realistische topsnelheid en vooral een stilstaande loc niet langdurig met [[Woorden - P#Puls|puls]]en te belasten.
+Dat dit niet hoeft te leiden tot schade blijkt uit de jarenlange gunstige ervaring die velen al met het rijden op pulsen hebben. Een voorwaarde is wel dat de modellen zijn uitgerust met de gebruikelijke motor met ijzeren [[Woorden - R#Rotor|rotor]], want klokankermotoren zoals van Faulhaber zijn totaal ongeschikt voor laagfrequent pulserende voeding. Niettemin blijft het raadzaam de hoogte van de voedingsspanning niet groter te nemen dan nodig is voor het bereiken van een realistische topsnelheid en vooral een stilstaande loc niet langdurig met [[Woorden - P#Puls|puls]]en te belasten.
 De meeste bekende pulsbreedteregelaars veroorzaken een zoemtoon in de [[Woorden - M#Motor|motor]], maar hier horen we bij lage snelheden een meer tikkend geluid. De sterkte ervan hangt af van de constructie van de aandrijving en de daarin gebruikte materialen, van de hoogte van de [[Woorden - V#Voeding|voeding]]sspanning en ook enigszins van de schaal. Zo blijken grote en zware modellen meestal het minst rumoerig, maar ook in schaal N of Z is het geluid zelden storend.
@@ Regel 221: / Regel 221: @@
 |- valign= "top"
 ! scope= "row" width="70%" |
-| <small>Laatste wijziging: 17 jul 2024 17:14 (CET)</small>
+| <small>Laatste wijziging: 31 okt 2024 16:08 (CET)</small>
 |}
 [[Categorie: Alles|S]]

@@ Regel 207: / Regel 207: @@
 |2=
 * Marten Pieter Weistra
-* Maandblad [http://www.railhobby.nl Railhobby], 1984, no:10. Met dank aan Ruurd de Jong.
+* Maandblad [https://www.railhobby.nl Railhobby], 1984, no:10. Met dank aan Ruurd de Jong.
 |LetterGrootte= 75%
 |KaderBreedte= 100%

@@ Regel 197: / Regel 197: @@
 |Volgnr= 357 <!-- psd.nl -->
 |ExtraInfo= Losse print voor de rijregelaar.
 }}
 {{Linkssectie einde}}
@@ Regel 217: / Regel 221: @@
 |- valign= "top"
 ! scope= "row" width="70%" |
-| <small>Laatste wijziging: 22 apr 2024 12:02 (CET)</small>
+| <small>Laatste wijziging: 17 jul 2024 17:14 (CET)</small>
 |}
 [[Categorie: Alles|S]]

@@ Regel 227: / Regel 227: @@
 [[Categorie: Praktijk|S]]
 [[Categorie: Technieken|S]]
 [[Categorie: Marten Weistra|S]]
 [[Categorie: Fred Eikelboom|S]]

@@ Regel 43: / Regel 43: @@
 De frequentiebepalende oscillator wordt gevormd door de spanningsdeler R1 t/m R3, waarmee twee niveaus worden vastgelegd, verder door C2 die via R5 wordt opgeladen van het lage naar het hoge niveau en door T1 en T2 die, zodra dit hoge niveau wordt overschreden, in geleiding komen en zeer snel, via [[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]]begrenzer R4, C2 weer ontladen naar het lage niveau, waarna de uitgangssituatie is hersteld en het spel opnieuw begint.
-Aldus wordt over C2 een exponentiële zaagtand opgewekt, waarvan de [[Woorden - P#Pulsfrequentie|frequentie]] mede wordt bepaald door de grootte van de laad[[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] door R5. Doordat R5 is verbonden met de loper van [[Elektronica basis#De potentiometer|potentiometer]] P1 en deze loper een zeker spanningsgebied bestrijkt dat bepaald wordt door de keten P1/R6, R7 en D2, kan deze laadstroom en daarmee de zaagtandfrequentie een factor vijf worden gevarieerd door aan P1 te draaien. Met de [[Woorden - C#Component|component]]waarden uit de onderdelenlijst levert dat een  bereik op van ongeveer 20 tot 100 Herz. Van de loper van P1 wordt ook, via instelpotmeter P2, een regelspanning afgeleid. De als comparator geschakelde versterker IC1 vergelijkt deze spanning met die van de zaagtand en stuurt de vermogenstransistor T3 (hier getekend als een gewone [[Woorden - T#Transistor|transistor]] maar in feite bestaande uit twee transistoren, een [[Woorden - D#Darlington|darlington]], twee weerstanden en een beveiligingsdiode in één behuizing) via R8 open gedurende de perioden dat de regelspanning de hoogste van de twee is.
+Aldus wordt over C2 een exponentiële zaagtand opgewekt, waarvan de [[Woorden - P#Pulsfrequentie|frequentie]] mede wordt bepaald door de grootte van de laad[[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] door R5. Doordat R5 is verbonden met de loper van [[Elektronica basis#De potentiometer|potentiometer]] P1 en deze loper een zeker spanningsgebied bestrijkt dat bepaald wordt door de keten P1/R6, R7 en D2, kan deze laadstroom en daarmee de zaagtandfrequentie een factor vijf worden gevarieerd door aan P1 te draaien. Met de [[Woorden - C#Component|component]]waarden uit de onderdelenlijst levert dat een  bereik op van ongeveer 20 tot 100 Herz. Van de loper van P1 wordt ook, via instelpotmeter P2, een regelspanning afgeleid. De als [[Woorden - C#Comparator|comparator]] geschakelde versterker IC1 vergelijkt deze spanning met die van de zaagtand en stuurt de vermogenstransistor T3 (hier getekend als een gewone [[Woorden - T#Transistor|transistor]] maar in feite bestaande uit twee transistoren, een [[Woorden - D#Darlington|darlington]], twee weerstanden en een beveiligingsdiode in één behuizing) via R8 open gedurende de perioden dat de regelspanning de hoogste van de twee is.
 Aan de uitgang van de regelaar (punt "A") verschijnt dan een reeks positieve spanningspulsen die rechtstreeks of via een [[Woorden - O#Ompolen|ompool]]schakelaar aan de rails kan worden toegevoerd. (Voor het rijden met wisselspanning staat een geschikte wijze van aansluiting in het artikel "Märklin elektronisch...?" in Railhobby 82/3.) De [[Woorden - P#Puls|puls]]en worden breder naarmate de loper van P1 aan een hogere [[Woorden - S#Spanning|spanning]] wordt gelegd en omdat tegelijk de aanvankelijk lage frequentie toeneemt, wordt zowel uiterst langzaam "kruipen" als een soepele overgang naar snel rijden mogelijk. D3 tenslotte beschermt T3 tegen de door het voortdurend in- en uitschakelen van de rij[[Woorden - E#Elektrische stroom|stroom]] ontstane [[Woorden - I#Inductie|inductie]]spanningpieken.

@@ Regel 64: / Regel 64: @@
 Meestal zal deze regelspanning afkomstig zijn van een schakelaar of relais en maar twee niveaus kennen ("hoog" en "laag"), waardoor toevoeging van C3 nodig is om de snelheidsveranderingen geleidelijk te maken.<br clear="all" />
-{| class="wikitable" style="font-size: 83%;"
+{| class="wikitable" style="font-size: 85%;"
-! colspan="5" style="background:#E5E4E2;"| Onderdelenlijst
+! colspan="5" style="background:#D1D1E1;"| Onderdelenlijst
 |-
-| style="background: #E8E8E8;"| IC1 ||style="background:#E8E8E8;"| &mu;A741 of LM741 (8-pins) + voetje ||||style="background:#E8E8E8;" | R1, R8   ||style="background:#E8E8E8;"| 2k2
+| style="background: #E4E1E1;"| IC1 ||style="background:#E4E1E1;"| &mu;A741 of LM741 (8-pins) + voetje ||style="background:#E4E1E1;" | R1, R8   ||style="background:#E4E1E1;"| 2k2
 |-
-| style="background:#E5E4E2;" width="55"| T1, T4, T5 ||style="background:#E5E4E2;"| BC557B of C ||||style="background:#E5E4E2;" width="80"| R2, R3, R6, R7 ||style="background:#E5E4E2;"| 1k
+| style="background:#D1D1E1;" width="55"| T1, T4, T5 ||style="background:#D1D1E1;"| BC557B of C ||style="background:#D1D1E1;" width="80"| R2, R3, R6, R7 ||style="background:#D1D1E1;"| 1k
 |-
-| style="background:#E8E8E8;"| T2 ||style="background:#E8E8E8;"| BC547B ||||style="background:#E8E8E8;"| R4 ||style="background:#E8E8E8;"| 22
+| style="background:#E4E1E1;"| T2 ||style="background:#E4E1E1;"| BC547B ||style="background:#E4E1E1;"| R4 ||style="background:#E4E1E1;"| 22
 |-
-| style="background:#E5E4E2;"| T3 ||style="background:#E5E4E2;"| BD676 of equivalent ||||style="background:#E5E4E2;"| R5 ||style="background:#E5E4E2;"| 270k
+| style="background:#D1D1E1;"| T3 ||style="background:#D1D1E1;"| BD676 of equivalent ||style="background:#D1D1E1;"| R5 ||style="background:#D1D1E1;"| 270k
 |-
-| style="background:#E8E8E8;"| P1 ||style="background:#E8E8E8;"| Potentiometer 10k lineair ||||style="background:#E8E8E8;"| R9 (a t/m f) ||style="background:#E8E8E8;" | 1 (minimaal 4 stuks monteren)
+| style="background:#E4E1E1;"| P1 ||style="background:#E4E1E1;"| Potentiometer 10k lineair ||style="background:#E4E1E1;"| R9 (a t/m f) ||style="background:#E4E1E1;" | 1 (minimaal 4 stuks monteren)
 |-
-| style="background:#E5E4E2;"| P2 ||style="background:#E5E4E2;" width="204"| Instelpotentiometer 100k 10 mm liggend ||||style="background:#E5E4E2;"| R10, R13 ||style="background:#E5E4E2;"| 10k
+| style="background:#D1D1E1;"| P2 ||style="background:#D1D1E1;" width="214"| Instelpotentiometer 100k 10 mm liggend ||style="background:#D1D1E1;"| R10, R13 ||style="background:#D1D1E1;"| 10k
 |-
-| style="background:#E8E8E8;"| D1, D3 ||style="background:#E8E8E8;"| 1N4001 of equivalent ||||style="background:#E8E8E8;"| R11, R12 ||style="background:#E8E8E8;"| 470
+| style="background:#E4E1E1;"| D1, D3 ||style="background:#E4E1E1;"| 1N4001 of equivalent ||style="background:#E4E1E1;"| R11, R12 ||style="background:#E4E1E1;"| 470
 |-
-| style="background:#E5E4E2;"| D2, D4 ||style="background:#E5E4E2;"| 1N4148 of equivalent ||||style="background:#E5E4E2;"| C1 ||style="background:#E5E4E2;" width="245" | 2200 &mu;F, 35 V of twee stuks 1000 &mu;F 35 V axiaal
+| style="background:#D1D1E1;"| D2, D4 ||style="background:#D1D1E1;"| 1N4148 of equivalent ||style="background:#D1D1E1;"| C1 ||style="background:#D1D1E1;" width="255"| 2200 &mu;F, 35 V of twee stuks 1000 &mu;F 35 V axiaal
 |-
-| style="background:#E8E8E8;"|  ||style="background:#E8E8E8;"|  ||||style="background:#E8E8E8;"| C2 ||style="background:#E8E8E8;"| 100 nF MKT
+| style="background:#E4E1E1;"|  ||style="background:#E4E1E1;"|  ||style="background:#E4E1E1;"| C2 ||style="background:#E4E1E1;"| 100 nF MKT
 |-
-|style="background:#E5E4E2;" |  ||style="background:#E5E4E2;" | Alle weerstanden &frac14; of &#8539; watt. ||||style="background:#E5E4E2;"| C3 ||style="background:#E5E4E2;"| 100 &mu;F of 220 &mu;F, 25 V axiaal
+|style="background:#D1D1E1;" |  ||style="background:#D1D1E1;" | Alle weerstanden &frac14; of &#8539; watt. ||style="background:#D1D1E1;"| C3 ||style="background:#D1D1E1;" width="155"| 100 &mu;F of 220 &mu;F, 25 V axiaal
 |}
 <small>Tabel 01</small>
@@ Regel 217: / Regel 217: @@
 |- valign= "top"
 ! scope= "row" width="70%" |
-| <small>Laatste wijziging: 17 jan 2024 10:34 (CET)</small>
+| <small>Laatste wijziging: 22 apr 2024 12:02 (CET)</small>
 |}
 [[Categorie: Alles|S]]